Teizm , Deizm nedir ? özetleyerek bilgi verelim

Eylem

Yönetici
#1
Teizm , Deizm nedir ? özetleyerek bilgi verelim


Teizm
Yunancada “Tanrı” için kullanılan “teos” kelimesinden türetilen teizm , âlemin yaratıcı sebebi olan ve varlığı mutlak bir Tanrı inancını savunan felsefî düşünceyi ifade eder. Türkçede “Tanrıcılık” şeklinde ifade edilen bu düşünceyi benimseyene teist denilir. Teizm ; Tanrı’nın varlığıyla birlikte, O’nun yaratıcılığını, gerçek, şuurlu ve iradeli bir varlık olduğunu kabul etmektir. Bu düşüncede Tanrı’nın vahiy göndererek insanlarla iletişime geçtiği, âleme ve insana daima müdahil olduğu benimsenir. Başka bir ifadeyle teizm , Tanrı’nın sonsuz güç ve kudret sahibi olduğuna, her şeyi bildiğine, gördüğüne, duyduğuna ve takdir ettiğine, adalet ve hayır sahibi olduğuna inanmaktır. Bu nitelikler, teizm ile diğer Tanrı anlayışlarını birbirinden ayıran temel farklardan bazılarıdır.

Teizm ;vahyi inkâr eden deizmin , Tanrı ile âlemi bir sayan panteizmin, Tanrı ve dini yok sayan ateizmin karşısındadır. Teizmde Tanrı, yarattığı varlıklardan ayrı ve farklıdır. Yarattıkları aracılığıyla kendisini gösterir. İnsanı ibadet ve itaate muhatap varlık olarak görür. Tanrı
varoluşun, değerin kaynağı, koruyucusu, güç, gerçeklik ve değer bakımından en yüce varlıktır.
İslam dinine göre yaratıcı inancı tevhide dayanır. Bu inancın temeli de vahiy ile oluşmuştur. Yaratıcı seçmiş olduğu peygamberler aracılığıyla kendini “Allah” olarak tanıtmıştır.
Allah (c.c.) barış ve esenliğin kaynağı, güvenlik veren, gözetip koruyan, mutlak güç sahibi, düzeltip ıslah eden ve büyüklükte eşsiz olandır.7 O Allah (c.c.) tektir. Herkes O’na muhtaç, O ise hiçbir şeye muhtaç değildir. Gökleri ve yeri koruyup gözetmek O’na güç gelmez. O yücedir, büyüktür.9 Allah onların ortak koştuklarından uzaktır.

Deizm
Deizm , Latincede Tanrı anlamında kullanılan “deus” kelimesinden türemiş olup teizmle aynı sözlük anlamına sahiptir. Fakat deizm , Tanrı’nın varlığına inanmakla birlikte zamanla Tanrı’nın yaratma dışındaki sıfatlarını reddeden düşüncenin adı olmuştur. Bu düşünceye sahip kişilere de deist denir.

Deistler, Tanrı’nın varlığını ve âlemin yaratıcısı olduğunu kabul ederler. Fakat O’nun âleme, insana müdahil oluşunu kabul etmezler, vahyi ve nübüvveti reddederler. Bu yönüyle özellikle Tanrı’nın diriltme, rızıklandırma, cezalandırma ve affetme gibi sıfatlarını yok sayarlar. O’nu yaratılış sonrasında evrenle ilgilenmeyen bir Tanrı olarak görürler. Deistlere göre kâinat; Tanrı tarafından tasarlanan, hareketi başlatılan, fakat dışarıdan müdahale olmadan doğa kanunlarına uygun şekilde işleyen bir bütünlük olarak kabul edilmektedir.
Deizm denilince tek bir düşünce tarzı akla gelmemelidir. Deistlerin bazıları, dünyayı yaratan ama dünyada olup bitenle ilgilenmeyen bir Tanrı’ya inanırken bazıları iseTanrı’nın evrenle ilgilendiğine ama insandan gelen taleplerle ilgilenmediğine inanmaktadır.
Bir kısım deistler, Tanrı’nın insana müdahalesi olduğunu ama ölümden sonra bir hayatın yani ahiretin olmadığını savunurken bir kısmı ise sadece aklın onayından geçen bir dine “evet”demektedir.
 
Üst