Memduh Şevket Esendal Kimdir Hayatı Hakkında Bilgi

'Biyografi' forumunda EyLüL tarafından 25 Nisan 2012 tarihinde açılan konu



  1. Memduh Şevket Esendal


    Doğum 29 Mart 1883/Çorlu
    Ölümü 16 Mayıs 1952/Ankara
    Meslek Yazar, diplomat, siyasetçi

    Türk yazar, diplomat ve siyasetçidir. Tanınmış öykü yazarlığının yanında aynı zamanda Büyükelçilik ve dört dönem Milletvekilliği yapmıştır. Yine aynı zamanda CHP’de Genel Sekreterlik yapmıştır. Adıyla hatırlanan eseri Ayaşlı İle Kiracıları adlı romanıdır.

    HAYATI
    AİLE VE EĞİTİM HAYATI

    1884 yılında Çorlu’da dünyaya gelen yazarımızın babası Mehmet Şevket Bey, annesi Emine Şadiye Hanım’dır. Zengin bir ailenin ortanca çocuğu olan yazarımız savaşlar ve göçler nedeniyle eğitim hayatında sıkıntı çekmiştir. Kendi çabalarıyla 3 dil öğrendi bunlar arasında Arapça, Farsça ve Fransızca vardır. Ailesi Balkan Savaşı ve Bulgar baskınları nedeniyle çiftliklerini bırakıp İstanbul’a göç etmişti; savaştan sonra tekrar Çorlu’ya dönüldüyse de I. Dünya Savaşı’nın başlaması ile ailesi ile tekrar İstanbul’a geldi. Mal varlıklarını yitiren aile sıkıntı çekmeye başlar ve babasının vefatı üzerine memurluk yapmaya başlayarak ailenin geçimini üstüne alır. Dayısının kızı olan Ayşe Faide Hanım ile evlenerek yaşamına devam eder ve bu evlilikten 3 çocukları olur.

    MESLEK HAYATI

    1906 yılında İttihat ve Terakki Cemiyetine üye olur. Fırkaya girişi Kara Kemal desteğiyle olur ve ilk başlarda ücretli eleman olarak yer alırken daha sonra fırkanın görüşlerini benimseyerek cemiyet içindeki oluşumlarda yer alır. Mesleki Temsilciler arasında yer alır ilerleyen zamanlarda ise Esnaf Odaları Mümessilliği, Anadolu Vilayetleri Müfettişliği gibi görevler üstlenir. Müfettişlik görevi sayesinde Anadolu’yu gezme, Anadolu insanını tanıma fırsatı bulur. Teşkilat-ı Mahsusa adlı gizli birlik bünyesinde I. Dünya Savaşı’na katılmasına karar verilince İstanbul’dan ayrıldı; 1915’te Cemiyetin Ankara temsilcisi oldu. İngiliz işgalindeki cemiyet baskınından kaçarak kurtulur ve çeşitli yerlerde saklanır, bunlar arasında Paris’te yer alır ve 1920 yılında Mustafa Kemal’in çağrısı üzerine ulusal direnişe destek amaçlı tekrardan yurda dönüş yapar.1921 yılında yurtdışında açılan ilk temsilcilikte orta elçi görevine atandı ve Türklerin esirlikte kalmasına son vererek yurda dönmelerini sağlamak amaçlı çalışmalarda bulundu. 1924 yılında Rusya’nın bağımsız Azerbaycan Devleti’ne son vermesi üzerine Bakü’deki Türk temsilciliği kapandı ve Memduh Şevket Bey yurda döndü. Yurda döndüğünde Mektep-i Sultani ve Kabataş Lisesi‘nde coğrafya öğretmeni olarak çalıştı ve eski arkadaşları ile Meslek isimli siyasi içerikli bir haftalık gazete çıkarmaya başladı. Memduh Şevket Esendal, 1925 yılının sonunda yeniden yurtdışında elçilik ile görevlendirildi ve Tahran’a elçi atandı ve iki ülke arasındaki anlaşmazlıkları sebep göstererek istifasını sunup tekrar dönüş yaptı ve

    SİYASİ HAYATI

    Mustafa Kemal ‘in emri ile CHP Merkez İdare Heyeti’ne alınan Memduh Şevket Bey, 1931-1933 yılları arasında Elazığ milletvekili olarak TBMM’de yer aldı. 1932’de ilk Türk Dil Kurultayı’na Elazığ milletvekili olarak katıldı. Kabil büyükelçiliğine atanması nedeniyle 1933’te milletvekilliğinden istifa etti. Kabilde görevi süresince rejim baskısından Afganistan’a sığınan Türkmen çocukların eğitim için Türkiye’ye gönderilmelerini sağladı. II. Dünya Savaşı’nda ülkenin Alman-İtalyan nüfuzuna girmesini engelleyip, Sad abat Paktı’nda yer almasını sağlamada rol aldı. Soyadı kanununun çıkmasıyla Esendal soyadını İsmet İnönü kendi verdi. 1941 yılında ise kendi isteğiyle istifa ederek hayatını kaybeden Salih Bozok yerine 3 dönem Bilecik Milletvekilliği yaptı. 1942 – 1945 yılları arasında ise CHP Genel Sekreterliği yaptı ve 35’ler Hareketinin destekçisi oldu.Esendal, 16 Mayıs 1952 gecesi Ankara’da hayatını kaybetti. Cenazesi, Ankara Cebeci Mezarlığı’na defnedildi.

    EDEBİ HAYATI

    Memduh Şevket Bey’in ilk öyküleri Meslek gazetesinde yayınlandı. Aynı gazetede “Miras” adlı romanı tefrika edildi. Hayatı boyunca resim yapmayı da hep sürdürmüş olan Memduh Şevket Bey, bu gazetede resim ve karikatürler de yayımlamış ve bazı karikatürleri yüzünden terslenmelere uğramıştır. Yayın, iktidar tarafından hoş karşılanmamış ve kapatılmıştır. Daha önce Vakit gazetesinde bildirdiği Ayaşlı İle Kiracılar adlı romanını ise 1934 yılında Kabil Elçiliği sırasında yayımlar. Öyküleri, “Sanat ve Edebiyat”, “Seçilmiş Hikâyeler”, “Ulus”, “Ülkü”, “Hisar”, “Pazar Postası”, “Türk Dili” gibi gazete ve dergilerde yayınlandı. Bulunduğu görevlerden dolayı siyaset ve edebi hayatını karıştırmamak için çeşitli takma isimler kullanarak ta yazılar yayımladı. Çok kısa bir zaman zarfı içerisinde edebiyatla uğraştığı halde çok tanınan bir öykü yazarı olmuştur. Durum Hikâyeciliğinin ise Türk Edebiyatındaki en önemli isimlerinden birisidir. Bu özelliği Yerli Çehov ismini almasında etkili olmuştur. Öykülerinde kadın sorunu, Kurtuluş Savaşı öncesi yaşanan çaresizlik, batı özentisi, sömürü düzeni, ağanın işçiyi, belediye memurunun esnafı sömürmesi, düzenin adamı olan insanları, çok evlilik sorununu işler. Ele aldığı büyük bir sadelikle işleyen yazar bu özelliğini Ömer Seyfettin’i izleyerek kazanmıştır. İlerleyen dönemlerinde ise kendi becerilerini de katarak daha da geliştirmiştir kendini.