Harput Ulu Camii Tarihi ve Özellikleri

'Tarih Bölümü' forumunda EyLüL tarafından 21 Şubat 2012 tarihinde açılan konu



  1. Harput Ulu Camii

    Yapılış Tarihi 1156
    Bani Artuklu Hükümdarı Fahreddin Karaaslan
    Elazığ şehrinin Harput ilçesinde bulunan eser, iç kalenin içinde yer almaktadır. Mimarı bilinmeyen eserin banisi Artuklu Hükümdarı Fahreddin Karaaslan’dır. Duvarında yer alan ve vergi ile ilgili bilgiler içeren kitabesine göre 1156 yılında inşa edilmiştir. Bazı kaynaklara göre inşa tarihi değişen eserin bugün ki hali orijinal değildir. Farklı dönemlerde eklemelere maruz kalan camiinin minare ve çevresi daha önceki bir tarihte yapılmış, 12.yy.’da harim bölümü eklenmiştir. Bugüne kadar pek çok kez onarım geçiren yapı en son olarak 2000’li yıllarda Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir. Yapının önemi Anadolu’daki en erken tarihli camilerden biri olmasıdır.

    MİMARİ ÖZELLİKLERİ
    Camii kuzey – güney doğrultusunda dikdörtgen bir alana oturmaktadır. 2000 metrekarelik bir sahayı kaplayan yapı, çeşitli malzemelerin kullanılmasıyla inşa edilmiştir. Bazı bölümlerde kesme taş, duvarlarda moloz taş destek, örtü sistemi ve minaresinde tuğla kullanımı görülmektedir. Mihraba paralel 2 sahınlı ve mihrap önü kubbeli olarak inşa edilmiştir. Sahınların ikincisinde mihrap aksında aynalı çarpraz tonozla örtüldüğü görülmektedir. Diğer birimler ise sivri kemer profilli beşik tonozlar ile örtülmüştür. Revaklı eyvanlı düzenlemelerinin yanında iç avlusu bulunmaktadır. İç avlunun doğusunda ve batısında bulunan sahınlar mihraba dik kuzey ve güney doğrultusunda ise mihraba paralel uzanmaktadır. Bu yapının ayırıcı özelliği iç avluda bulunan ve eyvan hissi veren iki bölümün varoluşudur. İç avluda bir de minare yer almaktadır. Minare tamamen tuğladan yapılmış olup, farklı örgü biçimlerinin kullanılmasıyla süslenmiştir. Bugün minare eğri bir haldedir.


    Camiiye giriş iki kapıyla sağlanır. Bu kapılardan birinin üzerinde beyaz mermerden yapılmış bir kitabe yer alır ve bu kitabenin önemi kufi hattan nesih yazıya geçişin ilk örneği görülmektedir. Bu kitabe üzerinde ‘’Besmeleden sonra, Allah’ın rızasını tahsil ve Allah’a yakınlaşmak kasdiyle bu binayı yaptıran ol bir kişidir ki, büyük Baş Buğ ve Emirdir. Alimlerin Efendisi, Cenab-ı Hak tarafından yardım görmüş, kuvvetlenmiş, dünyadaki bütün mücahitlerin muzafferi, dinin medar-ı iftiharı Müslümanların en güzeli, imamların zahiri, halkın ve devletin yardımcısı, halk arasında şan şeref sahibi, ümmetin tacı, mülk sahiplerinin güneşi, sultanların aziz ve şerifi, islam askerlerinin şerefi, mücahitlerin yardımcısı Allah’ı tanımayan ve şirk koşanların katili, şerefi göklerden alıcı, sultanların kılıcı, Emirlerin efendisi, çiftçilerin babası sıfatında olan Artuk oğlu Sokmanın oğlu, Davud’un oğlu Karaarslandır. Halifenin de yardımcısıdır. Allah onun saltanatını, tac-ü tahtını ve halkını daim ve baki etsin. Allah’ın laneti, Allah yolundan ve emrinden ayrılanların ve dönenlerin üzerine olsun.’’ yazmaktadır.


    Bugün halen ibadete açık olan caminin minberi ahşap oymacılık sanatının en önemli örneğini sergilemektedir. Minber abanoz ağacından yapılmıştır. Sanatkarı Kazvinli İsmail oğlu Ebu Said’dir. Caminin bu en önemli parçasını Harput Kurşunlu Camii’ye taşımışlardır.
     


Yükleniyor...