Cengiz Han Hayatı ve Ölümü

'Biyografi' forumunda YAREN tarafından 19 Şubat 2012 tarihinde açılan konu


  1. Cengiz Han Hayatı ve Ölümü
    Doğum 1162-Khentii-Moğolistan
    Ölüm 18 Ağustos 1227-
    Hüküm süresi 1206 – 17 Ağustos 1227
    Sonra gelen Ögeday Han

    1155 yılında Türk takvimine göre domuz yılının başında, bugün Doğu Sibirya topraklarında geçen Onon nehrinin kıyısında yer alan Deli-ün Boldok’ta doğdu. Babası Moğolların reisi Yesügay’dı oğluna Timuçin adını koydu ve Timuçin babasını 13 yaşında iken kaybetti. Bunun üzerine babasına tabi olan kabileler tarafından da terkedilerek ailece baskılara maruz kaldılar. Bu sıkıntılı dönem 27 yıl sürdü ve bu dönem zarfında ailesi ile birlikte balıkçılık ve avcılık yaparak geçindi.

    TECRÜBE YILLARI
    Bu sıkıntılı dönemde bazı kabileler ile de mücadele eden Timuçin, bu sayede siyasi, idari ve askeri alan da yetkinlik kazanmaya başladı. 1195 yılında pek çok kabile Timuçin’e katıldı ve bundan 2 yıl sonra Merkitler üzerine yürüyerek onları yendi. 2 yıl sonra Neyman Hakanı Buyruk Han’ı, Tayciyutları, Kataginleri ve Dörmenleri, 1200’lerde Camoha ve müttefiklerini bozguna uğrattı. Bu başarılarından sonra bazı kabileler gelerek Timuçin’e bağlılıklarını bildirdiler böylece Timuçin arkasına büyük bir güç toplamaya başladı.

    GÜÇLENDİĞİ YILLAR
    1206 yılında bütün bozkır hükümdarlarını hakimiyeti altında toplayan Timuçin, Onon ırmağı kıyısında aynı yıl yapılan kurultayda 9 parçalı ak tuğ diktirdi; kurultay sonunda “Cengiz” (cihan hükümdarı, göklerin oğlu, güçlü, mükemmel savaşçı) unvanıyla kağan ilan edildi ve bütün bozkır kavimlerinin en büyük hükümdarı durumuna geldi.

    1207 yılında Kırgız hükümdarı da kendisine bağlandı. Bir sonraki yıl Uygur Idikutu Cengiz Han’a tabiiyetini bildirdi. Cengiz Han 1220 yılında Buhara’yı ve Semerkant’ı aldı ve bu durumu hazmedemeyen Harizmşahlılar Nişabur’da intikam hırsıyla kedileri ve köpekleri dahi katletti. Gürgenç’i de almaya çalışan Cengiz Han Celalettin Harizmşah üzerine gitti ve 1224 yılında bütün Harizmşah ülkesini hakimiyeti altına aldı.

    ÖLÜMÜ
    1226’da tekrar Tangutlar ülkesine girerek Tangut Hükümdarı Şidurhu’yu ve bütün Tangut ileri gelenlerini öldürttü. Yurduna dönerken yolda hastalandı. Oğullarını çağırtarak onlara vasiyetini yaptı. Kendisinden sonra Ögedey’in kağan olmasını istedi. Yasa işlerini Çağatay’a havale etti. Ordularının idaresini ise küçük oğlu Tuluy’a verdi. Aynı yıl Tangut’un başşehrine bir sefer düzenledi. Ancak sefer sırasında tekrar hastalandı ve 1227 yılında hayatını kaybetti. Cenazesi Moğolistan’ın kuzeydoğusundaki Burhan Haldun’a götürülüp orada defnedildi.

    BAŞARILARI VE HAKİMİYET SAHASI
    Cengiz Han, yüksek bir fiziki güce ve sarsılmaz bir iradeye sahipti. Çocukluğundan beri karşılaşmış olduğu olaylar ona olağan üstü sabır ve tahammül gücü, tecrübeyle işlenmiş bir zeka kazandırmıştı. Öldüğünde haleflerine Kore’den Yakındoğu’ya ve Güney Avrupa’ya, Güney Sibirya’dan Çin Hindi’ne kadar uzanan, silah kuvvetiyle kazanılmış geniş bir imparatorlukla birlikte teşkilatın esas ilkelerini de bırakıyordu.

    Ömrünün sonuna kadar bütün kültürlere yabancı kaldı. Devlet teşkilatında sadece Moğol gelenekleri hakimdi. Cengiz Han yalnız kendisi ve yakınları için çalışmıştır. İmparatorlukta kurduğu teşkilat ilkel prensiplere dayandığı için ölümünden sonra ancak 40 yıl devam edebilmiştir. Buna rağmen ailesinin hakimiyeti birkaç nesil sürmüştür.

    HAKİMİYET POLİTİKASI
    Cengiz Han, kendisine karşı çıkanları, teslim olmamakta direnenleri çocukları, kabileleri ve şehirleriyle birlikte ortadan kaldırırdı. Cengiz Han’ın orduları istila ettikleri İslam ülkelerinde taş üstünde taş bırakmadılar. Kadın ve çocuklar dahil herkesi vahşice öldürdüler. Moğol askerleri, İslam kültür ve medeniyetinin en önemli merkezlerini de tahrip ettiler. Camiiler ahır olarak kullanıldı. Harizmşahlar’ın ülkesi baştanbaşa viraneye çevrildi.

    Moğollar’ın İslam kültür ve medeniyet eserlerini tahribe yönelik harekatı, Cengiz Han’dan sonra Hülagu ve diğer ahfadı tarafından da devam ettirilmiş, çok sayıda Müslüman katledilmiş, camii, medrese ve kütüphaneler yakılıp yıkılmıştır. Cengiz Han hiçbirdine mensup olmadığı için insanlar arasında dinlerinden dolayı bir ayırım yapmadı. Hangi dine mensup olursa olsun alim ve zahitlere iyi davranır, onları himaye ederdi.

    Moğol İmparatorluğu’nun hukuk ve askerlik işlerini düzenleyen kanunlar “Cengiz Han Yasası” olarak meşhurdur.
     


Yükleniyor...