Atasözleri ve Deyimler İkilemler konu anlatımı

'Atasözleri ve Deyimler' forumunda Habibe tarafından 18 Ağu 2017 tarihinde açılan konu

  1. Atasözleri ve Deyimler İkilemler konu anlatımı


    ATASÖZLERİ

    • Mutlaka kesin yargılıdır. Yani cümle şeklindedir.
    İyi insan sözünün üstüne gelir.
    • Mutlaka ders, öğüt vermek ya da yol göstermek amacıyla kullanılır.
    • Her zaman ve herkes için geçerliliği olan genel anlamlı sözlerdir.
    Deli ile çıkma yola, getirir başa bela.
    • Kalıplaşmış sözlerdir ve hiçbir değişiklik yapılamaz.
    Sakla samanı gelir zamanı.
    • Öğüt ve ders vermek ya da yol gösterme amaçlı olduğu için ya geniş zamanlıdır ya da emir kipindedir.

    DEYİMLER

    • En az iki sözcükten oluşan söz öbekleridir.
    Dili uzun.
    • Anlatımımızı daha ilginç yapmak için kullanırız.
    • Belli, özel bir durumu, olayı ya da olguyu belirtmek amacıyla kullanırız. Yani her zaman ve herkes için geçerliliği yoktur. Özel anlamlıdır.
    O bir dalda duramadığı için başarılı olamıyor.
    • Kalıplaşmış sözcüklerdir. Ancak sözcükler arasına başka sözcükler de girebilir. Kip, zaman, kişi ekleri gibi eklerle biçimlendirilebilir.
    Son günlerde canımı çok fazla sıktım.
    • Geniş zamanlı ya da emir kipli olma zorunlulukları yoktur.
    • Bazılarında hiç yargı yoktur.
    Etli butlu, enine boyuna.
    • Bazıları yarım yargılıdır.
    Eziyet çekmek, kulağına küpe olmak.
    • Bazıları ise atasözleri gibi kesin yargılıdır, yani cümle şeklindedir.
    Atı alan Üsküdar’ı geçti.


    Atasözleri ve Deyimler Örnekleri

    Geçti Bor’un pazarı sür eşeği Niğde’ye. (Deyim)

    Armut piş ağzıma düş. (Deyim)

    Armut dibine düşer. (Atasözü)

    Kedi olalı bir fare tuttu. (Deyim)


    Atasözleri ve deyimler bazen sadece temel anlamlı olarak kullanılır. Bazıları sadece mecaz anlamlıdır. Bazıları da hem gerçek hem de mecaz anlamlıdır, yani kinayelidir.
    Körle yatan şaşı kalkar. (Mecaz anlam)

    Bugünün işini yarına bırakma. (Gerçek anlam)

    Damlaya damlaya göl olur. (Hem gerçek hem de mecaz anlam)

    Olur iş değil. (Gerçek anlam)

    Küplere binmek. (Mecaz anlam)

    El etek öpmek. (Hem gerçek hem de mecaz anlam)


    İkilemler
    Söz öbekleri içinde atasözleri ve deyimler konusundan sonra işleyeceğimiz son başlık ikilemlerdir. İkilemler, anlatımı güçlendirmek, pekiştirmek için kurulmuş söz öbekleridir.

    * İkilemlerin oluşum ve kuruluş yolları:



    • Uslu uslu, yavaş yavaş. > Tekrar, yineleme ile oluşan.
    • Takır tukur, şırıl şırıl. > Yansıma sözcüklerle ile oluşan.
    • Yalan yanlış, eş dost. > Eş ya da yakın anlamlı, ilgili sözcüklerle oluşan.
    • Aşağı yukarı, enine boyuna > Zıt anlamlı sözcüklerle oluşan.
    • Ev mev, çer çöp. > Biri anlamlı, biri anlamsız sözcüklerden oluşan.
    • Abuk subuk, ıvır zıvır. > Her ikisi de anlamsız sözcüklerle oluşan.
    • Güzel mi güzel, soğuk mu soğuk. > -mi edatı ile oluşan.
     
Yükleniyor...