Anlatım bozuklukları örnek cümleler

'Sorun Cevaplayalım' forumunda Aysell tarafından 22 Aralık 2011 tarihinde açılan konu


  1. ANLATIM BOZUKLUKLARI

    ANLAM BAKIMINDAN ANLATIM BOZUKLUKLARI

    1)Gereksiz Sözcük Kullanma:

    Bir cümlede anlamları aynı olan veya anlamca biri diğerini içeren sözcüklerin birlikte kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.

    *Kulağıma eğilerek alçak sesle bir şeyler fısıldadı.
    *Bu yol yaya yürümekle bitecek gibi değil.
    *Onlar da beş yıldır karşılıklı mektuplaşıyorlar.
    *Geçmişteki hatıralardan bir şikayetim yok
    *Ülkemizin sorunları bitmiyor , tükenmiyor
    *O günleri daha henüz dün gibi hatırlıyorum
    *Artık bundan sonra oraya gitmene gerek kalmadı.
    *İki kardeşten en küçüğü okula gitmiyordu.
    *Bu saatte oraya yalnız gidemem; seninle birlikte gitmek istiyorum.
    *İşte seninle bu yüzden dolayı konuşmak istemiyorum.
    *Niçin böyle yüksek sesle bağırıyorsun ki?
    *Biz onlara iki günde bir, gün aşırı giderdik.

    2)Sözcükleri birbiriyle karıştırma:

    Anlamları veya yazılışları çok benzer olan sözcüklerin karıştırılması cümlenin anlam bütünlüğünü bozar.

    *Geri kalmışlık Türkiye'ye özel bir durum değil.
    *Bu binalar gerçekten çok yaklaşık yapılmış.
    *Size birazdan düğün resimlerini göstereceğim.
    *Bir öğrenci sınıfta kalmışsa onun sınıfı geçmesini güçlendiren nedenleri araştırmak gerekir.
    *Bizden son öğretim durumunu gösteren bir belge istedi.
    *Vatandaşlarımız arasında din, dil, ırk ayrıntısı yapılamaz.
    *Bazı öğrenciler derste çok çekimserdir.
    *Uzun saçlı bir genç geldi, kendini bize tanıştırdı.
    *Belediyeler sık sık güz etkenlikleri yapıyor.
    *Çocukların birbirleriyle uygunluk içinde olmaları çok güzel.
    *Bu iki olay arasında hiçbir ayrıcalık yok.
    *Fiyatlar çok pahalı olduğu için satışlar çok durgun.
    *Kar yolu kapadığı için geçit servis yolundan sağlanıyordu.


    3)Sözcükleri Yanlış Anlamda Kullanma:

    Sözcük anlamlarına uygun yerde kullanılmadığı zaman ya da yanlış anlama gelecek şekilde kullanıldığında anlatım bozukluğu doğar.

    *Bu onların bolluğa düştükleri zaman bile savurganlık etmelerine yol açar.
    *Şimdi size yarın yayınlanacak programlardan bazılarını hatırlatıyoruz.
    *Bence sizin bu sınavı kaybetme şansınız hiç yok.
    *Alınan bunca borç Türkiye'nin Avrupa'ya bağımlı olmasını sağladı.
    *Bugün dünyanın yüz kırk ülkesinde cüzamlılar günü kutlanıyor.
    *Bu yıl babamın yüzünden sınıfı geçtim.
    *Annesi iyi çorap dokurdu.
    *Ektiğin fidanlar meyveye döndü.
    *Her türlü girişimden çekinmeyen biriydi.
    *Aldıkları para mutluluklarına yol açtı.
    *Cumhuriyet 1923 tarihinde ilan edildi.
    *Ben 21 Mart 1978 yılında doğmuşum.


    4)Sözcüğün Yapısındaki Yanlışlık:

    Bir sözcük dilbilgisi kurallarına aykırı türetilirse anlatım bozukluğu doğar.

    *Mehmet Efendi on beş yıldır bakkalcılık yapıyor.
    *Yiyecekleri kokuturmuşsun.
    *Bölgeci sorunlar artıyor.
    *Her şeyi pahalandırmışsınız.
    *Bilinçlenmenin gerçekleşmesini eğitim sağlayacaktır.
    *Dilimizi çirkinleşmeyelim.
    *Sizce bu kişi kaçtı mı kaktırıldı mı?

    5)Yerinde Kullanılmayan Sözcük veya Öğeler:

    Bir sözcüğün cümlenin akışına veya anlamına uygun yerde kullanılmaması anlatım bozukluğuna yol açar.

    *Hakan çok iyi futbolcu ama fazla topla oynuyor.
    *Bu çocuk seneye yüksek inşaat mühendisi olacak.
    *Eski Adana millet vekillerinden biri daha ölmüş.
    *Günde kırk kere limonlu salatalık turşusu satan dükkana uğrardı.
    *Cesetler çok denizde kaldığından çürümüş.
    *Burada her Allah'ın günü kaza oluyor.
    *Başbakan Çin'e bu yılın sekizinci büyük gezisini yapıyor.
    *Değil bir lokma ekmek bir tabak yemek yine bulamaz.
    *Bu yemek fazla dışarıda kaldığı için bozulmuş.
    *THY'ye ait 158 yolcunun bulunduğu uçak denize düşmüş.

    6)Anlamca Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanılması:

    Bir cümlede anlamca birbirine ters olan sözlerin birlikte kullanılması cümlenin anlam bütünlüğünü bozar. Genellikle kesinlik ihtimal çelişkisi görülür.

    *Hiç şüphesiz bu olaya en çok üzülen başkan olsa gerek.
    *Şüphesiz sanatçı bu alanda çok başarılı eserler vermiş olmalı.
    *Kesinlikle söyleyebilirim ki tedavi hastayı ayağa kaldırabilir.
    *Gönderdiğim paketi eminim bugüne kadar almış olmalısınız.
    *Müdür Bey bu adam için: "Çok mütevazı , burnundan kıl aldırmayan biridir. “diyor.
    *Artık kesinlikle böyle bir hataya düşmeyebilir.


    Deyim ve Atasözü Yanlışları:

    Deyimler ve atasözleri kalıplaşmış ve halk diline, kültürüne yerleşmiş kelime gruplarıdır. Bu yüzden deyimlerdeki kelimeler kesinlikle değiştirilemez. Kullanılan deyim, cümleye de uygun olmalıdır.

    *Babasını görünce paçaları tutuştu.
    *Çok acıktım midem zil çalıyor.
    *O kadar kalabalık ki çuvaldız atsan yere düşmez.
    *Ona ayak bağı oluyor , işini çabuk bitirmesini sağlıyordu.
    *Ona yardım et elinden geleni ardına koyma.
    *Alma garibin ahını çıkar aheste aheste.

    8)Gereksiz Yardımcı Eylemler Kullanma:


    Türkçede doğrudan fiil olarak çekimlenebilecek bir kelimenin yardımcı eylem alarak çekimlenmesi yanlıştır.

    *Boşuna umut etme oraya gelmeyeceğim.
    *Benden kuşku etmemelisin.
    *Senin düşüncelerin hiçbir zaman bana etki etmez.
    *Bu işi onun yapabileceğinden şüphe etmiyorum.
    Not: Bu konuyu bazı kaynaklar anlatım bozukluğu olarak kabul etmez. ÖSS'de de şimdiye kadar böyle bir soru çıkmamıştır.

    9)Mantık Hataları:

    İyi ve sağlam bir cümlenin temel mantık ilkelerine uygun olması gerekir aksi taktirde anlatım bozukluğu yapılmış olur.

    *Seninle değil şehir içinde gezmek, dünya turuna bile çıkılmaz.
    *Önümüzdeki haftanın önemli programlarından bazılarını sizlere hatırlatmaya çalıştık.
    *Beyin zarı iltihapları iyi tedavi edilmezse ölüme; hatta sara nöbetlerine dahi yol açabilir.
    *Tezgahtar müşterinin aldığı oyuncağı kağıda sardı ve müşteriye verdi.
    *Karar TBMM'nin 230'a karşı 190 oyla aldığı bir kararla kabul edildi.

    10)Zamir Eksikliğinden Kaynaklanan Anlatım Bozuklukları:

    Bazı cümlelerde iyelik zamiri kullanılmadığı taktirde bir anlam belirsizliği ortaya çıkar. Cümlenin başına hem senin hem de onun zamirini getirebiliyorsak orada bir anlam belirsizliği vardır.Bu tip cümlelerdeki anlam belirsizliğini gidermek için cümlenin uygun bir yerine iyelik zamirinin getirilmesi gerekir. Aksi taktirde anlam belirsizliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu doğar.

    *Ehliyetini polis almış öyle mi?
    *Bana ne söyleyeceğini biliyorum.
    *Geleceğini ben biliyordum.
    *Yarışmada birinci olduğuna sevindim.

    DİLBİLGİSİ BAKIMINDAN ANLATIM BOZUKLUKLARI

    1)Yüklem Yanlışlığından Doğan Anlatım Bozuklukları:

    Yüklemle ilgili yanlışlıklar, yüklemin çatı, kişi, zaman, yardımcı eylemler, ek eylemler gibi noktalarda cümleye uygunluk göstermemesi durumudur.

    *Kahvaltıda peynir, ekmek ve çay içtik.
    *İçkiyi az sigarayı hiç içmem.
    *Kimin dürüst, kimin dürüst olmadığını biliyor.
    *Suçlamaların yersiz ve doğru olmadığını söyle.
    *Baloya güzel bir elbise ve pahalı mücevherler takarak gelmişti.
    *Çocuklarıyla bazen çok bazen de hiç ilgilenmezdi.

    2)Özne Yanlışlığından Doğan Anlatım Bozuklukları:

    Cümlede öznenin bulunmamasından, öznenin gereksiz ekler almasından, ya da özne olmayacak bir sözün özne gibi kullanılmasından kaynaklanır.

    *Dernek müdürünün yetkileri alındı ve kovuldu.
    *O insanların sayısı azalıyor bulunmaz oluyor.
    *Belediye tarafından yaptırılan dört katlı binanın inşaatı bitirildi ve hizmete girdi.
    *Yaşlı adamın parası alınarak evine gönderildi.
    *Viraja hızlı giren aracın lastiği patladı ve kaza yaptı.
    *Filmin güzelliği herkesi etkiledi; çünkü güzel çekilmişti.


    3)Özne Yüklem Uyuşmazlığından Kaynaklanan Anlatım Bozukluğu:

    Öznenin tekillik çoğulluk ve şahıs bakımından uyuşması gerekir; aksi taktirde anlatım bozukluğu ortaya çıkar.

    a)Topluluk isimleri özne ise yüklem tekil olur; ancak topluluk isimleri çoğul eki alıyorsa yüklem de alabilir.

    *Bizim takım sahaya çıktılar.
    *Takımlar nihayet sahaya çıktılar.
    *Ordular uzun süredir savaşıyor.

    b)Bitki, hayvan, cansız varlık ve organ isimleri çoğul durumda özne ise yüklem tekil olur.

    *Nedense köpekler sabaha kadar havladılar.
    *Çiçekler sıcaktan kurumuşlar.
    *Bu sıralar çok sağlam yapılmışlar.


    c)Eylem isimleri ,çoğul özne ise yüklem tekil olur.

    *Gülüşmeler çok uzun sürdüler.
    *Tartışmalar sabaha kadar devam ettiler.

    d)Çoğul sayılar özne ise yüklem tekil olur.

    *İki kişi bankayı soymuşlar.
    *Derse on öğrenci girmediler.
    e)Saygı, sitem, küçümseme gibi durumlar için özne tekil de olsa yüklem çoğul yapılabilir.

    *Ahmet Bey bizi hatırlamadılar.
    *Ayşe Hanım odasında yoklar.

    f)Öznede belgisiz zamir ya da belgisiz sıfat varsa yüklem tekil olur.

    *Hiçbiri sizi görmüyorlar.
    *Herkes bu konuda aynı fikirdeydiler.
    *Birçok kişi aynı sorunu tartışıyorlar.

    g)Bir cümlede birden fazla özne varsa ve bu öznelerin biri 1. kişi ise yüklem 1. çoğul olur.

    *Ali, Ahmet ve ben dün size uğramıştık.
    *Ben ve kardeşim size inanmıyoruz.

    h)Birden fazla özneden biri 2.kişi ise yüklem 2.çoğul; öznelerin biri 3.kişi ise yüklem 3. çoğul olur.

    *Sen ve kardeşin derse girmemişsiniz.
    *Ahmetle o bu akşam gelecekler.
    *Ben,sen,o burada nöbet tutacağız.
    *O ve Murat bunu hemen yapacaklar

    4)Tümleç Yanlışları:

    Özellikle sıralı cümlelerde tümleç (dolaylı tümleç, nesne, zarf tümleci) kullanılması gereken yerde kullanılmamışsa anlatım bozulur. Bir tümlecin birden çok yüklem için ortak kullanımı mümkündür. Ancak bu ortak tümleç yüklemlerden birine dahi uymazsa cümlede anlatım bozukluğu doğar. Tümleç yanlışlarını şu başlıklar altında inceleyebiliriz:

    a)Dolaylı Tümleç Eksikliği:

    *Düşman kenti bombaladı ; ama giremedi.
    *Çukurova'nın toprağı insanı diriltir, umut verir.
    *Sizi önemseyen ve inanan insanlar var.
    *Gençlerden çok şey bekliyoruz; fakat değer vermiyoruz.
    *Kadının içeri girmesiyle çıkması bir oldu.
    *Bu evden nefret ediyordu ; ancak darda kalınca geliyordu.

    b)Zarf Tümleci Eksikliği:

    *Yeni yetişen sanatçılara yardım eder,ilgilenirdi.
    *Bir daha seni görmek ve karşılaşmak istemiyor.
    *Arkadaşlarını aradı,sonra buluştu.
    *Kötü bir beste yaptığımda beni eleştirir ve tartışırdı.
    *Senin sorunlarını çözmeye çalışıyor; başa çıkmak için uğraşıyoruz.
     


Yükleniyor...
Benzer Konu başlıkları - Anlatım bozuklukları örnek
  1. Wish
    Yanıt:
    0
    Gösterim:
    3,089
  2. HazaN
    Yanıt:
    0
    Gösterim:
    1,499
  3. HazaN
    Yanıt:
    0
    Gösterim:
    1,788
  4. Aysell
    Yanıt:
    0
    Gösterim:
    786