Anıtkabir'in Yeri Nasıl Seçildi?

'Tarih Bölümü' forumunda SümbüL tarafından 27 Mart 2010 tarihinde açılan konu



  1. Atatürk
    Mustafa Kemal Atatürk
    Anıtkabir
    Anıtkabir tarihi
    Anıtkabir yeri
    Anıtkabirin yeri nasıl seçildi
    Anıtkabirin yer seçimi


    Mustafa Kemal Atatürk'ün yattığı Anıkabir'in yerinin nasıl seçildiği,kimin seçtiği.....

    ANITKABİR'İN YERİ NASIL SEÇİLDİ?

    Anıtkabir'in Yeri Nasıl Seçildi?
    Atatürk ölünce, ululuğuna yakışır bir anıtmezar yaptırılması düşüncesi, bütün ulusumuzun ortak bir isteği olarak ortaya çıktı. Atatürk, ölmeden önce, kendisi için bir mezar yaptırmamıştır. Halbuki, bu gelenek bizde çok yaygındı.

    Atatürk isteseydi, kendisi için büyük, gösterişli bir anıtmezar yaptırabilirdi. Bunun için yeterli geliri vardı. Fakat o, ölmeden önce bütün malını, mülkünü, parasını ulusuna bağışladı. Atatürk bir başkanın, bir devlet adamının zorlamalarla büyük olamayacağına, saygı göremeyeceğine inanıyordu. Ona göre bir lider, yurduna ve ulusuna büyük hizmetler etmiş ise, ulusu onu unutmazdı. Atatürk yurdunu düşmanlardan kurtarmış, ulusunu çağdaş uluslar arasında hatırı sayılır bir seviyeye çıkaran bir çok inkılaplar yapmıştır. Türk ulusu dünyanın en vefalı ulusu idi. O, büyük kurtarıcısını unutmayacaktı. Ata, kendisine mazar yaptırmadığı gibi, gömüleceği yer içinde vasiyette bulunmamıştı.

    1923 yılında, bir akşam yemeğinde, eski Mısırlıların mumya yapmaları konuşulurken söz, Atatürk'ün mumlayanması ihtimaline gelmişti. Atatürk: Elbet birgün öleceğim, beni Çankaya'ya gömer, hatıramı yaşatırsınız. demiş, biraz sonra da:
    Beni milletim nereye isterse oraya gömsün. Fakat benim hatıralarımın yaşayacağı yer, Çankaya olacaktır. diye eklemişti.

    Gene bir akşam, sofrada, Atanın ölümlü oluşu söz konusu olmuş, gömüleceği yer üzerinde durulmuştu. Atatürkün arkadaşlarından biri, Ulus Meydanından İstasyona giden yol üzerinde, dört yolun kavşağındaki yuvarlak yerin mezar için çok uygun olduğunu ileri sürmüştü. Ata:
    İyi ve kalabalık bir yer. Fakat ben böyle bir yeri milletime vasiyet edemem demişti.

    O akşam sofrada bulunanlardan Recep Peker, Atatürkün yurdumuzun sınır boylarından getirilecek topraklar içine yatırılmasını ileri sürmüştü. Atatürk, Recep Pekerin bu düşüncesinden çok duygulanmış ve Bayan Âfete :
    Bunu Unutma! demişti.

    Bu hatıralardan anlaşılıyor ki, Atatürk gömüleceği yer konusunda kesin bir düşünce ileri sürmemiş, bir vasiyet yapmamıştı. Atatürke yakınlıkları bilinen yazarlar da bu konuda bir şey yazmamış, söylememişlerdi. Atatürk, Çankayayı çok severdi. Konuşmaları sırasında hatıralarının Çankayada yaşayacağını söylemişti. Üstelik yıllarca Atatürk ile birlikte bulunan Sayın Prof. Âfet İnan, Atatürkün Beni milletim nereye isterse oraya gömsün dediğini açıklamakta idi. Büyük önderin gömüleceği yeri milleti seçmeliydi.

    ÖZEL BİR KOMİSYON

    Atatürke yüce kişiliği ile oranlı bir anıtmezar yaptırılması düşüncesi, ulusun ortaklaşa bir isteği olarak ortaya çıktığı sırada hükümet bu konuda özel bir komisyon kurdu.

    ATATÜRKÜN YATTIĞI YER TÜRK ULUSUNUN KALBİDİR

    Atatürk için büyük bir anıtmezar yaptırılmasına karar verildikten sonra ilk iş, bu anıtın yerinin seçilmesi idi. Bunun için komisyon, yerli ve yabancı ünlü kişilerin, özel ve tüzel kurumların düşncelerini sordu. Bu arada, o sıralarda yurdumuzda çalışan ve Ankaranın ilk bayındırlık projesini yapan ünlü şehircilik uzmanı Prof. Jansene, yeni Büyük Millet Meclinin mimarı Prof. Holzmeistere, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi mimarı Prof. Tauta ve Güzel Sanatlar Akademisinde Prof. Bellinge de başvuruldu.

    Atatürk Anıtkabir'i için şu yerler ileri sürülüyordu:

    Çankaya

    Etnografya Müzesi

    Büyük Millet Meclisinin arkasındaki tepe (Kabatepe)

    Ankara kalesi

    Bakanlıklar (Milli Eğitim Bakanlığı için ayrılan arsa)
    Eski Ziraat Mektebi

    Gençlik Parkı

    Altındağ (Hıdırlıktepe)

    Gazi Orman Çiftliği

    Atatürkün yatırılacağı yerin seçilmesi basında, aydınlar ve hatta halk arasında derin ilgi uyandırmıştı. Büyük kurtarıcı için en uygun yerin seçilmesi ve onun büyüklüğü ile oranlı bir anıtın ortaya konulması isteniyordu.

    GAZİ ORMAN ÇİFTLİĞİ

    Anıtkabir için Gazi Orman Çiftliğini ileri sürenler, en çok bu yerin yeşilliğini, gezi yeri oluşunu ve Atatürkün, kendisi tarafından kurulan bölgeye gömülürse, yaşadığı zamana ait anılarının içinde mutlu olacağını savunuyorlardı.

    Buna karşı olanların düşünceleri şöyleydi:

    Gazi Orman Çiftliği, gazinoları, bahçeleri ve türlü eğlence yerleri ile, Ankara halkının belli başlı bir gezi yeri olmuştu. Atatürkü buraya gömmek, burada kaynayan neşeli hayatı söndürebilirdi. Gerçekten bir hayat kaynağı olan ve ölmüş sanılan bir ulusu canlandıran Atatürkün ölüsü, daha sessiz bir yere yatırılmalıydı. Çünkü Ata, Orman Çiftliğini bir mezarlık değil, bir dinlenme ve eğlence yeri olarak yaptırmıştı.

    ALTINDAĞ

    Altındağ gerçekten bu bölgenin en yüksek tepesidir. Tepe, şehrin her yerinden ve çok uzaklardan görünmesi bakımından bir anıt yapmaya elverişlidir. Fakat Altındağ, çok dik bir tepedir. Bu dik yamaçlara halkın çıkması zordur. Bundan başka Atatürk gibi bir büyük devlet adamının şehrin ortasındaki bir tepeye gömülmesi, gelenek dışıdır. Bu mahsurlardan ötürü, Altındağ teklifi fazla itibar görmemiştir.

    ZİRAAT MEKTEBİ

    Buraya yapılacak anıt¬, ne kadar büyük olursa olsun, tepeler arasında istenilen gösteriş, ululuk sağlanamayacaktı. Bundan başka, Atatürkün Ankaraya gelişi bir başlangıç sayılsa bile, ölümü, bir son değildi. Çünkü Atatürk, yeni Türkiyeyi ölmez değerler, düşünceler üzerine kurmuştu. Ölen, Atatürkün sadece fani vücudu idi. Onun ortaya koyduğu ilkeler, ölümsüzdü. Bundan başka, Ziraat Mektebinin bulunduğu yer, şehre uzaktı. Bundan ötürü, Anıtkabirin burada yapılması uygun görülmedi.

    KABATEPE

    Anıtkabir için, yeni Büyük Millet Meclisinin arkasındaki Kabatepe de teklif edilmişti. Burayı ileri sürenlerin başında Büyük Millet Meclisini yapan ünlü mimar Prof. Holzmeister vardı. Bu ünlü mimar, Atatürkün sağlığında Çankaya Köşkünü yapan sanatçılardan biriydi. Fakat Kabatepe, komisyonda tutulmadı.

    BAKANLIKLAR

    O zamanlar, şimdiki Milli Eğitim Bakanlığının bulunduğu arsa boştu. Komisyon Anıtkabirin bu arsaya kurulması da teklif edildi. Fakat bu yer, şehrin ortasında ve günlük hayatın en işlek bir alanı olduğu için uygun görülmedi.

    ANKARA KALESİ

    Ankara Kalesi, bu bölgenin yüksek yerlerinden biridir. Burada yapılacak anıt, çok uzaklardan görülebilir. Kale, başkentin sembolüdür. Kurtuluş Savaşında Ankara Kalesi, halk türkülerine bile girmiştir. Bundan başka, kale, şehrin tarih bakımından ünlü bir anıtıdır. Atatürkü bu tarih hazinesine yatırmak, yüce kişiliğine çok uygun düşer.

    Türk Ulusunun kurtarıcısı ve Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu olan Atatürk, yeni bir çağ açmış olan bir başkandır. O, türk ulusunun geçmişinden çok geleceğini temsil eder. Onun koyduğu ilkeler, gelecekte daha mutlu olmamız için yapacağımız işlerde bize ışık tutar. Bundan ötürü Atatürkü görevini tamamlamış tarihi, eski bir anıtın içine gömmek doğru değildir. O, tek başına bir değerdir. Başka bir tarihi desteğe ihtiyacı yoktur.

    Anıtkabir Komisyonu, birçok bilim adamlarının ileri sürdükleri bu düşünceleri uygun buldu. Bundan ötürü Anıtkabirin Ankara Kalesinde yapılmasından vazgeçildi.

    ÇANKAYA

    Atatürk, uzun yıllar Çankayada oturmuştur. Çankaya, onun anıları ile doludur. Ata, Çankayayı çok severdi. O, benim hatıralarımın yaşayacağı yer Çankayadır.demiştir. Bu sözler bir vasiyet sayılmalıdır. Türk Ulusunun Kurtuluş Savaşı ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşu ve daha sonraki intılaplarımızın plan ve programları burada hazırlanmıştır. Anıtkabir Çankayada yapılmalı; Atanın anıları canlı tutulmalıdır.

    Bu teklifi, birçok fikir adamları ve bu arada birçok yazarlar destekliyorlardı. Anıtkabirin Çankayada yapılmasına karar verilmek üzereydi.

    BÜYÜK KOMİSYON

    Anıtkabirin kurulacağı yerin kesin olarak tespiti için Büyük Millet Meclisinde 17 kişilik bir üst komisyon kuruldu. Başbakanlıktaki komisyona, bu konuda gelen teklifler, dosyalar halinde düzenlenmiş, Büyük Millet Meclisine gönderilmişti. Komisyon üyeleri, dosyaları incelemişlerdi. Anıtkabirin ya Çankayada ya da Etnografya Müzesinin bulunduğu yerde kurulmasına karar verilmek üzereydi. Toplantıda Komisyon Başkanı Teklif edilen yerleri incelediniz. Üye arkadaşlar başka yerler de arayabilirler dedi.

    Anıtkabir Komisyonu üyelerinden Mithat Aydın, ileri sürülen yerlerin hiçbirini uygun bulmuyordu. Ertesi gün Ankaranın birçok yerlerini bu amaçla gezdi, inceledi.


    RASATTEPENİN BULUNUŞU

    Aydın Milletvekili olan Yüksek Mühendis Mithat Aydın, otomobili ile çıkamadığı yerlere yayan tırmanıyordu. Etliki,Keçiöreni, Cebeciyi, Altındaği gezdi. En son, o zamanlar üzerinde birkaç küçük yapı bulunan Rasattepeye çıktı. Bu tepe, şehrin ortasındaydı. Çevresi boştu. Burada yapılacak Anıtkabir, çok uzaklardan görülebilirdi.

    Mithat Aydın, Komisyonun son toplantısında, Anıtkabir yeri olarak Rasattepeyi ileri sürdü. Tepenin özelliklerini anlattı. Fakat daha önce Çankaya üzerinde düşünce birliğine varmış olan üyeler, kararlarından dönmüyorlardı.

    Aynı gün yapılan ikinci toplantıda, birçok üyeler söz aldılar. En son Süreyya Özgeevren söz aldı. Rasattepenin Anıtkabir için çok elverişli özelliklerini anlattı ve sözlerini şöyle bağladı:

    Rasattepenin bunlardan başka bir özelliği daha vardır ki, hayali genişçe olan her kişiyi derin bir şekilde ilgilendirir sanırım. Rasattepe, bugünkü ve yarınki Ankaranın genel görünüşüne göre, bir ucu Dikmende, öteki ucu Etlikte olan bir hilal (yarımay)in tam ortasında, bir yıldız gibidir. Ankara, hilalin gövdesidir. Anıtkabirin burada yapılması kabul edilirse, şöyle bir durum ortaya çıkacaktır: Türkiyenin başkenti olan Ankara şehri, kollarını açmış Atatürkü kucaklamış olacaktır. Atatürkü böylece bayrağımızdaki yarımayın (hilal) yıldızının ortasına yatırmış olacağız. Atatürk, bayrağımızla sembolik olarak birleşmiş olacaktır! Ben bu açıklamayı, birçok aydın kişilere ve bu arada Hüseyin Cahit Yalçıa da yaptım. Bu büyük fikir adamı Atatürkün yatacağı yerin böyle açıklanmasında, gelecek nesilleri teşvik etmek bakımından büyük faydalar vardır. Buyurmuştur. Atatürk Anıtkabiri için Rasattepeye oy verecek olanlar, Atatürke olan minnet borçlarını ödeme yolunu tutmuş olurlar!.

    Süreyya Özgeevrenden sonra İçel Milletvekili Emin İnankur söz aldı ve bir anısını anlattı. Emin İnankur, eski bir öğretmendi. Atatürk, onu çok severdi. Ata çok defa onu yanına alır, şehri birlikte gezerlerdi. Gene bir gezide yolları Rasattepeye düşmüştü. Atatürk, şehrin buradan seyrettikten sonra Emin İnankura dönmüş ve:
    Bu tepe ne güzel bir anıt yeri demişti.

    Emin İnankurun ve Süreyya Özgeevrenin bu açıklamalarından sonra, Rasattepeyi beğenenler çoğunluğu sağladılar. Anıtkabirin Rasattepede yapılması, büyük çoğunlukla kararlaştırıldı. Karar, hükümete bildirildi. Rasattepe 15.6.1939da bedeli ödenerek kamulaştırıldı.
     


Yükleniyor...
Benzer Konu başlıkları - Anıtkabir'in Yeri Nasıl
  1. Ezlem
    Yanıt:
    0
    Gösterim:
    2,326
  2. Sibel
    Yanıt:
    0
    Gösterim:
    18,034
  3. SümbüL
    Yanıt:
    0
    Gösterim:
    31,355
  4. SümbüL
    Yanıt:
    0
    Gösterim:
    6,517