Abdurrahman El-Hazini Hayatı ve Eserleri

'Biyografi' forumunda Masal tarafından 29 Haziran 2012 tarihinde açılan konu



  1. Abdurrahman El-Hazini Hayatı ve Eserleri


    Doğum 12. yy
    Ölüm 12. yy
    Meslek Astronom, mekanik alet ustası

    XII. yüzyılda İran’da yaşamış olan astronom, mekanikçi ve ilmi alet yapıcısıdır.

    HAYATI
    Asıl adı Ebü’l-Hüseyin Ali b.Muhammed El-Hazin olan ilim adamı, El-Mervezi’nin Bizans asıllı kölesidir. Sahibinin Merv sarayında hazinedar olması dolayısıyla El-Hazini olarak tanınmıştır. Sahibinin sağladığı imkanlar ile devrinde görebileceği en iyi eğitimi görmüş özellikle felsefe ve matematik tahsil etmiştir.

    Selçuklu Sultanı Sencer devrinde bir ilim ve edebiyat merkezi haline gelen Merv’de sarayın desteği ile çalışmalarını yürüten El-Hazin, ‘’mizanü’l-hikme’’ adını verdiği bir hidrostatik terazi yaptı. Bu terazi sayesinde metallerin ve taşların saf olup olmadıkları, iki elementten meydana gelen alaşımlarda metallerin karışma oranları bulunabiliyordu. Bu terazi hassasiyet yönünden daha önce yapılanlardan çok üstündü.

    Bilim çalışmalarının yanı sıra dindarlığı ile de tanınan El Hazin; bir derviş gibi giyinir, çok az yemek yer ve evinde tek başına yaşadığı bilinmektedir. Öğrencilerinin olduğu, kendisinden önceki bilim insanlarından etkilendiği görülür. Ona göre ağırlık cismin bünyesinde bulunan bir kuvvet olup onun arzın merkezine doğru hareketine sebep olur ve özgül ağırlığına bağlıdır.

    ESERLERİ
    Kitabü Mizani’l-hikme, en önemli eseri olup 1121 yılında yapmış olduğu hidrostatik terazisi hakkında kaleme aldığı eserdir. Terazinin yapımı, kullanımı, teorik esası ve onunla ilgili diğer konuları barındırmaktadır. Eser 8 kitaptan oluşmaktadır.

    Eserdeki tablolarda, 1130 yılı dolaylarında yıldızların gökyüzündeki konumları ile Merv şehrinin enlemi bulunmakta, ayrıca takvim bilgileri, mübarek günler, hükümdarlar ve peygamberlerle ilgili tarihler de yer almaktadır. El-Hazini’nin, Sultan Sencer’in emriyle İran şehirlerinde kıbleyi göstermek için bir güneş saati yaptığı ve tablolar düzenlediği bilinmekte ise de bu tablolar ve şehirlerin coğrafi koordinatları her iki nüshada da eksiktir. Onun zici, XIV. yüzyılın ünlü Batılı astronomları George Chrysococces ve Theodore Meliteinotes tarafından da kullanılmıştır.

    Risale fi’l-alat, astronomi aletlerine dair bir risalesidir.
     


Yükleniyor...