Zamir nedir - Zamir Örnekleri

'Ders notları' forumunda Violet tarafından 19 Şubat 2011 tarihinde açılan konu


  1. Zamir nedir - Zamir Örnekleri




    Zamir (Adıl)
    İsim olmadıkları halde isim gibi kullanılan bu sözcüklere zamir denir Cümle içinde zamirin karşıladığı isim ya da söz öbeği bilinmiyorsa, cümle belirsiz bir anlam taşır

    zamir çeşitleri nelerdir?
    1 Şahıs zamirleri
    2 Dönüşlülük zamiri
    3 İşaret zamirleri
    4 Belgisiz zamirler
    5 Soru zamirleri


    1 Şahıs (kişi) Zamirleri
    Şahıs isimlerinin yerine geçen zamirlerdir Dilimizde altı şahıs olduğuna göre altı tane şahıs zamiri var demektir

    Ben biliyorum
    Sen biliyorsun
    O biliyor
    Biz biliyoruz
    Siz biliyorsunuz
    Onlar biliyorlar



    2 Dönüşlülük Zamiri
    Bu zamir “kendi” sözcüğüdür Şahıs isimlerinin yerine geçebileceği gibi hayvan isimlerinin ya da cansız varlıkların isimlerinin yerine de geçebilir Çoğu zaman ek alarak kullanılır

    Kendim Kendimiz
    Kendin Kendiniz
    Kendi Kendileri

    Bu sözcüklerdeki altı çizili ekler dönüşlülük zamirinin hangi şahsı ifade ettiğini gösterir

    Dönüşlülük zamirinin en önemli özelliği, diğer zamirlerle beraber kullanılabilmesidir Böyle durumlarda zamir, pekiştirme anlamı taşır

    “Bu soruyu ben kendim çözdüm”

    cümlesinde hem “ben” hem “kendim” zamirleri kullanılmış; böylece “ben” zamirinin anlamı kuvvetlenmiş



    3 İşaret Zamirleri
    İsimleri, yerlerini işaret ederek karşılayan zamirlerdir Bunlar işaret sıfatının zamirleşmesiyle oluşmuştur

    Bu geldi Bunlar alındı
    Şu satıldı Şunlar çağırdı
    O gidecek Onlar beğenildi

    cümlelerinde altı çizili sözcükler işaret zamirleridir Burada üçüncü tekil şahıs için kullanılan “o” zamiriyle, işaret zamiri olan “o” zamirini karıştırmayalım Şahıs zamirleri sadece şahıslarda kullanılır

    “O, ders çalışıyor” cümlesinde şahıs zamiri olan “o” sözü “O, demirden yapılmış” cümlesinde insan olamayacağından işaret zamiri olmuştur

    Ancak işaret zamirleri insanlar için de kullanılabilir

    “Bu benim kardeşim, şu da onun arkadaşı”

    cümlesinde altı çizili zamirler işaret zamiri oldukları halde şahıs isimlerinin yerlerine geçmiş Bu durumda “o” işaret zamirinin de insanı karşılayacağı düşünülebilir Örneğin sınıfta işaret ederek,

    “Bu, tembel; şu, biraz çalışkan; o, sınıfın en iyisi”
    dersek “o” işaret zamiridir Çünkü “o” şahıs zamiri sözü edilen kişinin yanımızda olmadığı yani bizim onu görmediğimiz durumlarda kullanılır

    Bunların dışında işaret bildiren başka zamirler de vardır Ancak bunların yapısı biraz farklıdır

    Burası eskiden boştu
    Şurası sizin ev miydi?
    Orası pek hoşuma gitmedi
    Buraları bize aitti
    Şuraları temizleyin
    Oraları unuttum bile ben

    cümlelerinde altı çizili sözcükler de işaret zamirleridir Bunların dışında,
    “Bu kitap benim, öteki senin”
    cümlesindeki altı çizili zamir gibi daha birkaç işaret zamiri de vardır



    4 Belgisiz Zamirler
    İsimleri, tam olarak belli olmayan bir nicelik yönünden belirten belgisiz sıfatlar, isimler düşünce onları karşılar ve belgisiz zamir olur

    “Bazı insanlar çalışkandır” cümlesinde altı çizili sıfat;

    “Bazıları çalışkandır” cümlesinde zamir olur Çünkü “insanlar” isminin yerine geçer Bunu birkaç örnekte daha gösterelim

    Birçok öğrenci bu konuyu bilmez

    sıfat
    Birçoğu bu konuyu bilmez

    zamir
    Hiçbir kalemi beğenmedim

    sıfat
    Hiçbirini beğenmedim

    zamir
    Birkaç yaşlı parkta oturuyordu

    sıfat
    Birkaçı parkta oturuyordu

    zamir
    Sıfat olarak kullanılmayan belgisiz zamirler de vardır:
    Herkes senin burada olduğunu sanıyordu
    Kimse ben haber vermeden içeri girmesin
    Hepsi de çok ucuz fiyata satılmış
    Bu cümlelerdeki altı çizili sözcükler sadece zamir olarak kullanılabilir



    5 Soru Zamirleri
    İsimlerin yerlerine soru yoluyla geçen sözcüklerdir Bu sözcüklerin yerine, sorduğu isimler getirilebilir


    “Bu çiçeği sana arkadaşından başka kim getirir?”

    cümlesinde altı çizili söz, çiçeği getiren kişinin isminin yerine kullanılmıştır Bu kişinin ismini “kim” zamirinin yerine koyabiliriz


    Çarşıdan ne aldın?

    Nerede oturuyorsunuz?

    Hangisi önce geldi?

    Kaçı bizimle gelecek?

    Zamirler, kendileri gibi ismin yerine geçen adlaşmış sıfatlarla karıştırılmamalıdır Bunların ikisi de ismin yerine geçiyor Ancak zamirler isimlerin herhangi bir niteliğini bildirmediği halde adlaşmış sıfatlar ismi niteliğiyle beraber karşılar

    Bu kadın dün de gelmişti

    Yaşlı kadın dün de gelmişti

    Bu cümlelerde altı çizili sözlerin ikisi de sıfattır Birincisi işaret sıfatı, ikincisi ise niteleme sıfatıdır Bu sıfatların belirttiği “kadın” isimleri cümleden çıkarılırsa,

    “Bu dün de gelmişti”

    “Yaşlı dün de gelmişti”

    şekline gelen cümlelerde altı çizili sözler ismin yerine geçmişlerdir Bu sözcüklerin anlamlarına baktığımızda “bu” sözcüğünün, yerine geçtiği ismin niteliğini bildirmediğini, “yaşlı” sözcüğünün ise bildirdiğini görüyoruz Öyleyse birincisi zamir, ikincisi adlaşmış sıfattır










    -------------------------