Yazılı edebiyatımız neden Göktürk kitabeleriyle başlar

'Teknik Yardım' forumunda Mirayy tarafından 25 Eylül 2010 tarihinde açılan konu


  1. yazılı edebiyatımız neden 7.yılda yenisey anıtlarıyla değilde,8.yy göktürk kitabeleriyle başlar?
     



  2. Cevap: Yazılı edebiyatımız neden Göktürk kitabeleriyle başlar

    Edebiyat hocamız bizede aynı ödevi verdi saatlerdir bunu arıyorum :/
     



  3. Cevap: Yazılı edebiyatımız neden Göktürk kitabeleriyle başlar

    Bu dönemde Göktürkler ve Uygurlar tarafından kendi alfabeleriyle eserler verilmiştir.

    Türk dilinin tespit edilebilen en eski yazılı metinleri VII. asrın sonlarına ve VIII. asrın ilk yarısına ait olan dikili taşlar (Yenisey ve Orhun anıtları) ve Uygur dönemine ait olan dinî metinlerdir.

    Anıtlar arasında yer alan, Kültigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk adına dikilen Orhun Anıtları, gerek muhtevaları, gerekse mükemmel dil ve üslûplarıyla Türk dilinin, edebiyatının ve tarihinin şaheserleri arasında yer almaktadır. Abidelerin yazarı Yolluğ Tigin’dir.

    Ama “Türk” adının geçtiği ilk yazılı belge ve Türk edebiyatının ilk yazılı örnekleri olan Göktürk abideleridir. Bu nedenlede yazılı edebiyatımız Göktürk kitabeleriyle başlar.


    Yenisey Kitabeleri

    Yenisey ırmağı çevresinde daha çok mezar taşlarından oluşan bu kitabelerin edebi olarak fazla bir önemi yoktur

    Göktürk Kitabeleri

    Tonyukuk Anıtı
    720 yılında Göktürk devleti veziri Tonyukuk adına dikilmiştir. Kitabede Tonyukuk, anılarını ve dönemin tarihini anlatmıştır. Anlatımda, atasözlerine bolca yer verilmiştir.


    Kültigin Anıtı
    732 yılında dikilen anıt Yolluğ Tigin tarafından yazılmıştır. Anıtta Kültigin’in ölümü ve yas töreni anlatılmıştır.

    Kültigin Anıtlarının Türkiye Türkçesi ve Göktürk Türkçesi İle Açıklaması


    Bilge Kağan Anıtı
    735 tarihini taşır. Bilge Kağan’ın yiğitlikleri ve Türk milletine iletmek istediği mesajlar anıtın içeriğini oluşturur. Bu anıt da Yolluğ Tigin tarafından yazılmıştır.

    Göktürk (Orhun) Kitabelerinin Özellikleri

    Ø Türklerin ilk yazılı eseridir.

    Ø Doğu Göktürklerin tarihine ışık tutar.

    Ø Söylev türünde yazılmıştır.

    Ø Oldukça gelişmiş ve işlenmiş bir dil kullanılmıştır.

    Ø Türk dilinin gelişmişlik düzeyine ilişkin etraflı bilgiler edinilebilir.

    Ø Hem dinî hem de din dışı konular işlenmiştir.

    Ø Tarih, coğrafya ve edebiyata kaynak olacak niteliktedir.

    Ø Türk tarihini, toplumun yaşam biçimini, dünyaya bakış tarzını ortaya koyar.

    Ø Kitabelerde idarecilerin ve sultanların halkı aydınlatması, yaptıklarının hesabını halka vermesi söz konusudur.

    Ø Kitabeleri Strahlenberg bulmuş, 1893’te Wilhelm Thomsen okumuştur.

    Ø Bir yüzleri Göktürk alfabesiyle, diğer yüzleri Çince yazılmıştır.
     



  4. Cevap: Yazılı edebiyatımız neden Göktürk kitabeleriyle başlar

    Yenisey Yazıtları:
    * Yenisey ırmağı çevresinde daha çok mezar taşlarından oluşan bu kitabelerdir.
    * Edebi olarak fazla bir önemi yoktur.
    * Yenisey nehrinin güneyinde, Tuva bölgesindeki Kem nehrinin kolları civarında bulunur. Bu sebeple aynı adla Yenisey Anıtları olarak adlandırılır.
    * Orhun Yazıtlarından daha eskidir.
    * Bu yazıtlar da İsveçli Strahlenberg tarafından 18. yüzyıl başlarında bulunmuştur. Yazıtların çoğu mezar taşlarıdır.
    * Yazıların üslubu sadedir ve yazıtın dikildiği şahısları samimi bir dilde anlatmaktadır.
    * Göktürk harfleriyle yazılmıştır.
    * Kırgızlar'a ait olduğu sanılmaktadır.