Yapma Destan ve Doğal Destan Nedir? Özellikleri Nelerdir

'Ders notları' forumunda YAREN tarafından 3 Mayıs 2011 tarihinde açılan konu


  1. Yapma Destan Özellikleri,
    Doğal Destan Nedir Özellikleri Nelerdir,
    Yapma Destan ve Doğal Destan Nedir?



    Yapma Destan ve Doğal Destan Kavramları


    Benzerlikleri;

    * doğal dilden farklı bir dille oluşurlar
    * olağanüstü nitelikler ve kşiler vardır (mitolojik varlıklar vs)
    * genelikle konuları kahramanlık, savaş, göçtür
    * milletlerin tarihinde derin izler bırakan olaylar üzerinde oluşurlar
    * manzumdurlar
    * devrik cümleler bulunur

    Farklılıkları;

    Yapma destanlarda;

    * söyleyenleri bellidir
    * yakın tarihimizde meydana gelmiş olaylardan ortaya çıkar
    * aşamalardan geçmez

    Doğal destanlarda;

    * söyleyeni belli değildir
    * tarihin bilinmeyen dönemlerinde yaşanan olayları anlatır
    * çeşitli aşamalardan geçer

    Destan
    Destan milletlerin hayatında büyük yankılar uyandırmış (savaş, göç, istilâ gibi) tarihî olayların (yangın, salgın hastalık, sel, deprem gibi) toplumsal ve doğal olayların çağdan çağa aktarılmış, aktarılırken de hayal unsurlarıyla oluşmuş, süslenmiş, değiştirilmiş manzum söylenceleridir
    Destanlar, Araplar'da "esatir", Batı'da "myth" olarak adlandırılır Destanlar ikiye ayrılır; Yapay ve Doğal Destanlar

    Yapay Destanlar: Halkı derinden etkileyen ulusal, toplumsal olayları, bir yazarın kurallarınca işlemesinden doğan, kişisel yaratımla oluşturulmuş eserlerdirYazarı belli olan,daha yakın zamanda YAZILAN ve olağanüstü durumlara az yer veren bir destan türü iken,

    Doğal Destanlar: anonim( yazarı belli olmayan),ilkel dönemde yaşanmış olayları konu alan ve SÖZLÜ destan türüdür Destanlar İslamiyet'in kabulünden önceki Türk Edebiyatı kategorisine aittirler

    Toplumu derinden etkileyen, belleğinde iz bırakan savaş, göç, doğal yıkımların dilden dile yayılması, toplumun katkısıyla çeşitlenip boyutlan*masından sonra derlenen oylumlu, halkın ortak malı olan eserlerdir Bir destanın doğal sayılabilmesi için ilkin önemli bir olayın olması gerekir (çekirdek dönemi) Bu olay toplumca zenginleştirilir (gelişme dönemi) Usta biri tarafından yazıya geçirilir (yazıya geçiş dönemi)


    Destanlar 3 safhadan oluşur:
    Halkın benliğinde iz bırakan olaylar ve bunda rol oynayan kahramanlar,
    Olayın ağızdan ağıza aktarılması,
    Yazıya daha sonradan geçirilmesidir
    Milletlerin toplumu derinden etkileyen, tarihi önem arz eden önemli olaylarını (doğal afetler, savaşlar, göç, yangın vb) konu edinirler Çoğu kez manzum olurlar Tarih, etnografya, folklor gibi bilimler destanlardaki bilgilerden yararlanır

    Türk Destanları
    Türk destanları, Türk destanları, kâinatın, insanın, kadının ve erkeğin yaradılışı; Türk milletinin doğuşu, çeşitli Türk devletlerinin kuruluş, gelişme, çöküşleri, zafer ve yenilgileri gibi konularla beraber pek çok sebep açıklayıcı efsaneyi de içinde barındırır Bütün dünya edebiyatlarında olduğu gibi Türk edebiyatının da ilk örnekleri destanlardır

    İslamiyet'ten Önceki Destanlar

    1. Altay - Yakut Yaratılış destanı
    2.Sakalar Dönemi aAlp Er Tunga DestanıbŞu Destanı
    3.Hun Dönemi Oğuz Kağan DestanıAtilla Destanı
    4.Gök Türk Dönemi aBozkurt DestanıbErgenekon Destanı
    5.Uygur Dönemi
    a- Türeyiş destanı
    b -Göç Destanı

    İslamiyet'in Kabulünden Sonraki Destanlar
    1.Karahanlı Dönemi Satuk Buğra Han Destanı
    2.Kazak-Kırgız (turkeyarenacom) Kültür Dâiresi Manas destanı
    3.Türk-Moğol Kültür Dâiresi Cengiz-name
    4.Tatar-Kırım Timur ve Edige Destanları
    5Selçuklu-Beylikler ve Osmanlı Dönemleri
    a-Seyid Battal Gazi Destanı
    b- Danişmend Gazi Destanıc Köroğlu Destanı

    Dünyanın Başlıca Doğal Destanları

    Sümer destanı : Gılgamış
    Yunan destanları : İlyada ve Odissea
    İran destanı : Şehname
    Fin destanı : Kalevala
    Hint destanları : Mahabharata ve Ramayana
    Alman destanı : Nibelungen
    İngiliz destanı : Boewulf
    Rus destanı : İgor
    İspanyol destanı : Le Cid
    Fransız destanı : Chansen de Röland
    Japon destanı : Şinto


    Dünyanın Başlıca Yapma Destanları

    Latin edebiyatı: Aeneis ( Vergilius )
    Fransız edebiyatı: Henriade ( Voltaire )
    Portekiz edebiyatı: Os Lusiadas ( Camoens )
    İngiliz edebiyatı: Kaybolmuş Cennet (John Milton)
    İtalyan edebiyatı: Kurtarılmış Kudüs ( Tasso )
    İtalyan edebiyatı: Çılgın Orlando ( Ariosto )
    İtalyan edebiyatı: İlahi Komedya ( Dante )


    Türk Edebiyatında Yapma Destan

    Kuvay-ı Milliye Destanı : Nazım Hikmet
    Üç Şehitler Destanı : Fazıl Hüsnü Dağlarca
    Çanakkale Destanı: Mehmet Akif Ersoy
    Satuk Buğra Han Destanı
    Cengiz-name
    Timur ve Edige Destanları
    Seyid Battal Gazi Destanı
    Köroğlu Destanı
    Genç Osman Destanı ( Kayıkçı Kul Mustafa )
    Selçukname (Yazıcıoğlu Ali)