Yahya Kemal Beyatlı Sessiz Gemi Şiirinin Açıklaması

'En Güzel Şiirler' forumunda Bella tarafından 8 Mayıs 2012 tarihinde açılan konu


  1. Şiirin kalıbı Mef û lü Me fâ î lü Me fâ î lü Fe û lün

    Yahya Kemal iki büyük kaynaktan beslenmiştir. Biri Osmanlı Tarih ve Edebiyatı, diğeri Fransız kültür ve edebiyatı. O, bu kaynaklardan aldığı unsurları bünyesine ve mizacına uygun bir şekilde eserinde, tıpkı bu şiirde olduğu gibi, eritmeyi bilmiştir.

    Şair: Sessiz gemi şiirinde mısralarını gemi ve deniz üzerine kurgulamıştır.
    Ana hatları bu olmasına rağmen, şiirde ölümü ve ayrılığı işlemiştir.
    “Artık demir almak günü gelmişse zamandan
    Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan.”
    Vaden dolmuşsa ölümden, kaçış olmadığını ve burada ki limandan kalkan gemi.
    Ölen bir insanın bilinmeyen meçhule giden, son yolculuğunu anlatılmakta
    “Hiç yolcusu yokmuş gibi sessizce alır yol;
    Sallanmaz o kalkışta ne mendil, ne de bir kol.”
    Bu mısralarda: Cenaze kaldırılırken oluşan üzüntü ve sessizlik anlatılmakta.
    “Rıhtımda kalanlar bu seyahatten elemli,
    Günlerce siyah ufka bakar gözleri nemli,”
    Cenazeyi seyahatine yani öbür dünyaya uğurlayanlar elemli acılı
    Ölen kişinin yakınları bu ayrılığa üzülmeleri ve günlerce bu üzüntü içinde uzaklardaki karanlığa bakarken gözlerine düşen ızdırap anlatılmış.
    “Biçare gönüller! Ne giden son gemidir bu!
    Hicranlı hayatin ne de son matemidir bu.”
    Canlıların doğup, büyüyüp öleceğini ve hayatın böyle devam edeceğini
    Üzüntülerin ve matemlerin her ölümde yaşacağını şair bu mısralarında işlemiş.
    “Dünyada sevilmiş ve seven nafile bekler;
    Bilinmez ki giden sevgililer dönmeyecekler. “
    Arkada kalanlar seven ve sevilenler, sevdikleri kişilerin, boşuna dönmesini beklediklerini,
    Şair: Ölmüş bir kişinin tekrar dönemeyeceğini bu mısralarla anlatmış.
    “Bir çok gidenin her biri memnun ki yerinden,
    Bir çok seneler geçti; dönen yok seferinden.”
    Şair şiirin final bölümünde:
    Ölenlerin yerlerinden memnun olduğunu mizaha yansıtmış ve kimsenin öbür dünyadan
    Seneler geçse de dönemeyeceğini belirtmiş.