Varlıkların Hareket Özellikleri Hakkında Bilgi

'Ders notları' forumunda HazaN tarafından 24 Şubat 2011 tarihinde açılan konu


  1. Varlıkların Hareket Özellikleri Hakkında Bilgi


    Hareket, bir varlığın, başka bir varlığa göre yer değiştirmesidir

    İnsanlar ve hayvanlar; koşma, atlama, yürüme, yüzme gibi değişik türde hareketler yaparlar Cansız varlıklar ise dışarıdan bir etki olmadıkça hareket edemezler Çantamızı hareket ettirmek için ona bir etki uygulamak gerekir

    Bitkiler de diğer varlıklar gibi hareket ederler Ancak bitkilerdeki hareket, insan ve hayvanlardaki hareketten farklı olarak çoğunlukla ışığa yönelme şeklindedir Ayrıca bitkiler, kökleriyle suya ve topraktan ihtiyaç duydukları maddelere de yönelirler

    Hareketlerimizi kolaylaştırmak için birçok makine ve araçtan yararlanırız Bunların en önemlisi tekerlektir Tekerlek, insanoğlunun keşfettiği en önemli araçlardan biridir Tekerlek sayesinde hayatımız kolaylaştı ve hareketlerimiz hızlandı

    1 Varlıkların Hareket Çeşitleri
    Cisimlerin bir noktaya göre yer değiştirmesi bir zaman dilimi içinde olmaktadır Yani bir cismin hızını anlamadaki temel nicelik zamandır Cismin hızı hakkında karar verebilmek için ne kadar zamanda ne kadar yer değiştirdiğini bilmek gerekir Zaman dilimi; bir saat, bir dakika veya bir saniye olabilir Bir cisim, bir mesafeyi ne kadar kısa sürede alıyorsa o kadar hızlıdır denir

    Bir cismin, bir zaman dilimi içerisindeki yer değiştirmesine hız denir Harekette hız, varlıkların çabukluğunu ve yavaşlığını belirten bir kavramdır Hareketlinin bir yolu alma süresi kısaldıkça hız artmaktadır

    Koşarken hızlı, yürürken daha yavaş hareket ederiz

    Ankara ile İstanbul arasını birleştiren karayolunun uzunluğu 450 kilometredir Ankara’dan İstanbul’a gitmek üzere bir yolcu otobüsü ve yüklü bir kamyon aynı anda yola çıkmaktadır Otobüs İstanbul’a 6 saatte gittiği halde, kamyon 10 saatte gidebilmektedir Bu sonuç, otobüsün kamyondan daha hızlı hareket ettiğini gösterir

    Aynı mesafeyi daha kısa sürede giden varlıklar, daha hızlıdır Motorsiklet bisiklete göre, yarış arabası otomobile göre, uçak helikoptere göre daha hızlıdır

    Durmakta olan bir cismin hızı yoktur Örneğin; kırmızı ışıkta duran bir yayanın hızı sıfırdır Yeşil ışık yandığında yaya hareket eder ve gittikçe hızını arttırarak karşıdan karşıya geçer

    Trafikte yol almakta olan bir arabanın şoförü, kırmızı ışığı gördüğünde frene basar ve araba yavaşlar, bir süre sonra da durur Çevremizde gün içinde hızlanma ve yavaşlama hareketi yapan pek çok varlık görülmektedir

    Ancak çevremizdeki bütün cisimler aynı hareketi yapmazlar Çevremizde hızlanma ve yavaşlamadan başka hareket türleri de görülmektedir Bunlardan bazıları sallanma ve dönmedir

    Parkta salıncağa bindiğimizde sallanırız veya hamakta sallanma hareketi yaparız Dünya, Güneş’in etrafında, Ay ise Dünya’nın etrafında dönme hareketi yapar Arabalar, virajlara geldiklerinde yavaşlayıp dönerler

    2 Cisimleri Hareket Ettirme ve Durdurma

    Doğada birçok hareketi yapabilmek için varlıklara kuvvet uygularız Varlıkları hareket ettirmek ya da durdurmak için uyguladığımız itme ve çekmeyi kuvvet olarak nitelendiririz

    Oyuncu, bowling topuna itme kuvveti uygular, elimizle kuvvet uygulayarak oyun hamurunun şeklini değiştirebiliriz, sırayı çekerek istediğimiz yere ***ürebiliriz

    Etrafımızı çeviren hava, varlıklara her zaman bir itme kuvveti uygular Havanın vücudumuza uyguladığı kuvvete alıştığımız için bunu hissetmeyiz

    Eskiden tahılları un haline getirmek için yel değirmenleri kullanılırdı Yel değirmeninin kanatları, rüzgârın itmesi sayesinde döner Dönen kanatlar da içerideki düzeneği çalıştırır

    Hareketsiz bir varlığı, iterek veya çekerek hareket ettirebiliriz Aynı şekilde hareket halindeki bircimsi de iterek veya çekerek yavaşlatabilir ya da durdurabiliriz Ancak hareket halindeki bazı varlıkları durdurmak tehlikeli olabilir


    3 Kuvvet, Cisimlerin Hareketini ve Şeklini Etkiler
    Her gün yüzlerce kez kuvvet uygular, cisimleri hareket ettiririz Kuvvet, cisimler üzerine etki eder Kuvvet uygulanan cisimler:

    Hızlanır
    Pistte duran bir uçak, önce yavaş yavaş hareket eder, daha sonra hızlanır Benzer şekilde; sürücü gaza basarak otomobile hareket yönünde kuvvet uygulanmasına neden olur

    · Yavaşlar ya da durur
    Hareket eden bir cisme, hareket yönüne zıt yönde kuvvet uygulanırsa cisim yavaşlar ya da durur Örneğin; limana yanaşan bir gemi, yavaşlamak için pervanelerini ters yönde döndürerek hareket yönüne ters yönde kuvvet uygular

    · Yön değiştirir
    Kuvvet, hareket eden bir cismin yönünü değiştirir Örneğin; hareketli top, engele çarpınca yön değiştirir

    · Şekil değiştirir
    Kuvvet uygulanan cisimler, şekil değişikliğine uğrayabilir Kuvvetin etkisi ortadan kalktıktan sonra bazıları eski hallerine dönerken, bazıları eski hallerine dönemezler Eski hallerine dönebilen cisimlere esnek cisimler, eski hallerine dönemeyenlere ise esnek olmayan cisimler denir

    · Döner
    Cisimler, kuvvetin etkisiyle dönebilir Kuvvetin döndürücü etkisi birçok makine ve aracın yapımında kullanılmaktadır Dönme hareketi, birçok teknolojik gelişmeye neden olmuştur Cisimlere uygulanan kuvvet büyüdükçe, dönme hareketi daha hızlı olur

    Sonuç olarak; kuvvetin cisimler üzerinde birbirinden farklı etkileri vardır Bunlar; hareket ettirme, durdurma, yön değiştirme ve şekil değiştirme gibi etkilerdir Kuvvet, cisimlerin biçimini ve hareket durumunu değiştirebilen etkidir