Ünlü Daralması Nedir

'Sözel Dersler' forumunda Ezlem tarafından 7 Nisan 2011 tarihinde açılan konu


  1. ünsüz yumuşaması
    Ünlü Daralması
    ünlü daralması örnekleri

    “-a,e” ünlüleriyle biten kelimelere şimdiki zaman eki olan “–yor” u veya “y” ünsüzüyle başlayan b ir eki getirdiğimizde bu ünlüler ses uyumuna göre “ı,i,u,ü”ye dönüşür . Bu ses olayına ünlü daralması denir.
    Gözle-yor>gözlüyor sakla-yor>saklıyor
    Kana-yor>kanıyor gizle-yor>gizliyor
    Anla- , bekle-, gözle- , ayıkla- , sakla-,... örneklerinde ünlü daralması görülüyor.
    Bunu benzer fiillerle karıştırmamak gerekiyor.
    Sil-yor>siliyor
    Al-yor>alıyor
    Yansı-yor>yansıyor
    Kelimelerinde ünlü daralması yoktur.

    “y” sesinin daraltıcı özelliği sadece “-yor “ ekinde görülmez , “-yor” ekinin olmadığı yerlerde de “-y” nin daraltıcı özelliği vardır .
    de-y-en > diyen
    ye-y-ecek>yiyecek
    de-y-erek>diyerek
    ye-y-en>yiyen
    ne-ye>niye
    Bu iki- üç kelime haricinde “-y” nin daraltıcılık özelliği söz konusu değildir.
    “gelmiyecek” diye değil “gelmeyecek” diye yazılır ; keza “anlıyacak” , “bekliyecek” , “söyliyecek” fiilleri de bu şekilleriyle yanlıştır.