Ülkemizde Orman Ürünleri Sanayisi

'Kısa Bilgiler' forumunda Wish tarafından 8 Nisan 2011 tarihinde açılan konu


  1. Türkiyede Orman Ürünleri Sanayisi Hakkında Bilgi

    Ülkemizde orman ürünleri sanayii, 19 uncu yüzyıl sonlarına kadar sadece bıçkı sanayii görünümünde su ve el hızarları şeklinde kalmış ve çok ağır bir gelişim göstermiştir. Her ne kadar fıçıcılık, düvencilik, saban, yaba gibi tarım araçları, küçük el sanatları şeklinde yapılan bölgesel çalışmalar 12 nci yüzyıla kadar uzanmakta ise de bunları bir sanayi karakterinde görmek mümkün değildir.

    Yurdumuzda ilk tesisler 19 uncu yüzyıl sonlarında görülmeye başlamıştır. İlk kereste fabrikası 1892 yılında İstanbul'da kurulmuş ve 20 nci yüzyıl başlarından itibaren sayıları artmaya başlamıştır. Yapılan bir araştırma sonucuna göre ülkemizde 1938 yılında 33 adet kereste fabrikasının olduğu anlaşılmaktadır.

    Diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de önce bıçkı sanayiinde başlayan gelişme diğer kollarda ancak 20 nci yüzyılın ikinci yarısından itibaren görülmeye başlamıştır.

    Ülkemizde 1963 yılında plânlı dönemin başlamasıyla birlikte orman ürünleri sanayiinde hızlı bir gelişme başlamış, tüm teknolojiler yurdumuza getirilmiş ve bu sanayi kolu ülkemiz şartlarına göre çok büyük boyutlara ulaşmıştır.

    Ülkemizde orman ürünleri sanayii, İmalât Sanayii içinde iki alt sektör halinde temsil edilmektedir. Bunlar; ara malı üreten sanayiler arasında yer alan ağaç ve mantar ürünleri ile tüketim malı üreten sanayiler arasında yer alan Mobilya Sanayii'dir.
     



  2. Cevap: Ülkemizde Orman Ürünleri Sanayisi

    1. ORÜS'ün Kısa Tarihçesi

    Osmanlı Devleti'nin son zamanlarında ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında, o günün mevzuatı gereğince, tahammülü müsait ormanların özel ve tüzel kişilerce işletilmesi prensibi uygulanmakta idi. Bu uygulama neticesinde yerli ve yabancı kişi ve kuruluşlar ormanları işletme imtiyazı almışlar ve çeşitli sınaî tesisler kurmuşlardır. 1938 yılında Türkiye'de bu şekilde kurulmuş 33 adet kereste fabrikası bulunmakta idi.

    1937 yılında çıkarılan 3116 Sayılı Orman Kanunu ile ormanların devletçe işletilmesi prensibi kabul edilmiştir. Daha önceki mevzuata göre işletme imtiyazı ile Devlet Ormanları'nda işletmecilik yapan özel ve tüzel kişilere bu Kanun'un geçici 5 inci maddesine göre tasfiye için 10 yıllık bir süre tanınmıştır. Bu hüküm gereğince süresi dolan imtiyaz sahiplerinin bir kısmı, kurdukları tesislerin faaliyetlerini durdurmuşlardır. Bu tesislerin bir bölümü Orman Umum Müdürlüğü'nce satın alınmış, bir bölümü ise artırmalı satışlardan satın aldıkları hammaddeyle faaliyetlerini sürdürmüşlerdir.

    Ülkemizde çağdaş ormancılığın başlangıcı sayılan 08 Şubat 1937 tarih ve 3116 Sayılı Orman Kanunu'nun geçici 5 inci maddesi ile bugünkü orman ürünleri sanayiinin temellerini oluşturacak yasal dayanaklara zemin hazırlanmıştır. Şirket'e bağlı Ayancık, Bafra, Bolu, Pazarköy ve Ulupınar İşletme Müdürlükleri bu Kanun'dan istifade ile özel sektörden satın alınarak devletleştirilmiştir.

    3116 Sayılı Kanun gereğince; 1923 yılında kurulan Bolu Kereste Fabrikası TİTAŞ Şirketi'nden, 1931 yılında kurulan Bafra Kereste Fabrikası İş Bankası'ndan, 1932 yılında kurulan Ulupınar Kereste Fabrikası da bir şahıstan 1944 yılında, 1929 yılında ZİNGAL Şirketi tarafından kurulan Ayancık Kereste Fabrikası ile Pazarköy Kereste Fabrikası 1945 yılında Devlet'çe satın alınmıştır.

    Ülkemizde orman ürünleri sanayii konusunda Devlet İşletmeciliği 1944 yılında başlamıştır. Bu tarihte, O.G.M. yukarıda detaylandırılan fabrikaları özel sektörden satın alarak sınaî işletmeciliğe başlamıştır. Burada amaç piyasada değerlendirilemeyen odun hammaddesinin değerlendirilmesiydi. Ancak O.G.M., çok yoğun ve önemli aslî görevleri nedeniyle sınaî işletmeciliğe yeterince eğilememiş, dolayısıyla bu dalda yeterli gelişme sağlanamamıştır.

    Nüfusumuzun hızla artması, bunun yanında refah düzeyinin yükselmesi orman ürünlerine olan talebi artırmış ve zaman içerisinde ormanlarımızın verim gücü talebi karşılayamaz hale gelmiştir. Tüm Dünya ülkelerinde görülen bu durum birçok önlemlerin alınması yanında sınaî işletmecilik alanında da büyük gelişmelerin sağlanmasına ve yeni teknolojilerin doğmasına neden olmuştur.

    14.06.1937 tarih ve 3630 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 3204 Sayılı Orman Umum Müdürlüğü Teşkilât Kanunu'nun 2 nci maddesinde; Ziraat Vekâleti'ne bağlı olan Orman Umum Müdürlüğü'nün Merkez Teşkilâtı içerisinde Sanayi ve İstatistik Şubesi kurulması öngörülmüştür.

    Bu Şube, 1967 yılında O.G.M. bünyesinde Orman Ürünleri Sanayii Dairesi Başkanlığı olarak teşkilâtlandırıldı.

    Akkuş, Ardeşen, Borçka, Cide, Devrek, Dursunbey, Düzce, Eskipazar ve Yenice İşletme Müdürlükleri 1970 yılından önce Orman Genel Müdürlüğü'nden devralınarak, ORÜS A.Ş. Genel Müdürlüğü'ne bağlanmıştır.

    1945 yılına kadar Devlet'çe satın alınan ve bugünkü ORÜS Orman Ürünleri Sanayii A.Ş. Genel Müdürlüğü'nün nüvesini teşkil eden bu 5 fabrikanın teknolojileri yenilenmiş ve bir bölümü entegre biçime getirilmiş olarak halâ üretimlerini sürdürmektedirler.

    1944 ve 1945 yıllarında çeşitli fabrikaları özel sektörden satın alarak sınaî işletmeciliğe başlayan O.G.M., 1970 yılında ORÜS Genel Müdürlüğü'nün kuruluşuna kadar bu fonksiyonunu sürdürmüştür. 1970 yılına gelinildiğinde O.G.M. bir kısmı kendi inşa ettiği 14 kereste ve 1 Emprenye fabrikasının sahibi bulunmaktaydı. Ancak bunlar 1923 - 1958 yılları arasında kurulmuş ve çoğunluğu eski teknolojiye sahip fabrikalardı.

    Günümüzde odun hammaddesi en rantabl şekilde işlenmekte, en küçük odun parçaları dahi değerlendirilebilmektedir. Bu gelişmeler yurdumuzda da etkisini göstermiş, birçok dalda olduğu gibi bu konuda da Devlet öncülük etme gereğini duymuştur. Bu gelişmeler doğrultusunda, ülkemizdeki orman ürünleri sanayiinin Dünya'daki gelişmelere uygun bir biçimde gelişmesine katkıda bulunmak, gelişen teknolojiyi kendi tesislerinde uygulatarak özel sektöre öncülük etmek, O.G.M.'nden devraldığı fabrikaları işletmek, geliştirmek, ürün standartlarının uygulanmasına önderlik etmek ve kaynak yaratarak, gerektiğinde yeni tesisler kurmak üzere Orman Bakanı Hüseyin ÖZALP'ın 05.01.1970 tarihli oluru ile Orman Bakanlığı'na bağlı Orman Ürünleri Sanayii Genel Müdürlüğü kuruldu (I. Çalışma Dönemi olarak kabul edilmiştir).

    ORÜS, 1970 yılında Genel Müdürlük olarak teşkilâtlanmasından sonra asıl gelişimini gerçekleştirmiş ve orman ürünleri sanayiinde öncülük görevini yerine getirmiştir. Orman ürünleri sanayiinde entegrasyonun, işletme ekonomisi açısından inkâr edilemez yararlarını göz önünde tutan ORÜS Genel Müdürlüğü, yatay ve dikey entegrasyonu sağlayacak şekilde bir dizi fabrika projesini uygulamaya koymuştur.

    Antalya, Arhavi, Artvin, Bartın, Demirköy ve Vezirköprü İşletme Müdürlükleri ise 1970 yılından sonra ORÜS A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından yatırımları gerçekleştirilerek, işletmeye açılmışlardır.

    İDT ve KİK Hakkında 11.04.1983 tarih ve 60 Sayılı KHK uyarınca Türkiye Selüloz ve Kâğıt Fabrikaları İşletmeleri Kurumu (SEKA) bünyesinde Orman Ürünleri Müessesesi oluşturuldu.

    19.10.1983 tarih ve 2929 Sayılı Yasa ile (22.10.1983 tarih ve 18199 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.) Tarım, Orman ve Köyişleri Bakanlığı'na bağlı ORÜS Kurumu Genel Müdürlüğü adıyla İDT statüsünde Kamu İktisadî Devlet Teşekkülü bünyesine kavuşturuldu.

    Kurum, 28.05.1986 tarih ve 3291 Sayılı Kanun ile Anonim Ortaklık haline getirildi.

    ORÜS Orman Ürünleri Sanayii A.Ş., 28.05.1986 tarihli ve 3291 Sayılı Yasa'nın 13. maddesine göre Bakanlar Kurulu'nun 20.05.1992 tarih ve 92/3088 sayılı kararıyla özelleştirme kapsamına alınarak, kamu hisseleri T.C. Başbakanlık Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı'na devredildi.

    Ardanuç, Kalkım ve Şavşat İşletme Müdürlükleri 23.03.1992 tarihinde ORÜS ile ORKÖY Genel Müdürlükleri arasında düzenlenen bir protokolle 15.04.1992 tarihinde ORÜS Genel Müdürlüğü'ne devredilmiştir.

    Y.P.K.'nun 22.01.1993 tarih ve özelleştirme 93/2 sayılı kararı ile ORÜS A.Ş.'nin Ana Sözleşmesi'nin kabulüne karar verildi.

    5 Ocak 1970 tarihinde Orman Genel Müdürlüğü'nden devraldığı 14 kereste ve 1 emprenye fabrikası ile işe başlayan Şirket'in 18'i Karadeniz Bölgesi'nde, 3'ü Marmara Bölgesi'nde, 2'si ise Akdeniz Bölgesi'nde olmak üzere toplam 23 işletmesi bulunmakta iken, Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı kararlarıyla 16 İşletmesi ile Bolu Emprenye Tesisi'nin satılmasına ve Ardeşen İşletmesi'nin K.T.Ü.'ne devrine karar verilmiştir.

    ÖYK'nun 19.01.1996 tarih ve 96/4 sayılı kararı ile Antalya, Ayancık, Bafra, Devrek, Düzce ve Vezirköprü İşletmeleri'nin; ÖİB'nın 19.01.1996 tarih ve ÖİB-K-01 sayılı kararıyla da Ardanuç, Pazarköy ve Ulupınar İşletme Müdürlükleri'nin satılmasına karar verildi. 1996 yılı Şubat ve Mart aylarında Ardanuç İşletmesi haricindekilerin devir teslimleri yapılarak, özelleştirilme işlemleri tamamlandı.

    02.08 1996 tarih ve 1996/66 sayılı Yönetim Kurulu kararıyla Ankara Satış Mağazası Müdürlüğü kapatılarak, faaliyetine son verilmiş ve T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca da uygun görülmüştür.

    ÖYK'nun 30.08.1997 tarih, 97/28 sayılı kararı ve 18.09.1997 tarih, 97/39 sayılı kararları ile Bartın, Demirköy, Dursunbey, Eskipazar, Kalkım ve Yenice İşletme Müdürlükleri'nin satılmasına karar verilerek, 1997 yılı içerisinde alıcılarına devir teslim işlemleri yapıldı.

    Akkuş, Ardeşen, Arhavi, Artvin ve Şavşat İşletme Müdürlükleri ile Bolu Emprenye Tesisleri'nin satış ilânları çıkarılmış ve 28.01.1998 tarihi itibariyle Emprenye Tesisi ile Şavşat İşletmesi, 23.02.1998 tarihi itibariyle de Arhavi İşletmesi için Ö.İ.B.'nca satış kararı alınmıştır. Ö.Y.K. kararınca Ardeşen İşletmesi'nin K.T.Ü.'ne bilâbedel devrine karar verilmiş; 05.03.1998'de Şavşat İşletmesi, 23.03.1998'de Bolu İşletmesi Emprenye Tesisi alıcısına devredilmiştir. Şirket halen, Özelleştirme Programı çerçevesinde Genel Müdürlüğe bağlı 6 İşletme Müdürlüğü (Akkuş, Ardanuç, Artvin, Bolu, Borçka ve Cide) ile çalışmalarını sürdürmektedir.

    Şirket'in halen, bir kısmı entegre bir biçimde kurulmuş 5 kereste, 2 masif parke, 1 dikey yongalı levha, 1 lif levha, 1 kontrplâk, 1 kaplama, 1 kaplamalı yonga levha, 1 kapı ve 1 lâmbri fabrikası bulunmaktadır ve ülkemiz şartlarında geniş ve tecrübeli teknik kadrosu ile 6 ayrı kuruluş yerindeki 14 üretim birimi ile faaliyetini sürdürmeye devam etmektedir. Bu tesisler kuruluş yerleri itibarıyla il - ilçe merkezlerinde veya merkeze yakın yerleşim birimlerinde faaliyet göstermekte olup yol, enerji, su ve altyapı sorunları bulunmamaktadır.

    Genel Müdürlüğe bağlı henüz özelleştirilmeyen 6 İşletmesi'nin bu çerçevede 1998 yılı içerisinde Satış Yöntemi ile satılarak özelleştirilmesi beklenilmektedir.

    Teşkilât Yapısı : ORÜS'ün teşkilât yapısı; Genel Müdürlük (Merkez) teşkilâtı ile taşra teşkilâtını meydana getiren Ankara Büro Müdürlüğü, Ankara Satış Mağazası Müdürlüğü ve 7 Müessese Müdürlüğü ile 16 İşletme Müdürlüğü'nden oluşmaktaydı.

    ORÜS'ün müesseseleri, YPK'nun 27.04.1992 tarih, 92/T-33 sayılı kararı gereğince tüzel kişilikleri kaldırılarak, Genel Müdürlüğe bağlı İşletmeler haline dönüştürülmüş ve Bakanlar Kurulu'nun 20.05.1992 tarih, 92/3088 sayılı kararı ile teşekkül özelleştirme kapsamına alınmıştır.

    Kuruluşun Merkez Teşkilâtı'nda; Yönetim Kurulu, Genel Müdür, iki Genel Müdür Yardımcısı ve bu Genel Müdür Yardımcıları'na bağlı 6 Daire Başkanlığı bulunmaktadır. Bu Daire Başkanlıkları görevlerini kendilerine bağlı iki Daire Başkan Yardımcılığı ve 21 Şube Müdürlüğü marifetiyle yürütmektedirler. Ayrıca Genel Müdür'e doğrudan bağlı Teftiş Kurulu Başkanlığı, Hukuk Müşavirliği, Savunma Uzmanlığı, Müşavirlik ve Özel Büro Şube Müdürlüğü Birimleri bulunmaktadır.

    Hukukî Bünye : Kuruluşta idarî yönetime ilişkin olarak, 399 Sayılı KHK, Şirket Ana Sözleşmesi ve bunların kapsamadığı konularda özel hukuk hükümleri uygulanmaktadır.

    Kuruluşun denetimi ise 72 Sayılı Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Hakkında KHK ve 3346 Sayılı Kanun hükümlerine göre yapılmaktadır.

    Özelleştirme kapsamına alınan ORÜS'ü de ilgilendiren 4046 Sayılı ve 24.11.1994 tarihli " Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun " 27 Kasım 1994 tarihinde Resmî Gazetede neşredilerek yürürlüğe girmiştir. Bu kanun, getirdiği hükümlerle, ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlamak için kuruluşların özelleştirilmesine ilişkin esasları düzenlemektedir.

    Diğer yandan 27.04.1995 tarihinde kabul edilerek 02.05.1995 tarihinde yürürlüğe giren 4105 Sayılı Kanun'la özelleştirmeye ilişkin 4046 Sayılı Kanun'un bazı maddeleri değiştirilmiştir. Keza 03.04.1997 tarih ve 4232 Sayılı Kanunu'la da 4046 Sayılı Kanun'un bazı maddeleri tâdil edilerek, özelleştirme uygulamalarının yeniden düzenlenmesi hükme bağlanmıştır.

    Özelleştirme kanununun haricinde, kuruluştaki memur ve sözleşmeli personele ilişkin mevzuat olarak 657 Sayılı Kanun, 399 Sayılı KHK ile Kanun ve KHK'nin ek ve değişiklikleri, işçilerle ilgili işlemlerde ise 1475 Sayılı İş Kanunu, 2821, 2822, 506 Sayılı Kanun'lar ile ek ve değişiklikleri uygulanmaktadır.
     



  3. Cevap: Ülkemizde Orman Ürünleri Sanayisi

    2. Tesislerin Teknik Özellikleri

    a. Kapasite Değerleri :

    [​IMG]

    b. Toplam İşletme Sahası : 27,895 m2 (Genel Müdürlük Merkez İşletmesi ve lojmanları için).

    c. Kapalı Alan Toplamı : 20,146 m2 (Genel Müdürlük Merkez İşletmesi ve lojmanları için). Toplam kapalı alan, taban alanı ve kat sayıları çarpılarak bulunmuştur.

    3. Tesisin Etüt ve Proje Safhasındaki Başlama Tarihi

    05.01.1970 tarihinde kurulan Genel Müdürlük için müstakil bir bina tesisi gündeme gelmediğinden, etüt ve proje safhasına ait başlangıç tarihi mevcut değildir.

    4. Tesisin Etüt ve Proje Safhası Bitiş Tarihi

    05.01.1970 tarihinde kurulan Genel Müdürlük için müstakil bir bina tesisi gündeme gelmediğinden, etüt ve proje safhasına ait başlangıç ve bitiş tarihi mevcut değildir.
     



  4. Cevap: Ülkemizde Orman Ürünleri Sanayisi

    peki bu veriler hangi seneye ait