Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri Nelerdir Özellikleri

'Sözel Dersler' forumunda YAREN tarafından 11 Mayıs 2011 tarihinde açılan konu


  1. Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri ve Özellikleri,
    Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri Özellikleri



    Türkiye’nin Coğrafi Konumu ve Özellikleri

    Türkiye Kuzey Yarım Küre’de, eski dünya karalarının birbirine en çok yaklaştıkları stratejik bir bölgede yer alır Buna bağlı olarak matematiksel ve özel konumu ülkenin sosyal, politik ve ekonomik durumu üzerinde etkili
    olmaktadır


    Türkiye’nin Matematiksel Konumu
    Türkiye 36° - 42° Kuzey enlemleri, 26°-45° Doğu boylamları arasında yer alır Buna bağlı olarak; Türkiye dört mevsimin belirgin olarak yaşandığı ılıman kuşakta yer alır
    Güneş ışınları yıl içinde düz zeminlere dik gelmez Bu nedenle yatay düzleme dik duran cisimlerin gölge boyları sıfır olmaz
    Ülkenin doğusu ile batısı arasında 76 dakikalık zaman farkı vardır


    Türkiye’nin Özel Konumu
    Türkiye’nin eski dünya karaları olan Asya ve Avrupa kıtalarında toprakları bulunur Üç tarafı denizlerle çevrili yarımada özelliği taşır Ortalama yüksekliği fazla olup (1130 m), yükseklik batıdan doğuya doğru artar
    Yakın jeolojik zamanda oluştuğundan kırıklı arazisi fazladır Bu nedenle tektonik depremler sık görülür Maden çeşitleri fazladır Ortadoğu ve Asya petrollerine yakınlığı, boğazlara sahip olması jeopolitik önemini artırır


    Türkiye’yi Çevreleyen Denizler


    Karadeniz

    Sularının Özellikleri
    Karadeniz, bol su taşıyan akarsularla beslendiğinden ve bol yağışlı bir bölgede bulunduğundan su seviyesi yüksektir
    Bulunduğu enlem nedeniyle suların sıcaklığı Akdeniz sularına göre daha düşüktür Derinlerde kükürtlü hidrojen gazının bulunması, 200 m’nin altındaki derinliklerde deniz canlılarının yaşamını engeller Tuzluluk oranı, %o 18’dir
    Akıntılar
    Karadeniz’in su seviyesinin yüksek ve tuzluluk oranının düşük olması nedeniyle Karadeniz’den Marmara Denizi’ne doğru bir üst akıntı bulunmaktadır Marmara Denizi’nden de Karadeniz’e doğru alt akıntı bulunur
    Kıyı Tipi
    Karadeniz’in Anadolu kıyıları, dağlar kıyıya paralel uzandığından genellikle dik ve yüksek kıyılar şeklindedir Boyuna kıyı tipi özelliğindedir Bu nedenle, Anadolu kıyılarının gerçek uzunluğu ile kuş uçuşu uzunluğu arasındaki fark azdır





    Marmara Denizi

    Sularının Özellikleri
    Marmara Denizi sularının özelliği bakımından, Akdeniz ile Karadeniz arasında bir geçiş özelliği gösterir Karadeniz’den olan üst akıntı nedeniyle yüzeyde %o 23 tuzluluk oranı, Akdeniz’den olan alt akıntının etkisiyle
    derinlerde %o 36 civarındadır
    Akıntılar
    Akdeniz’in tuzlu suları alt akıntı ile Karadeniz’in az tuzlu suları ise üst akıntı ile Marmara Denizi sularına karışır
    Kıyı Tipi
    Marmara Denizi kıyılarında birden fazla kıyı tipi görülmektedir
    Örneğin, İstanbul ve Çanakkale Boğazı kıyılarında ria kıyı tipi, İzmit-Yalova arasında enine kıyı tipi, kuzey kıyılarında limanlı kıyı tipi görülür



    Ege Denizi

    Sularının Özellikleri
    Sularının özellikleri bakımından Akdeniz’e benzerlik gösterir
    Tuzluluk oranı, Ege Denizi’nin kuzeyinde yaklaşık %o33, güneyinde ise yaklaşık
    %o 37 dir
    Akıntılar
    Akdeniz’in tuzlu suları alt akıntı ile Ege Denizi sularına karışmaktadır Karadeniz’den ise Ege Denizi’ne doğru üst akıntı bulunmaktadır
    Kıyı Tipi
    Ege Denizi’nin Edremit – Kuşadası arası, dağlar kıyıya dik uzandığından enine kıyı tipindedir Güneybatı Anadolu kıyıları ise (Bodrum, Marmaris, Datça) ria tipi kıyılardır



    Akdeniz

    Sularının Özellikleri
    Akdeniz sularının sıcaklığı diğer denizlerimizden daha yüksektir
    Bulunduğu enlem nedeniyle sıcaklık ve buharlaşma fazladır Buna bağlı olarak, tuzluluk oranı %o 36 ilse %o 39 arasında değişir
    Akıntılar
    Akdeniz’in çok tuzlu yoğun suları dip akıntı ile Marmara Denizi’ne ulaşır
    Kıyı Tipi
    Akdeniz’in Anadolu Kıyıları genlikle boyuna kıyı özelliğindedir
    Finike – Kaş arasında Dalmaçya kıyı tipi görülür
    Türkiye’nin Sınırları ve Komşuları
    Türkiye’nin kara ve deniz sınırlarının toplam uzunluğu yaklaşık
    11000 km’dir Burada Türkiye’nin kara sınırları ve komşuları incelenecektir
    Sınırları
    Türkiye’nin kara sınırları yaklaşık 2753 km’dir Irak ve İran sınırları doğal sınır özelliği taşımaktadır Diğer sınırlarımız yer yer bazı engellerden geçseler bile büyük çoğunluğu politik sınır özelliğindedir En uzun sınırımız 877 km’lik Suriye, en kısa sınırımız 18 km’lik Nahçıvan sınırıdır
    Komşuları
    Asya ile Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan bir köprü özelliğindeki Türkiye, Asya’da Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan, İran, Irak, Suriye, Avrupa’da Yunanistan ve Bulgaristan ile sınır komşusudur


    Türkiye’nin Coğrafi Bölgeleri
    Türkiye’nin bölgelerini incelerken öncelikle bazı kavramların bilinmesi gerekir Bunlar coğrafi bölge, coğrafi bölüm ve yöredir
    Coğrafi Bölge : Taşıdığı belirli Coğrafi özellikleri ile çevresinden ayrılan, kendi içinde benzerlik gösteren en geniş coğrafi birimdir Coğrafi bölgelerin sınırları belirlenirken doğal koşullar, sosyal ve ekonomik
    özellikler temel alınır
    Coğrafi Bölüm : Bir coğrafi bölge içinde doğal koşullar, sosyal ve ekonomik özellikler bakımından farklılık gösteren küçük birimlerdir
    Yöre : Bölüm içerisinde farklı özelliklere sahip, bölümden daha küçük birimlerdir Iğdır Yöresi, Göller Yöresi, Menteşe Yöresi gibi



    Coğrafi Olarak 7 Bölüme Ayrılmıştır

    * AKDENİZ BÖLGESİ
    * KARADENİZ BÖLGESİ
    * EGE BÖLGESİ
    * DOĞU ANADOLU BÖLGESİ
    * GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ
    * MARMARA BÖLGESİ
    * İÇ ANADOLU BÖLGESİ
     



  2. Cevap: Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri Nelerdir Özellikleri

    TÜRKİYE COĞRAFYASI


    Konumu nedeniyle eski Asya Türk kültürünün Avrupa'ya ulaştırıldığı bir geçit yeri olan Türkiye, aynı zamanda batı dünyasının doğuya açılan penceresidirÜç tarafı Akdeniz, Karadeniz ve Ege Denizi ile çevrili olan Türkiye'nin deniz sınırları, ülkeyi yalnızca yakın bölgelerle değil, bütün dünya ile komşu haline getirir Bu uzun kıyılar ve kıtalararası köprü niteliği nedeniyle ülke, büyük ticaret ve göç yollarının merkezi olmuştur

    Avrupa ile Asya kıtaları arasında,genel görünüm olarak bir dikdörtgen biçimindeki Türkiye'nin 790 bin 200 km2'lik bölümü Küçük Asya denilen Anadolu yarımadasında, geri kalan 24 bin 378 km2'lik kısmı Balkan yarımadasının doğusundaki Trakya'da yer alır Toplam yüz ölçümü 814 bin 578 km2'dir 8 bin 272 kilometrelik kıyıları ile Türkiye, eski dünya anakaraları ortasında bir deniz ülkesidir

    1941 yılında Ankara'da toplanan Birinci Coğrafya Kongresi, uzun süren çalışmaları sonunda Türkiye'yi yedi coğrafi bölgeye ayırmıştır Tespit edilen yedi bölgeden ilk dördüne komşu olduğu denizin adı verilmiştir (Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz Bölgeleri) Diğer üç bölge de Anadolu bütünü içindeki yerlerine göre adlandırılmıştır (İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri) YÜZEY ŞEKİLLERİGenel olarak yüksek bir ülke olan Türkiye'de dağlar geniş yer tutar; buna karşılık, çeşitli düzlükler yani ovalar, platolar ve çöküntü alanları da çoktur Bu özellik bir yandan iklimi çeşitlendirirken, bir yandan da yerleşme düzenini ve ekonomik yaşamı etkilerTürkiye iklim, doğal bitki örtüsü, tarım türlerinin dağılışı gibi etmenler göz önünde bulundurularak yedi büyük coğrafi bölgeye ayrılmıştır: Akdeniz, Ege, Marmara, Karadeniz, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri

    Dağlık bir ülke olan Türkiye'nin başlıca sıradağları, kuzeyde ve güneyde genel olarak sahillere paralel geniş yaylar çizerek uzanır Kuzeydekiler Kuzey Anadolu Dağları, güneydekiler ise Toroslar'dır Bu sıradağlar Anadolu'nun orta kesimindeki geniş düzlükler tarafından birbirinden ayrılmıştır Sıradağlar, ülkenin doğu kesimlerinde sıklaşmakta ve yüksek tepeler oluşturmaktadır Batı kesiminde ise yükseklik azalmaktadır Ege ve Marmara bölgelerinde sıradağlar seyrektir, bu bölgeler daha çok çukur niteliğindedir Ülkenin orta kesimlerinde olduğu gibi, Toroslar'ın uzantıları dışında kalan Güneydoğu Anadolu'da da geniş düzlükler yer alır Türkiye'nin en yüksek dağı olan Büyük Ağrı dağı (5137 m) ve onun yanındaki sönmüş volkanik bir dağ olan Süphan dağı, Doğu Anadolu bölgesindedir Karacadağ, Raman ve Sof dağları Güneydoğu Anadolu Bölgesinin başlıca dağlarıdır

    Türkiye'de çok sayıda akarsu bulunmaktadır Akarsuların büyük bölümünden enerji üretiminde yararlanılır Doğu Anadolu'nun başlıca akarsularından Fırat ve Dicle nehirleri Basra Körfezine, Orta Anadolu'nun Yeşilırmak, Kızılırmak ve Sakarya nehirleri Karadeniz'e, Batıda Susurluk, Biga ve Gönen çayları Marmara Denizi'ne; Gediz, Büyük ve Küçük Menderes nehirleri Ege Denizi'ne dökülür

    Türkiye göllerinin toplam yüzölçümü 9200 km2yi bulur Göl sayısı bakımından en zengin bölge Doğu Anadolu'dur Türkiye'nin en büyük gölü olan Van Gölü (3713 km2) ile Erçek, Çıldır ve Hazar gölleri bu bölgededir İç Anadolu'nun en büyük gölleri ise sığ ve çok tuzludur Ülkenin ikinci büyük gölü olan Tuzgölü (1500 km2) ile Akşehir ve Eber gölleri bu bölgededir Van Gölü üzerinde vapur taşımacılığı yapılır

    Marmara ve Boğazlar, Karadeniz'i dış dünyaya açan çok önemli su yollarıdır Bütünüyle ulusal sınırlar içinde yer alan Marmara Denizi, İstanbul Boğazı ile Karadeniz'e, Çanakkale Boğazı ile de Ege ve Akdeniz'e açılır Türkiye'nin özellikle Ege ve Batı Akdeniz kıyıları girintili çıkıntılıdır ve buralarda çok sayıda körfez yer alır

    İKLİM Türkiye coğrafi konumu bakımından orta iklim kuşağının güneyinde bulunmakta olup yazları kurak geçen suptropikal iklimin bir tipi olan "Akdeniz İklimi"nin tesiri altındadır

    Akdeniz Bölgesi : Kıyı boyunca yazları sıcak ve kurak,kışları ılık ve yağışlı Akdeniz iklimi hüküm sürer Batıda Torosların ardında Burdur Isparta Akdeniz iklimi ile kara iklimi arasında geçiş bölgesidir Akdenizde 7 ay boyunca ( Mayıs başından Ekim sonuna kadar) denize girilebilir

    Ege Bölgesi : Kıyılarda Akdeniz iklimi hüküm sürerİç kesimlere doğru iklim sertleşir Kara iklimi başlar Ege Denizinde denize girme mevsimi 4-5 ay (Haziran-Eylül sonu) dır

    Marmara Bölgesi : Kışları oldukça soğuktur Sık sık don olayları ve kar yağışı görülürYaz kuraklığı Akdenize nazaran hafiflemiştir Marmara Denizinde denize girme mevsimi 3 ay (Haziran-Ağustos sonu)dır Bazen Eylül aylarında da denize girilebilmektedir

    Karadeniz Bölgesi : Her mevsimi yağışlı Karadeniz iklimi 3 tipe ayrılır Doğu Karadenizde (Trabzon,Rize) yağışlar en yüksek değerde, yaz sıcaklığı yüksek, kışları ılıktır Orta Karadeniz'de (Ordu) yağışları daha azdır Akdeniz iklimini andırır Batı Karadeniz'de (Zonguldak,Sinop) yağış az, yazın nem oranı düşüktür Karadeniz'de denize girme mevsimi Haziran sonu ile Ağustos ortasına kadardır

    İç Anadolu Bölgesi : Kışları soğuk,yazları akdeniz iklim tipinde yaşanan kuraklıktan daha az sıcak Yağışlar İlkbahar ve Sonbahardadır

    Doğu Anadolu Bölgesi : Şiddetli kontinental (karasal) iklimin hüküm sürdüğü Doğu Anadolu'da kışlar karlı ve sık don olayları ile birlikte çok uzun sürerYazlar Güneydoğu Anadolu bölgesine nazaran serindir

    Güneydoğu Anadolu Bölgesi : Step iklimi hüküm sürmekte olup yazlar çok sıcak geçerKuraklık son derece şiddetlidir Buharlaşma yoğun olup yılda 1000-2000 mm ve daha fazlasına ulaşabilir

    DENİZLER Türkiye'nin üç tarafı denizlerle çevrilidir Dört denizden üçü Karadeniz, Ege Deniz ve Akdeniz, Atlas Okyanusu açılır Karadenizi Akdeniz'e bağlayan Marmara Denizi Türkiye'nin toprakları arasında yeralır

    Karadeniz: Kapalı deniz görüşündeki Karadeniz kıyılarının uzunluğu 1695 Km,en derin yeri 2244 M, yüzölçümü 424000 Km2'dır Karadeniz "boyuna kıyı tipi" göstermesi dolayısıyla şelf sahası çok sarp olup, kısa mesai de derinlik 1500 m'yi bulur Buharlaşma az, dökülen akarsu çok olduğundan tuzluluk oranı azdır

    Ortalama Tuzluluk Oranı: %18, Irmak Ağızlarında: %15-16

    Marmara Denizi: Karadeniz'le Akdeniz arasında küçük bir iç denizdir Kıyılarının uzunluğu 1189 Km, derinlik 760m-3500 m, Karadeniz ve Akdenizi birbirine bağlar

    Ortalama Tuzluluk Oranı: % 26

    Ege Denizi: Türkiye'nin en uzun ve en girintili çıkıntılı kıyılarına sahip olan denizidir Kıyılarının uzunluğu 2805 km, en derin yerin 1000 m'dir

    Ortalama Tuzluluk Oranı: Kuzeyde%38, Güneyde % 39

    Akdeniz: Türkiye'nin güneyinde uzanan Akdeniz asıl Akdeniz'in doğu bölümünü teşkil eder Kıyılarının uzunluğu 1577 Km, yüzölçümü: 2890000 Km2'dir

    Ortalama Tuzluluk Oranı: Batı'da %36, Doğu'da %039
     



  3. Cevap: Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri Nelerdir Özellikleri

    Türkiyenin Coğrafi Bölgelerinin Özellikleri

    Türkiye'nin coğrafi bölgelerinin karakteristik özelliklerinden bazıları şöyle sıralanabilir:

    * Alanı en büyük bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
    * Alanı en küçük bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
    * En yüksek bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
    * En alçak bölge: Marmara Bölgesi
    * En uzun kıyılara sahip bölge: Ege Bölgesi
    * En fazla yağış alan bölge: Karadeniz Bölgesi
    * Yazın en sıcak bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
    * Kışın en ılık bölge: Akdeniz Bölgesi
    * En soğuk bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
    * Orman varlığı en zengin bölge: Karadeniz Bölgesi
    * Orman varlığı en fakir bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
    * Güneşlenme süresi en kısa bölge: Karadeniz Bölgesi
    * Güneşlenme süresi en uzun bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
    * Heyelanın en çok görüldüğü bölge: Karadeniz Bölgesi
    * Volkanizmanın en etkin olduğu bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
    * Seracılığıın en fazla geliştiği bölge: Akdeniz Bölgesi
    * Nüfusu en kalabalık bölge: Marmara Bölgesi
    * Nüfusu en az olan bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
    * İklim çeşitliliği en fazla olan bölge: Marmara Bölgesi
    * Enerji tüketimi en fazla olan bölge: marmara bölgesi
    * Maden zenginlikleri en fazla olan bölge: Doğu Anadolu Bölgesi