Türemiş fiillere örnekler

'Biyografi' forumunda HazaN tarafından 10 Mayıs 2011 tarihinde açılan konu


  1. Türemiş fiillere örnekler verebilir misiniz?

    İsim veya fiil kökleriyle yansımalardan yapım ekleriyle türetilmiş fiillerdir.
    Bunlara fiil gövdesi (tabanı) denir.

    Ben-imse-mek
    açık-la-mak
    mor-ar-mak
    av-la-mak
    ince-l-mek
    çat-la-mak
    pat-la-mak
    gür-le-mek
    şırıl-da-mak
    hav-la-mak
    me-le-mek
    fısıl-da-mak
    kov-ala-mak
    baş-la-t-mak
    uç-ur-mak
    yat-ı-ş-mak
    ak-ı-t-mak
    düş-ü-r-mek
    sev-in-mek

    Türemiş fiilller ikiye ayrılır:

    a)İsim soyu kelimelerden türetilen fiiller
    b)Fiil kök ve gövdelerinden türetilen fiiller

    a)İsim Soyu Köklerden Fiil Türeten Eklerin Başlıcaları Şunlardır:

    e-i-a(l):
    az-al-mak
    düz-el-mek
    kör-el-mek
    doğru-l-mak
    sivri-l-mek
    eğri-l-mek
    dar-al-ma

    Not: Bu ek "k" ile biten kelimelere gelince "k" düşer:
    küçü(k)-l-mek
    alça(k)-l-mak
    yükse(k)-l-mek

    -la/-le:
    ot-la-mak
    yem-le-mek
    baş-la-mak
    yavru-la-mak
    tek-rar-la-mak
    bayat-la-mak
    tuz-la-mak
    zayıf-la-mak
    bağış-la-mak

    Not: Bu ekle ünlemlerden
    üf-le-mek
    of-la-mak
    gür-le-mek
    şar-la-mak
    zır-la-mak
    hav-la-mak
    hor-la-mak

    -laş/-leş:
    haber-leş-me
    mektup-laş-mak
    güzel-leş-mek
    iyi-leş-mek
    ağır-laş-mak

    -ar/-er/-r:
    baş-ar-mak
    mor-ar-mak
    kara-r-mak
    eş(yaş)-er-mek
    gö(gök)er-mek
    boz-ar-mak

    -a/-e:
    yaş-a-mak
    kan-a-mak
    tün-e-mek
    uz-a-mak
    oyn-a-mak

    -sa/-se:
    benim-se-mek
    su-sa-mak
    garip-se-mek

    -da/-de: Ses taklidi için kullanılan kelimelerden:
    gümbür-de-mek
    takır-da-mak
    hırıl-da-mak
    inil-de-mek
    şırıl-da-mak
    uğul-da-mak

    -kir (-kır/-kur/-kür): Yansımalardan fiil türetir:
    püs-kür-mek
    hay-kır-mak
    fış-kır-mak
    hıç-kır-mak

    b) Fiilden Fiil Türeten Eklerin Başlıcaları:

    -(a)la/-(e)le:
    eş-ele-mek
    kov-ala-mak

    -(i):
    sür-ü-mek
    kaz-ı-mak

    -(i)l:
    dik-il-mek
    yak-ıl-mak
    üz-ül-mak

    -(i)n:
    sil-in-mek
    kaç-ın-mak
    gör-ün-mek

    -(i)ş:
    gir-iş-mek
    kız-ış-mak
    böl-üş-mek

    -(i)t:
    eri-t-mek
    oyna-t-mak
    yürü-t-mek

    -d(i)r:
    çiz-dir-mek
    yaz-dır-mak
    ör-dür-mek
    aç-tır-mak
    kes-tir-mek


    Türemiş (Gövde) Fiiller:

    Yapım eki almış fiillerdir. Türkçede fiil türetmenin iki yolu vardır:

    1) İsim kök ya da gövdelerinden fiil türetme:
    güzel-leş-mek
    sarı-ar-mak
    ışıl-da-mak
    göz-le-mek
    az-al-mak
    ben-imse-mek
    ince-l-mek
    düz-el-mek
    su-sa-mak
    sivri-l-mek
    yaş-a-mak
    kan-a-mak



    2) Fiilden fiil türetme:
    sev-in-mek
    çık-ar-mak
    kız-ış-mak
    bak-ış-mak
    öl-dür-mek
    taşı-t-mak
    at-ıl-mak
    kan-dır-mak
    koş-tur-mak