Toplumsal Tabakalaşma Nedir?

'Kısa Bilgiler' forumunda ZeuS tarafından 11 Haziran 2011 tarihinde açılan konu


  1. Toplumsal Tabakalaşma,
    Toplumsal Tabakalaşma Nedir,
    toplumsal tabakalaşma türleri,
    toplumsal tabakalaşma ve hareketlilik

    Toplumsal Tabakalaşma Nedir Tanımı

    Bir toplumda tabakalaşma sınıflar arası farklılaşmadan doğar tabakalar arasındaki bireyler arasında farklılaşma görülebileceği gibi aynı toplumsal tabaka( katman )içindeki bireyler arasında da farklar bulunabilir aynı tabaka içindeki farklar sosyal sınıfları oluşturur.

    Genellikle bir toplumda yönetici pozisyonunda olanlar üst memurlar esnaflar orta işçiler ve yaşam koşulları iyi olamayanlar da alt tabakayı oluştururlar

    Toplumsal yapı kendi içerisinde bir hareketliliği olan bir bütündür bu hareketlilik iki şekilde ifade edilebilir yatay hareketlilik ve dikey hareketlilik

    Yatay hareketlilikte
    A ) Sosyal yapıda yatay hareketlilik
    Ör : Bakkalın manav olması öğretmenin Müdür yardımcısı olması vb
    B ) Sosyal Hayat alanında yatay hareketlilik
    Ör : Bir lise öğretmeninin tayininin Bolu'dan Ankara'ya çıkması gibi ....

    3 Tür Tabakalaşmadan söz edilebilir

    1 - Kapalı sınıf tabakalaşması
    Ör : Hindistan'daki kast sistemi ki doğumla kazanılr değişmez katı kurallara sahiptir tabakalar arasında geçiş yoktur.
    2 - Yarı kapalı sınıf tabakalaşması
    Ör : Ortaçağ avrupasındaki lonca sistemi gibi Yarı kapalı sınıf tabakalaşmalarında sadece yatay hareketlilik olasıdır.
    3 - Açık sınıf tabakalaşması
    Ör : Günümüz çağdaş toplumlarında eğitimin getirdiği olanaklar sonucunda toplumsal tabakalar arasında yatay ve dikey hareketlilik olasıdır.

    Tabakalaşma Görüşleri

    1. Davıs ve Moore'a Göre Tabakalaşma
    Bu sosyologlar, toplumsal tabakalaşmanın evrensel olduğunu belirtmektedirler.
    Çünkü bütün toplumlarda farklı durumlara bağlı
    eşit olmayan bir ödüllendirmenin varlığı görülmektedir. Tabakalaşmanın
    karmaşıklığı ve kullanılan ölçütler bakımından toplumlar arasında
    bütyük farklılıklar görülmektedir. Aynı yazarlar, tabakalaşma
    sisteminin işlevsel olduğunu, toplumların belirli mevkileri doldurmak
    ve belirli görevleri yerine getirecek bireyleri motive etmekte olduklarını
    belirtmektedirler.3 Davis ve Moore, toplumların bireylere bahşettiği
    üç farklı çeşitte ödülden sözederler. Bunlar; a) Servet (insanların
    geçimini, rahatını, eğlencesini sağlayan mal ve hizmetleri elde etmeye
    yarayan gelir miktarı), b) iktidar (Başkalarına hükmetme), c) Statü
    (Bireyin toplumdaki yeri, saygınlık ve itibarı).
    Yazarlara göre bütün toplumlarda tabakalaşma sisteminde en
    yüksek derecede ödüllendirilenler (Servet, iktidar ve statü bakımından)
    genellikle toplum için işlevsel bakımdan çok önemli olan konumları
    dolduran en yetenekli ya da en ehliyetli kimselerdir.4 Bu yönden yazarlar
    tabakalaşmayı işlevsel görürler. Toplumsal tabakalaşma, toplumsal
    sistemin uyarlanmasını desteklediği için işlevsel ve evrenseldir.
    Yazarlara göre toplumsal tabakalaşmanın işlevsel olmayan durumları
    da olabilir. Örneğin konumların kalıtımla kazanılması, ödül eşitsizliğinin
    daha az ayrıcalıklı kişilerce tamamen kabullenilmesi durumlarında
    olduğu gibi. O halde adı geçen yazarlarca ileri sürülen işlevsel
    tabakalaşma teorisini şöyle özetleyebiliriz: beşerî toplumlarda eşitsizlik,
    doğuştan gelen bir gerekliliktir. Yüksek sorumluluk taşıyan ya
    da ender bir yeteneği gerektiren konumlar sadece bu yetenekleri haiz
    olanlarca doldurulur. Yazarlara göre, saygınlık, gelir v.s. gibi bakımlardan
    toplumsal olarak ödüllendirilmiş olan bu kimselerin ödüllendirilmesi,
    esas olarak doldurdukları konumların güçlüğüne (Eğitim
    düzeyi, bazı özel yetenekler gerektirmesi gibi) ve işlevsel önemine
    dayanmaktadır. Teori, pek çok bakımlardan eleştirilmiştir. Bottomore,
    eleştirileri şu noktalarda topluyor.
    1. Teori, tabakalaşmanın evrensel olduğunu kabul eder. Bu ise,
    her toplumda bir belirli kademelenme sisteminin varlığını içine aldığı
    ölçüde yanlıştır.
    2. Teori, en önemli konumlar ve en yetenekli kişilerin bütün
    toplumlarda menfaat gruplarının etkisinden bağımsız olarak muayyen
    olduklarını, kesin olarak tayin edilmiş olmalarını kabul eder.
    120
    3. Teori, tabakalaşma sistemlerinin kurulma ve korunmasında
    gücün (Kuvvet, zor) rolünü tamamen ihmal eder ve böylece toplumsal
    tabakalaşma ve siyasal çatışma arasındaki ilişki hakkında birşey söyleyemez.
    Tumin'in eleştirisi ise şöyle:: Belli statüler için gerekli yeteneklerin
    toplumda ancak pek az kişide bulunduğu görüşü tartışmalı bir
    konudur. Eğer toplum katı bir tabakalaşma içinde ise ozaman, yeteneklerin
    ortaya çıkarılması şansı azalır. Özellikle eğitim imkânlarının
    ana babamn servetine bağlı olduğu ve servetin de eşit olarak dağıtılmadığı
    bir toplumda nüfusun birçok kesitleri, kendi yeteneklerini anlama
    şansını bulamayacaklardır. Eğitim ve yetişme açısından tam bir eşitlik
    sağlanmadıkça farklı bir ödüllendirme sisteminin haklı gösterilmesi
    mümkün değildir.5"

    2. Gerhard Lenski'ye Göre Tabakalaşma
    Bir başka Amerikalı sosyolog Lenski de, toplumsal tabakalaşmanın
    işlevselliğini kabul etmekle birlikte, bir noktada, Davis ve Moore'-
    dan ayrılmaktadır.
    Gerhard Lenski, bu eşitsizliği, başlangıçta işlevsel olduğu için kabul
    eder. Çünkü ilkin özel konumlara uygun nitelikteki yetenekli kimselerin
    buralara gelmesi gerekir. Fakat Lenski, başlangıçtaki bu işlevselliğin
    uzun bir süre sonra ortadan kalkacağını ve toplumsal bir norm
    olarak devam etmeye eğilim göstereceğini belirtir.6 Çünkü, yazara
    göre, o kimse başlangıçtaki işlevi artık yerine getirmediği zaman bile
    süreklilikte direnir.
    Ayrıca Lenski, ilerici tarımsal toplumların aksine, sanayi toplumunda
    birçok toplumsal eşitsizliklerin giderek azalacağına, çünkü
    sanayileşmenin karmaşık bir iş bölümüne ve ender becerileri gerektiren
    sayısız mesleklerin ortaya çıkmasına yol açtığına işaret eder.7

    3. Vilfrede Pareto'ya Göre Tabakalaşma
    Tabakalar arasında geçişi ifade eden Vilfrede Pareto, "Seçkinler
    dolaşımı" teorisini ileri sürmüştür. Ona göre bireyler alt tabakalardan
    üst tabakalara ve üst tabakalardan alt tabakalara sürekli olarak
    hareket eder. Pareto, seçkinleri, olağanüstü nitelikleri bulunan ve hangi
    alanda, hangi faaliyet dalında olursa olsun, büyük yetenekleri olduğunu
    ortaya koyan insanların tümü olarak tanımlıyor.7" Pareto, hükümet
    seçkinleri ile hükümet dışı seçkinler ayrımını yapar. Hükümette
    dolaysız yoldan önemli rol oynayanlar hükümet seçkinleridir. İkinci
    tabaka ise seçkinlerin dışında kalan alt tabakadır. Hükümet seçkinleri
    kavramı iktidara katılan herkesi içine alır. Hükümet seçkinleri
    Paretoya göre en yetenekli kişiler midir? Parelo'nun "seçkin" tanımına
    göre böyle bir izlenim elde edilmektedir. Seçkinler grubuna katılma,
    bireysel niteliklere bağlı olduğundan soydan geçimli değildir. Bu sebeple
    eski seçkinlerin yerini halkın alt tabakalarından gelen en uygun
    kişiler (Yeni seçkinler) doldurur. îşte her toplumda bu seçkinlerle halkın
    geri kalanları arasındaki sürekli geçiş durumuna Pareto, "Seçkinler
    dolaşımı" der.
    Pareto'nun bu teorisi eleştirilmiştir. Çünkü uygulamada aşağı tabakalardan
    gelenler, çok yüksek basamaklara pek erişememektedirler.
    Tepeye tırmanma ancak birkaç kuşakta gerçekleşmekte ve olağan dışı
    bir olay olmaktadır.7b Aynı biçimde yukarı tabakalarda bulunanların
    aşağılara düşmeleri de çok enderdir.