Sözlü Kültür Ürünlerimiz Nelerdir?

'Etüt Merkezi' forumunda YAREN tarafından 8 Ocak 2011 tarihinde açılan konu


  1. Sözlü Kültür Ürünlerimiz İle İlgili Bilgi

    İnsanlar arasındaki ilişkilere değişik açılardan bakan dil ile kültür olaylarının kesiştikleri en verimli kavşak, sözlü kültür ürünlerinin ortaya çıktığı alanlardır. Bu genellikle "halk edebiyatı" adını alır ve içinde çeşitli anlatı türlerini barındırır.

    Folklorumuzun bir dalı olan halk edebiyatı içindeki ürünlerin genellikle yaratıcısı, sahibi belli değildir Bu ürün vaktiyle herhangi biri tarafından söylenmiş veya ilk kez uygulanmışsa da, zamanla bu kişinin adı-sanı unutulmuştur. Halk bu ürünü dilden dile, kulaktan kulağa yüzlerce yıl aktarmış, aslına sadık kalarak atasındananasından dinlediği gibi kendi çocuklarına da bu mirası devretmiştir. Ata sözleri, fıkralar, hikayeler, masallar, bilmeceler, efsaneler düz yazı örnekleri olarak halk edebiyatında yer alırken; maniler, türküler, destanlar manzum örnekler olarak kendilerini koruyagelmişlerdir.

    Halk edebiyatının başka bir kolu da ilk söyleyeni belli olan edebi ürünlerdir. Genellikle "aşık" adı verilen kişiler tarafından dile getirildikleri için, bunlarla ilgili dala "aşık edebiyatı" veya "halk şiiri" de denmektedir. Bu daldaki eserleri diğer türlerden ayırmak için diğerlerine de "anonim halk şiiri" adı verilmektedir.

    Her iki dalda da ilk kez ortaya konup, dile getirilen edebi ürün, dilden dile geçerken birtakım yeni eklemelerle, farklı motiflerle zenginleştirilir. Bazen de içindeki kelime, yer ve kişi adları çıkarılır veya değiştirilir. Zamanla ve yöreye bağlı olarak bu tür değişiklikler, o edebi ürünün değişik coğrafyalarda farklı anlatıları biçiminde karşımıza çıkar. Varyant adıyla bilinen dil ve kültür zenginliği, o edebi ürüne kattığı renkleri de ortaya koymaktadır. Dolayısıyla bir edebi ürünü, değişik bölgelerde farklı metinler olarak buluruz.