Şizofreni

'Sağlık bilgisi' forumunda YAREN tarafından 28 Aralık 2008 tarihinde açılan konu


  1. Şizofreni Nedir ?

    -Şizofreni epilepsi, Multipl Skleroz gibi bir beyin hastalı ıdır.
    - Bütün kronik hastalıklar (Şeker hastalı ı, astım, romatizma..) gibi alevlenme ve yatışma dönemleri
    gösterir.
    - Tedavi edilebilir bir hastalık
    olmakla beraber zaman zaman alevlenme dönemleri olabilir, hastaların önemli bir kısmında hastalık tamamen ortadan kalkmayabilir. Bu durum da
    kişinin çalışmasını, çevresindekilerle iletişim kurmasını, ba ımsız bir yaşam sürmesini çok güçleştirir.
    - Bu ciddi hastalık yeryüzündeki her yüz kişiden birini etkilemektedir.
    Dünyada 60 milyon, Türkiye'de de 600.000 şizofreni hastası yaşamaktadır.
    - Hastalık genellikle 15-25 yaş aralarında başlamakla beraber orta yaşlarda başlaması da mümkündür.
    Hastalık ne kadar erken başlarsa kişilik üzerindeki harabiyet o kadar fazla olmakta, normal bir yaşam sürme şansı azalmaktadır.
    Şizofreni Ne De ildir ?

    - Şizofreni kişilik bölünmesi demek de ildir. Maalesef pek çok kişi
    şizofreni hastalarını bazı zamanlar
    normal yaşam sürdüren bazen de birden tehlikeli bir caniye dönüşen
    kişiler olarak hayal etmektedir. Bunun gerçekle alakası yoktur!
    -Şizofreni hastaları nadiren çevreye
    zarar verebilir.
    - Şizofreni kelimesi sıklıkla iki
    şekilde hatalı kullanılmaktadır:
    Ya bir konuda farklı ya da zıt
    duygular taşımak kastedilir
    (bir şeyi hem sevmek hem de
    nefret etmek gibi) ki bu insan
    do asında bulunan bir özelliktir.
    Ya da de işik zamanlarda de işik davranmak anlamında kullanılır ki bu durum da hemen hepimizin do asında bulunan bir özelliktir.
    - Şizofreni erken bunama
    de ildir.
    - Aşı vb. yollarla korunması mümkün olan bir hastalık de ildir.

    Şizofreni Hakkındaki Yanlış İnanışlar

    - Şizofrenler tehlikeli ve saldırgandır.
    - Şizofreninin tedavisi yoktur.
    - Şizofrenler çalışamazlar.
    - Şizofreni anne babanın hatalı tutumu nedeniyle ortaya çıkar.
    - Şizofrenler tembeldir.
    - Şizofrenlerin ne zaman ne yapacakları belli olmaz.
    - Şizofreni karakter zayıflı ından ve iradesizlikten dolayı ortaya
    çıkar. ( Hastalar yeterince çaba gösterseydi bu durumun
    üstesinden gelebilirdi.)
    - Şizofrenlerin her söyledi i şey saçma olacaktır.
    - Mahalledeki şizofrenler çocuklarımıza zarar verebilir.
    - Şizofrenler sanıldı ından daha da tehlikelidir.
    - Şizofreninin sebebi fazla mastürbasyon yapmaktır.
    - Şizofrenlerin çocukları da şizofren olur.
    - Şizofreni ömür boyunca giderek a ırlaşır.

    Şizofreni nedir ?
    Şizofreni bir beyin hastalı ıdır.
    Bu hastalık alevlenme ve yatışma dönemleri ile seyreder.
    Şizofrenisi olan kişi zaman zaman psikotik dönemler yaşar
    Ancak yaşamının büyük kısmında gerçe i de erlendirmesi normal yada normale yakındır

    ŞİZOFRENİNİN NEDENLERİ
    Son yirmi yılda yapılan araştırmalarda şizofreninin nedenleri hakkında önemli bulgular elde edilmiştir. Tüm hastalar için geçerli olan tek bir neden bulunmamakla beraber şizofrenin ortaya çıkmasında rol oynayan başlıca etkenleri üç başlık altında toplayabiliriz:
    1. Kalıtımsal nedenler
    2. Beyindeki yapısal de işikliklerin rolü
    3. Beyindeki kimyasal maddelerin rolü
    Şizofrenide kalıtımın rolü
    Şizofrenisi olan her 10 kişiden birinin yakın akrabaları arasında bu hastalık görülür.
    Şizofreni hastalarının ailelerinde bu hastalı ın toplum ortalamasına göre daha sık görülmesi şizofrenide ailesel geçişin rolüne işaret eder. Örne in, anne ya da babasından biri şizofreni hastası olan çocukta hastalı ın görülme olasılı ı % 12dir. Kardeşlerden biri şizofreni hastası ise di er kardeşlerde hastalık görülme olasılı ı %8 dir. Toplumda her 100 kişiden birinde şizofreni görülme riski bulundu u düşünülürse bu oranların yüksekli i hakkında bir fikir edinilebilir.
    Ailesel yatkınlı ın nedeni anne babanın yetiştirme tarzı de ildir.
    Hastalı ın geni tam olarak bilinmiyor. Bir başka deyişle, elde edilen veriler şizofreniden tek bir geni sorumlu tutmak yerine birden fazla genin rolü oldu una işaret ediyor.
    Beyin yapısındaki de işikliklerin rolü
    Tomografi gibi görüntüleme yöntemlerinde şizofreni hastalarının beyinlerinde normalde görülmeyen bazı de işiklikler oldu u saptanmaktadır.
    Örne in beyinde normalde de bulunun boşlukların hasta kişilerde daha geniş oldu u ve bazı beyin bölümlerinin normalden daha küçük oldu u görülüyor. Özellikle, beynin plan yapmak ,sorun çözmek gibi işlevleri de yüklenen ön bölümü ve önceki deneyimleri hatırlayarak o anki duruma uygun bir davranış geliştirmekte rol oynayan hipokampus bölümünün normalden küçük oldu u saptanmıştır. Bu bölgelerin işlevlerindeki aksama sonucunda hastalar günlük hayatta her an karşılaştı ımız basit ya da karmaşık sorunları çözmekte zorlanabiliyor. Bu « sorun »lar örne in yeni tanıştı ımız bir kişiyle neleri konuşabilece imiz, şehir içinde bir yerden bir yere giderken karşılaştı ımız aksaklıkların üstesinden nasıl gelece imiz gibi bize basit gelen şeyler de olabilir.
    Beyin yapısındaki de işiklikler hasta kişilerin beyinlerinin normal gelişimden farklı bir yol izledi i şeklinde yorumlanır.
    Bu de işiklikler do umdan önce ya da do um sırasında etkili olan nedenlere ba lanır.
    Örne in gebeli in erken dönemlerinde virüs enfeksiyonları ya da do um sırasındaki bazı sorunlar gibi.
    Beyindeki kimyasal maddelerin rolü
    Beyinde milyarlarca sinir hücresi bulunur.
    Bu hücreler bir telefon şebekesi gibi birbiriyle ba lantılıdır
    Her hücrenin ucundan salınan bazı kimyasal maddeler komşu hücreye ulaşarak hücreler arası haberleşmeyi sa lar. Haberleşmeyi sa layan kimyasal maddelere nörotransmitter denir
    Adrenalin, dopamin, serotonin gibi&
    Şizofrenisi olan kişilerde dopaminin aracılık etti i haberleşmede bir bozukluk oldu u bilinmektedir
    Dopamin hastaların beyninde bazı bölgelerde fazla miktarda bulunmaktadır. Dopamin aracılı ıyla haberleşmedeki bozukluk ezeyan ve halüsinasyonlar, da ınık davranış ve konuşma gibi hastalık bozukluklarından sorumlu tutulmaktadır.
    ŞİZOFRENİDE ALEVLENMENİN HABERCİ BELİRTİLERİ
    Haberci Belirti Nedir ?
    Hastalı ın alevlenme dönemine girmesinden önceki günlerde beliren öncü belirtilerdir
    Şizofreni tıptaki bütün kronik hastalıklar gibi alevlenme ve yatışma dönemleri gösterir. Hastalık alevlenme dönemine girmeden önce bazı belirtiler gözlenir. Bu durumu grip olmadan once yaşadı ımız halsizlik, başa rısı gibi belirtiler benzetebiliriz. E er bu belirtileri yaşadı ımız zaman istirahat eder, C vitamini kullanırsak gribi önleyebilir ya da daha hafif geçmesini sa layabiliriz.
    Benzer şekilde, hastalar ve hastayla beraber yaşayanlar haberci belirtileri gözledi i zaman tedavi ekibini haberdar ederse alevlenmeyi erken dönemde önlemek mümkün olacaktır. Haberci belirtiler hastadan hastaya de işiklik gösterir. Ancak belirli bir hasta için her alevlenme döneminden önce hemen hep aynı haberci belirtiler gözlenir
    Haberci belirtilerden bazıları..
    1. İsteksizlik, ilgi kaybı
    2.Aileden ve arkadaşlardan uzaklaşma
    3.Dinle aşırı ilgilenmeye başlama
    4. Uyku düzeninin bozulması( artma / azalma)
    5.Çökkünlük
    6.İştah azalması
    7. Alınganlık
    8. Çabuk sinirlenme
    9. Küçük şeylere öfkelenme
    10. Başkalarına ya da kendine zarar verme düşüncesi
    11. Kendine bakımda gerileme
    12. Alkol içmeye başlama
    13.Cinsel konularla fazla meşgul olmaya başlama
    14. Sık sık tartışmalara girişme
    Şizofreninin İnatçı Belirtileri
    Hastalı ın bazı belirtileri uygun tedaviye karşın (azalsa bile) tümüyle ortadan kalkmayabilir. Bunlara inatçı belirtiler denir
    Bu belirtiler günden güne artma ya da azalma gösterebilir. Ancak sürekli olarak bulunma e ilimindedirler.Her hastada inatçı belirtiler görülmeyebilir. İnatçı belirtiler kişiden kişiye de işebilir. İnatçı Belirtilere bazı örnekler;
    1. Sesler duymak
    2. Başkalarıyla yakınlık kurmada isteksizlik
    3. Başkalarına garip gelen düşünceler
    4. Çökkünlük, mutsuzluk
    İnatçı belirtiler kişinin yaşamını olumsuz etkiler.Kişiden kişiye de işen başa çıkma yöntemleri inatçı belirtilerin olumsuz etkisini azaltmakta işe yarayabilir.

    Hastalıkla Mücadele
    Hastalar için 10 emir
    Birinci Emir
    İlaçlarını almayı aksatmayacaksın
    Sorunları çözmek için ilacın tek başına yeterli olmadı ını biliyoruz.İlacı yutmayı kolaylaştıracak sosyal destek programlarına da ihtiyaç var.

    İkinci Emir
    Gününü ve geceni iyi ayarlayacaksın. Yeteri kadar uyumaya özen göstereceksin.
    Yeni grup ilaçların uyku verici yan etkileri daha az. Hepimiz uykudan kazandı ımız zamanı nasıl de erlendirece imizi düşünelim.

    Üçüncü Emir
    Stresten uzak duracaksın
    Söylemesi kolay, yapması zor...

    Dördüncü Emir
    Herkesin her gün yaptı ı şeyleri sen de yapacaksın
    Şizofrenisi olan kişiler de günde üç ö ün yemek yemeli ; düzenli aralıklarla banyo yapmalı, traş olmalı. Ayrıca evini ya da odasını temiz tutmalı.

    Beşinci Emir
    Uyuşturucudan uzak duracaksın; alkol ve sigarada aşırıya kaçmayacaksın.
    Ba ımlılık yapan ya da geçici bir keyif veren ilaçlardan da uzak durmalı. Bu tür ilaçlar sanki sıkıntıları rahatlatıyor gibi düşünülse de psikotik alevlenme dönemleri
    Şizofrenisi olup da sigara içmemek neredeyse imkansız gibi, ancak aşırı sigara içmenin kullanılan ilaçların olumlu etkilerini zayıflattı ını hatırlatalım.

    Altıncı Emir
    Yaşantının belirli bir düzeni olacak
    Hep aynı saatte yatmaya, kalkmaya, yemek yemeye özen göstermek gerekiyor.

    Yedinci Emir
    Her gün için program yapacaksın
    Bütün gününü yatakta geçirmeyeceksin. Her gün yararlı bir şeyler yapamaya gayret et.

    Sekizinci Emir
    Başkalarıyla ba lantıyı kesmeyeceksin
    Arkadaşlarınla ve di er psikotik hastalarla , tanıdıklarınla ilişkini sürdürmelisin.

    Dokuzuncu Emir
    Psikiyatristinle ve tedavi ekibiyle ba lantını kesmeyeceksin
    Hastanelerdeki bürokratik işlemlerin sıkıcılı ı nedeniyle bu bazen güç olsa da...

    Onuncu Emir
    Her hafta jimnastik ya da bedensel egzersiz yapacaksın
    Böyle bir alışkanlı ı olmayanlar için başlangıçta zor gelebilir
     



  2. Cevap: Şizofreni

    Hasta yakınları için 14 ilke

    1. Şizofreninin nadir görülen bir hastalık olmadı ını KABUL EDİN.
    Nadirmiş gibi görünmesi bu konu üzerinde fazla konuşulmuyor
    olmasındandır.
    2. Şizofreni hakkında en kısa zamanda mümkün oldu unca fazla BİLGİ EDİNİN.
    3. Asla KENDİNİZİ SUÇLAMAYIN . Kendini suçlamak hastalıkla
    başa çıkmaşansınızı yok eder. Unutmayın ki son araştırmalar şizofreni gelişmesinde hasta yakınlarının bir kusuru olmadı ını
    göstermektedir.
    4. Bu konuda etkili olan tedavicilerden YARDIM İSTEYİN. Bu kişilerin şizofreniyle mücadele konusunda sizinle işbirli ine istekli
    olmasına, hastalı ı anlamanıza yardımcı olabilecek özellikte olmasına dikkat edin.
    5. Şİzofreni Dostları Derne i gibi, hasta yakını dernekleriyle BAĞLANTI KURUN.
    6.Şizofreni gibi karmaşık bir hastalıkla mücadele ederken sadece kendi do ru bildiklerimize göre davranmanın yetmeyece ini KABUL EDİN. Yakınlar olarak bu konuda e itime ihtiyacımız var.
    7.Yakınlar olarak bizlerin maruz kaldı ı ,giderek artan baskıların nereden kaynaklandı ını DÜŞÜNÜN.
    8.Ailenin di er üyelerinin gereksinimlerine de DİKKAT EDİN.
    9. Şizofrenisi olan birisi için kendinizi sınırsızca feda etmenin etkili bir bakım ve mücadeleye zarar verdi ini UNUTMAYIN.
    10. Şizofrenisi olan yakınınızla sabahtan akşama kadar birlikte vakit geçirmenin işleri bozabilece inin FARKINA VARIN
    11. Özellikle evden dışarı çıkmanızı kolaylaştıracak hobiler edinin, faaliyetlere katılın, arkadaşlıklar KURUN VE SÜRDÜRÜN.
    12. Hem kendinizin hem yakınınızın özgürlü ünü sa layacak bir bakış açısı GELİŞTİRİN.
    13. Bu mücadelede başarıya ulaşan hasta yakınlarını di erlerinden ayıran şeyin de işebilme ve olaylara farklı bakabilme yetene i oldu unu farkedince ŞAŞIRMAYIN
    14. KENDİNİZE ÖZEN GÖSTERİN.

    Şizofrenide Tedavi Amaçları :
    Alevlenme dönemlerini önlemek
    Alevlenme dönemlerini erken farkedip ayaktan tedavi etmek
    Alevlenme dönemi yatıştıktan sonra hastalı a ba lı yetiyitimini en aza indirmek
    Hastanın sorunlarla başa çıkma kapasitesini artırmak

    Şizofrenide ilaç tedavileri

    1- ANTİPSİKOTİK (NÖROLEPTİK) İLAÇLAR
    2- ANTİDEPRESAN SINIFI İLAÇLAR
    3- ANKSİYOLİTİK SINIFI İLAÇLAR
    4- ANTİKOLİNERJİK İLAÇLAR
    5- DUYGUDURUM DÜZENLEYİCİLER

    1-ANTİPSİKOTİK (NÖROLEPTİK) İLAÇLAR:
    Antipsikotik ilaçlar beyinde Dopamin ve Serotonin adı verilen maddelerin etkilerini de iştirerek görev yaparlar.
    Bu ilaçlar kullanım şekillerine, etki ve yan etki şekillerine göre sınıflandırılabilirler.
    Kullanım şekillerine gore baktı ımızda kabaca 3 şekilde ayırabiliriz:
    Sadece a ızdan alınabilen antipsikotik ilaçlar;
    Mellerettes,melleril,Stilizan,Burunon,leponex,Dogm atil
    Nörofren,Risperdal,Zyprexa,Sülpir
    İ ne formu da olanlar;
    Nörodol,Largactil,Clopixol,Fluanxol,Prolixine
    Depo formu olanlar;
    Clopixol , prolixine, Fluanxol gibi ilaçların 15 gün boyunca vucutta etkili olan depo şekilleri de vardır. Bu antipsikotik ilaçların etkileri gibi yan etkiler de uzun süre devam eder. Bu ilaçlar özellikle düzenli ilaç kullanımında sorunları olan hastalarda kullanılır. Etki şekillerine gore sınıflarken;
    Bu tablo göz önüne alınır. Bu ilaçların eş de er dozunun bir taraftan sakinleştirici etkisi artarken di er taraftan antipsikotik etki denilen psikotik bozukluk veya şizofreniye etkili gücü azalmaktadır. Bu nedenle zaman zaman farklı gruplar içinden ilaçlar birlikte kullanılabilmektedir.
    Yan etkilerine gore de iki temel gruba ayrılırlar:
    1-Uyku verici, sersemlik, tansiyon düşmesi,idrar tutuklu u,cinsel problemler daha fazla yapanlar.
    Largactil,Melleril,Leponex,Zyprexa,Risperdal
    2-Hareket bozuklukları(yerinde duramama , katılık, maske yüz v.s.) daha fazla yapanlar.
    Nörodol,Prolixine,Clopixol,Fluanxol,Nörofren

    Şizofreni hastalarında temel olarak 3 nedenden dolayı antipsikotik ilaçlar kullanılır. Bu etkileri kısaca şöyle açıklayabiliriz:
    1-antipsikotik etki: Psikotik yaşantılar denilen ; Hayal görme , ses işitme, yanlış düşünceler, dikkatini toplamada güçlük , düşünce ve konuşmada bozukluklar, garip ve nedensiz davranışlar gibi ço u zaman hastayı ve çevresini de rahatsız eden durumu düzeltmek amacıyla ilaç kullanılır.
    2-sakinleştirici etki; Uykusuzluk,gerginlik, taşkınlık, kaygı durumu, huzursuzluk, aşırı hareket ve kontrolsüz davranış durumunda bu etkisinden yararlanılır.
    3-hastalı ı önleyici etki; Hastalı ın alevli dönemlerinin tekrarlamasını, yatışların önlenmesini,nükslerin şiddetinin azaltılmasını,hastalı ın oluşturdu u dikkat azalması,düşüncede yavaşlama, ö renmede zorlukla belirgin olan bilişsel bozuklukları azaltmayı hedefler.
    Antipsikotik ilaçların yan etkileri de 3 grupta toplanabilir;

    A-Hareket Bozuklukları
    B-bolik ve Dolaşım sorunları
    C-Di erleri
    Hareket bozuklukları ilk ilaç kullanımı ardından kısa zaman (saatler ve günler içinde) sonar ortaya çıkanlar ve geç dönemde ortaya çıkanlar diye ayrılabilir.
    Nöroleptik ilaç alımını takiben ilk günler içindeki yan etkiler;

    KASILMA,
    KATILIK,
    HUZURSUZLUK,
    HAREKETLERDE YAVAŞLAMA,
    YERİNDE DURAMAMA,
    KÜÇÜK ADIMLARLA YÜRÜME,
    TİTREME,
    MASKE (DONUK) YÜZ.

    Geç dönemde ortaya çıkan yan etkiler;
    İstemsiz kas hareketleri
    Dilde ve a ızda oynamalar
    Yerinde duramama
    Yatamama
    Yılansı vücut hareketleri
    bolik Yan etkiler:
    A ız Kurulu u
    Salyada Artma(Leponex)
    Kabızlık
    İshal
    İştah artışı ve kilo alma
    Baş Dönmesi
    Terlemede artma
    Beyaz kan hücrelerinde azalma(Leponex)
    Memelerden süt gelmesi(galaktore)

    Di erleri başlı ı altında toplanan yan etkiler ise ;
    Çabuk Yorulma
    Cinsel bozukluklar
    Kilo alımı
    Görme bozuklukları
    Adet Düzensizli i
    Nöbet geçirme
    Nöroleptik Maliyn Sendrom
    Çarpıntı
    Deri döküntüleridir.
    Bunların içinde özellikle önem taşıyan durum sebepsiz (herhangi bir infeksiyon veya ateş yükselmesine neden olabilecek di er tıbbi sorunlar) ateş yükselmesi ile giden nöroleptik maliyn sendromdur. Kısa sure içinde en yakın sa lık kuruluşuna başvuru gerektirir.

    Yan etkilerle karşı karşıya kalındı ında yapılması gerekenler aşa ıda özetlenmiştir;
    1.Telaşa kapılmayın
    2.Bu durumun geçici bir yan etki oldu unu düşünün ve hastanıza bilgi verin
    3.Mümkünse kendi doktorunuza veya tedavi gördü ünüz birimin nöbetçi doktoruna ulaşın
    4.E er uzakta iseniz,kullandı ınız ilaçların listesi ile birlikte en yakın sa lık kuruluşuna başvurun.
    5.Uygun önlemlere ra men ilaçların vücutta kalma sürelerine ba lı olarak bu etkilerin bir süre daha devam edece ini bilin

    2. ANTİDEPRESAN İLAÇLAR:
    Seçici olmayan monoamin geri alım inhibitörleri:
    Tofranil
    Anafranil
    Laroxyl
    Tolvon
    Desyrel
    Ludiomil
    Serzone
    İnsidon,İnsomin
    Bu grup ilaçların büyük kısmi Trisiklik antidepresanlardan oluşur ve bazı yan etkileri vardır. 100 hastadan ortalama 7sinde bu yan etki görünür. 1-2 hafta içinde bunların birço u ortadan kalkar. Bunlardan bazıları;
    Bulantı-kusma
    A ız kurulu u
    Görme bozuklu u
    Kabızlık
    Sık idrar yapma veya idrar yapma zorlu u
    Çarpıntı v.s
    Seçici serotonin geri alım inhibitörleri:
    Prozac,Depreks,Zedprex
    Lustral,Seralin, Serdep
    Faverin
    Seroxat
    Cipram
    Efexor
    Stablon
    Remeron
    Bu grup antidepresanların yan etkileri di er gruba göre daha azdır, ço u ilk 2 hafta içinde görülür. İlaç kesildikten sonra ortadan kalkar. Bunlardan bazıları:
    Bulantı,kusma
    Sıkıntı hali
    İshal
    Uyku hali
    Baş a rısı
    Uykusuzluk
    Cinsel işlev bozuklu u v.s
    3.ANKSİYOLİTİK (SIKINTI GİDERİCİ) İLAÇLAR;
    XANAX
    Ço u yeşil reçete ile verilir.
    DİAZEM
    RİVOTRİL
    TRANXİLENE
    LİDANİL
    BUSPON
    ATİVAN
    NERVİUM
    LİBRİUM
    LUMİNAL
    Deri döküntüleri
    Sersemlik hali
    Uyku artışı
    Kilo alma
    Sinirlilik
    Gibi yan etkileri
    EN ÖNEMLİ YAN ETKİSİ uygunsuz ve doktor kontrolü olmadan alındı ında oluşan ba ımlılık ve kötüye kullanımdır. BU NEDENLE DİĞER TÜM İLAÇLAR GİBİ DOKTOR KONTROLÜNDE ALINMALIDIR.
    4.ANTİKOLİNERJİK VE YAN ETKİ AZALTICI İLAÇLAR
    Akineton
    Benadryl
    Dideral
    Özellikle nöroleptiklerin oluşturdu u hareket bozukluklarının azaltılmasında ve giderilmesinde kullanılan ilaçlardır.
    5.DUYGUDURUM DÜZENLEYİCİLER ;
    Lithuril
    Tegretol,Karbalex,Karazepin
    Depakin,Konvulex
    Lamictal
    ELEKTRO KONVULZİF TEDAVİ (EKT,ŞOK):
    Tartışmalı bir konu
    Daha önce EKT alanların %90 ı tekrar EKT tedavisi alabilece ini söylüyor
    Az e itimli, ileri yaştaki , hiç EKT yapılmayan hastalar EKT ye karşı
    Yeni ilaçlar EKT kullanımını azalttı
    KİMLERE EKT YAPILIR?
    Depresyon
    Şizofreni (katotonik tip, ilaca direnç)
    Manik epizod
    Tıbbi hastalık, ilaç kullanamama
    Gebelik
    Sürdürüm tedavisi olarak (haftada 1)


    Etki mekanizması:
    Beyinde oluşan elektriksel nöbet ile hemisfeler arası dengenin yeniden düzenleniyor, anormal aktivite baskılanıyor şeklinde görüşler var.
    Reseptör ve ikincil haberci sistemlere etkileri var.
    Bir başka görüşe göre de antidepresanlara benzer etki gösteriyor.
    Yan etkileri;
    Mortalite,
    her tedavi için;
    binde 2, her hasta için; yüzde 1
    Geçici bellek bozuklu u, en sık görülen yan etkidir. Başa rısı, kas a rıları da tedavi sonrası görülebilir
    Uygulama şeması: Haftada 3 kez, günaşırı, toplam ortalama 7 kez yapılır
    Kontrendikasyonlar:
    kafaiçi yer kaplayan lezyonlar
    Mİ, anevrizma,

     



  3. Cevap: Şizofreni


    Grup tedavileri:
    Yatan-ayaktan hastalara uygulanır,
    En az bireysel psikoterapiler kadar etkilidir
    7-12 üyeli gruplar, haftada 1 kez toplanır, 1 saat sürer. Hastalara semptomlarıyla başa çıkmada yardımcı olur. Kişilerarası etkileşimin artması hedeflenir. Destekleyici yaklaşımla, grup dışı iletişim de teşvik edilir.
    Sosyal beceri e itiminde; Etkili konuşmada temel ilkeler, bir sohbeti başlatmak -sürdürmek sonlandırmak, Sorun çözme teknikleri , şizofreni nedeniyle yakın çevreyle yaşanan sorunlar(hastalı ı saklama, ailenin eleştirel tutumu) , Hastalık belirtilerinin çevreyle ilişkilerde yarattı ı sorunlar(paranoid düşünceler gibi) Okulu bırakma ya da kayıt dondurma veya işe başlama, bırakma gibi önemli olaylar öncesinde grubun görüşünü alma, İşyeri ya da okulda yaşanan sorunlar gibi konular ele alınır. Sohbet edebilece imiz yeni insanlarla nerede karşılaşabiliriz? Bu kişilerin sohbet etmeye istekli olup olmadı ını nasıl anlarız? Yeni tanıştı ımız biriyle sohbete nasıl başlayabiliriz? Gibi soruların cevapları aranır.
    İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri A.B.D, Psikotik Bozukluklar
    Araştırma Programı (PAP) da halen 3 şizofreni hasta grubu , bu tarzda çalışmaktadır.

    Ailelerin Psikotik Hastalı ı Olan Yakınlarıyla İletişimde Dikkat Etmeleri Gereken Noktalar:

    Psikotik hastalık ; bir insanın hissetme, ba lantıya geçme, davranma yeteneklerine zarar vermesine ra men genellikle hastanın temel do asına zarar vermez. Önceden sevilen ya da sevilmeyen şeyler de işmez.
    Bir şizofreni hastasından ne beklenebilir?
    Hasta yakını olarak yanlış umutlardan kaçınmalıyız!
    Gerçekdışı beklentilerin hem bize hem hastamıza zararı olur.
    Hastaneden yeni çıkmış birine basit ev işleri dahi a ır gelebilir , fakat bu kendine ait işleri yapamayaca ı anlamına gelmez.
    Yakınımız okula, işe gidebilir mi?
    Bu konuda üzerinde bir baskı hissetmezse gitmesi daha kolay olacaktır.
    İşlev düzeyinin artması zamana ba lıdır.
    Kendisi için ,kendi bakımı ve sahip oldukları şeyler için sorumluluk almaya cesaretlendirilebilir.
    Hasta olan yakınlarının üstüne duygusal olarak fazla düşen ailelerde hastalı ın alevlenme olasılı ı daha yüksek bulunmuştur.
    Aşırı duygusal ilginin biçimleri
    Ses tonu;
    Sesin eleştirel bir ton taşıması
    Örne in ; Sen hala yataktan kalkmadın mı? gibi
    Sesin şiddeti;
    Örne in ; yukardaki cümlenin yüksek sesle söylenmesi,
    Eleştirel bir tarzda yapılan yorumlar;
    Örne in ; Sen zaten ben söylemeden kalkmazsın ki ! gibi
    Kişisel eleştiriye yönelik saldırgan sözler;
    "Bıktım senden"
    "Bizi mahalleye rezil ediyorsun"
    "Senin yüzünden eve misafir ça ıramıyorum"
    "Şimdi polis ça ırıp seni Bakırköy'e tıktıraca ım"
    Aşırı koruyucu tutumlar
    Önemsiz konularda çok fazla endişelenme;
    Örne in; dışarıya çıktı ında başına birşey gelece ini düşünme.
    Aşırı koruyucu bir tutum içine girmek. Örne in , yalnız gidebilece i yerlere birlikte gitmeyi istemek,
    Aşırı müdahaleci olmak. Örne in ; dışarı çıkarken montunu giy ya da mavi kaza ını giy demek gibi.

    Genel Tutum
    Yakınınızın inatçı , a zı sıkı olmadı ını hatırlayın.Zor bir zaman geçirdi ini , kendisine neler oldu unu anlamaya çalıştı ını , bu tür bir karışıklı ı kelimelere dökmenin hiç de kolay olmadı ını düşünmemiz , cevap vermemesine , zamanını kullanmasına izin vermemiz , söyledi i şey mantık dışı da olsa , uzun zaman da alsa dinlemeye çalışmamız ve sabırlı olmamız önemlidir.

    Nasıl davranalım?
    Ailenin daha sakin ve telaşsız davranabildi i durumlarda hasta kendini daha rahat hisseder
    Hastanızın rakibi de il dostu oldu unuzu unutmayın
    Eksik gördü ünüz şeyleri do rudan eleştirmeyin
    Hastalı ı ile ilgili endişelerini anlayışla karşılayın
    Yapmak istemedi i şeyler konusunda zorlamayın
    Ancak ilgi gösterdi i aktivitelere teşvik edilebilir.Örne in; markete gitmek hoşuna giderdi, şu anda da gidebilece ine inanıyorum gibi.
    Bazen de benim için süt alırsan ben de sigaralarını alabilirim denilebilir.
    Bazen de hastaya basitçe hareketlerinin sonuçlarını hatırlatmak önemli olabilir. Örne in ; senin kararını anlayabiliyorum fakat anlaşmamız senin markete gidip alışveriş yapabilece in şeklindeydi denilebilir.
    Sorgulayıcı olmayın!
    "Ne düşünüyorsun"
    "Niye böyle yapıyorsun" gibi sorular sormayın
    Günlük yaşamadaki olaylardan söz etmeyi deneyin
    Neler yapmak istedi ini konuşun
    Öncelikle temizlik, giyim ve düzenli yemek konusunda teşvik edin
    İyi dengelenmiş , yüksek protein ve vitamin içeren yiyecekler hazırlayabilirsiniz ya da bunlar için teşvik edebilirsiniz. Yüksek miktarda karbonhidrattan kaçınmak ( patates kızartması,çikolata ve kahve v.b ) fakat tartışmaya da girmemek önemlidir.
    Düzenli bir şekilde uyumak ; belli saatlerde yatıp belli saatlerde kalkmakla ilgili de teşvikler olabilir.
    Ev işlerinde sorumluluk verin
    Sosyal ortamlara katılmaya teşvik edin, ancak zorlamayın, eve bir arkadaşını yeme e ça ırmak uygun olabilirken dü üne gitmesi sıkıntı verebilir.
    Şehir dışında piknik, yürüyüş, araba gezintisi yapmak için öneride bulunulabilir.
    Sizinle sohbet etmek yakınınıza zor gelebilir
    Ancak birlikte bir şeyler yapmaktan hoşlanabilir
    Örne in; birlikte TV izlemek, müzik dinlemek, iskambil oynamak, sizin bir şeyler okumanız gibi
    Tanıdı ı ya da tanımadı ı kişilerin yanında sıkıntısı olursa bununla nasıl başa çıkabilece i konusunda tavsiyelerde bulunun
    O ortamdan uzaklaşıp , dikkatini başka şeye verebilece i,
    Konuyu de iştirip , istedi i hoşuna gidecek bir konuyu açabilece i v.b
    Kronik hastalı ı olan birisiyle yaşamak sorumluluk isteyen bir durumdur. Bunu ızdırap ve onunla sonsuza kadar yaşayacakmış gibi düşünmeyin.
    Onun dışarda di er insanlarla iletişim içinde olmasına izin verin.
    Kendinizi de ilginç aktivitelere dahil etmeye çalışın ki bütün hayatınız hastadan ibaret olmasın.Örne in tatillere çıkabilir , ilgi alanlarınızla u raşabilirsiniz.
    Birçok aile üyesi ; sinirlenme , utanma , suçluluk , panik , üzüntü , gücenme yaşayabilir.Bunlar do al tepkilerdir , bunları hissetti iniz için kendinizi suçlamayın.
    Hastalı ın alevlenme dönemi yatıştıktan sonra hastaneden çıkış sonrası)
    Sakin ve yavaş sesle konuşun
    Basit cümleler kurun
    Günlük faaliyetleri hep aynı saatte yapın, hastanız ne zaman eve geldi inizi, yeme in kaçta yenece ini vb. bilsin
    Bir şey söyleyip sonradan vazgeçmeyin
    Neyi niçin yaptı ınızı açıklayın
    Hastanızı fazla kontrol etmeyin, rahat bırakın. İlk günlerde istemezse yeme i tek başına yemesi daha uygun olabilir
    Takdir etti inizi gösterin
    İlaçlarını düzenli almasını ve randevularına gitmesini hatırlatın, ancak zor kullanmayın

    İlaç tedavisinde yaşanan sorunlar,
    İlaç almayı reddetme nedenleri

    1. Hasta oldu unu kabul etmemek
    2. İlaca ba lı istenmeyen etkiler
    3. İlaç almanın hasta oldu unu hatırlatması
    4. Kendisini iyi hissetti inden ilaç almayı unutmak ya da ihtiyacı olmadı ını düşünme

    Neler yapılabilir?

    1. Yakınızın ilaçla ilgili yakınmalarını dinleyin, anlayışlı olmaya gayret edin
    2. Tehdit etmeden ilaçlarını düzenli kullanmazsa hastaneye yatabilece ini anlatın
    3. İlaçları yeme ine karıştırmayın
    4 . Evde başka ilaç kullananlar varsa herkes aynı saatte ilacını alabilir
    5. Yakınınız ilaç almayı kesinlikle reddediyorsa 2-3 haftada bir injeksiyon şeklinde kullanılan ilaçlara geçilebilir

    Kendiniz için neler yapabilirsiniz?
    Kendi sa lı ınıza dikkat edin !
    Beslenmenize dikkat edin
    Yeterince uyuyun
    Mümkün oldu unca yürüyüş yapın
    Her gün kendiniz için belirli bir süre ayırın
    Bir kursa devam edebilirsiniz
    Belirli aralarla dost ve yakınlarınıza gece gezmesine gidebilirsiniz
    İmkanlarınız uygunsa tatile çıkın
    Kendinizi suçlamaktan veya eleştirmekten kaçının
    Üzüntü ve sorunlarınızı yakınlarınızla paylaşın
    Aile içinde işbölümü yapın
    Ailenizin di er üyelerini ihmal etmeyin
    Her şeye karşın hayatın devam etti ini unutmayın. Bu hastanız için de iyi olacaktır.

    (Alıntı)​