Sindirim sisteminin sağlığını korumak için neler yapmak gerekir

'Ders notları' forumunda Aysell tarafından 10 Kasım 2011 tarihinde açılan konu


  1. SİNDİRİM SİSTEMİMİZİN SAĞLIĞINI KORUMAK
     Doğru Beslenmeyi Öğrenmek:
    Dengeli ve yeterli beslenmemiz gerektiğini uzmanlardan ve büyüklerimizden sıkça duyarız. Dengeli ve yeterli beslenmek niçin bu kadar önemlidir? Vücudumuzun günlük enerji gereksinimini karşılamak, büyümemiz ve gelişmemizin sağlıklı olabilmesi için dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Yemek yemek temel ihtiyaçlarımızdandır. Ancak vücudumuz besinlerin ihtiyacımızdan fazla olan kısmını harcayamaz ve bunları yağa dönüştürerek depolar. Depolanan yağlar ise zamanla şişmanlığa sebep olur.
    Dengeli ve yeterli beslenme besin içerikleri olan protein, karbonhidrat, yağ, vitamin, mineral ve suyun, ihtiyacımızı karşılayacak oranda ve birlikte alınmasıdır.
    Stres ile dengesiz ve yetersiz beslenme sindirim sistemi sağlığını olumsuz etkileyen faktörlerdendir. Lifli besinleri tüketmek ve dengeli ve yeterli beslenmek ise sindirim sisteminin sağlığını olumlu etkiler.

    Sindirim sistemimizin sağlığını korumak için:
    • Çok sıcak ve çok soğuk şeyler yiyip içmemeliyiz.
    • Lokmaları iyice çiğnemeli ve yavaş yemeliyiz.
    • Sofradan tam olarak doymadan kalkmalıyız.
    • Yemek sırasında ve yemekten sonra fazla su içmemeliyiz.
    • Yemekten sonra bir saat kadar istirahat etmeliyiz.
    • Yemeğe çiğ salata veya taze meyve ile başlamalıyız.
    • Kafeinli ve asitli içeceklerden uzak durmalıyız.

    Sindirim Sistemi Hastalıkları:
    Ülser: Mide öz suyunun mide ve onikiparmak bağırsağını aşındırmasıdır.
    Tifo: Kirli su ve mikroplu yiyeceklerle geçen basillerin oluşturduğu bir hastalıktır.
    Dizanteri: Basillerin ya da amiplerin kalın bağırsağa yerleşerek yol açtıkları bir hastalıktır.
    Kolera: Yiyecekler veya dışkıyla bulaşan virgül şeklindeki bakterilerin oluşturduğu bir hastalıktır.
    İshal: Bütün bulaşıcı hastalıklar, bağırsak parazitleri, beslenme ve emilim bozukluklarında ortaya çıkan bir hastalıktır.
    Gıda zehirlenmesi: Bozulmuş, mikroplu veya kirli besinlerin yol açtığı bir hastalıktır.
    Apandisit: Kör bağırsaktaki apandisin iltihaplanmasıdır.

     Alkolden ve Sigaradan Uzak Durmak:
    Alkol, midenin iç yüzeyini örten tabakayı tahriş ederek gastrite ve kusmaya yol açabilir. Midenin üst bölümüyle yemek borusunun alt bölümünde küçük yırtıklara sebep olabilir. Alkolün uzun süre kullanılması özellikle B vitaminlerinin ve diğer besinlerin emilimini engelleyebilir. Ayrıca yüksek miktarda tüketilen alkol, karaciğer için önemli bir tehdit oluşturur. Sigara içme alışkanlığı da benzer sorunlara yol açar. Sindirim sistemimiz yediğimiz besinlerin sindirilmesini ve bu besinlerin ince bağırsak tarafından emilerek kanımıza geçmesini sağlar. Sindirim sonucu oluşan küçük moleküller dolaşım sistemimiz aracılığıyla hücrelerimize kadar taşınır. Vücudumuz besin içeriklerini enerji üretmek, yapım ve onarımını gerçekleştirmek ve faaliyetlerini düzenlemek için kullanır. Vücudumuz bu önemli görevlerini gerçekleştirmek için ihtiyaç duyduğu besin içeriklerini besin gruplarından sağlar. Aşağıdaki metni okuyarak besin gruplarının yeterli ve dengeli bir şekilde tüketilmesinin vücudumuz ve sindirim sistemimizin sağlığı için önemini kavrayalım.

    DENGELİ VE YETERLİ BESLENMENİN ÖNEMİ:
    Sağlık Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi, vatandaşlarımızın beslenme konusunda bilinçlenmelerine katkıda bulunmak amacıyla “Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi”ni hazırlamıştır. Rehberde, her gün alınması gereken temel besinler, yandaki dört yapraklı yonca şekli üzerinde gösterilmiştir. Yoncanın her bir yaprağı bir besin grubunu göstermektedir. Her bir besin grubu ve bunların vücudumuz için önemi aşağıda belirtilmiştir.

     SÜT GRUBU
    Süt yoğurt, peynir ve süt tozu gibi sütten yapılan besinlerdir. Bu besinler kalsiyum minerali ve yağ içerir. Yetişkinlerin günde iki, çocukların ve gençlerin ise üç-dört porsiyon süt ve süt ürünü tüketmeleri gerekir. (Bir orta boy su bardağı süt veya yoğurt ile iki kibrit kutusu büyüklüğündeki peynir bir porsiyondur.)

    Vücudumuz İçin Önemi:
    • Süt ürünlerinde bulunan kalsiyum, kemiklerimizin ve dişlerimizin sağlıklı gelişmesini sağlar.
    • Hücrelerimizin çalışmasında önemli rol oynar.
    • Yoğurt yemek ve tuzlu ayran içmek, ishal tedavisinde hayati önem taşır.

     ET, YUMURTA VE KURUBAKLAGİL GRUBU:
    Et, tavuk, balık, yumurta, kuru fasulye, nohut, mercimek, ceviz, fındık, fıstık gibi yağlı tohumlu besinler bu grupta yer alır. Bu besinler protein, mineral, vitamin, yağ ve karbonhidrat içerir. Et, yumurta ve kurubaklagil grubundan günde iki porsiyon alınmalıdır.

    Bu besinlerin her gün tüketilmesi gereken miktarları şöyledir:
    - Et, tavuk, balık vb. 50-60 g (iki ızgara köfte kadar)
    - Kuru baklagiller 90 g (bir çay bardağının alabileceği kadar)
    - Yumurta haftada üç-dört adet

    Vücudumuz İçin Önemi:
    • Büyümeyi ve gelişmeyi sağlar.
    • Hücrelerimizin yenilenmesini ve dokularımızın onarımını sağlar.
    • Kan yapımında görevli önemli besin içeriklerini sağlar.
    • Sinir ve sindirim sistemlerimiz ile derimizin sağlığında görev alan besin içerikleri en çok bu grupta bulunur.

    • Hastalıklara karşı direncimizi artıran besin içeriklerini sağlar.
    • Özellikle protein ihtiyacının arttığı bebeklik ve çocukluk dönemlerinde, bu gruptaki besin içeriklerinin alınması önemlidir.

     SEBZE VE MEYVE GRUBU:
    Bitkilerin yenebilen her türlü kısmı, sebze ve meyve grubu altında toplanır. Sebze ve meyvelerin içeriklerinin önemli bir kısmını su oluşturmaktadır. Bunun yanında mineral ve vitamin bakımından zengindir. Sebze ve meyve günde en az beş porsiyon (Bir orta boy elma, muz, portakal veya iki fincan pişmiş sebze bir porsiyondur.) sebze ve meyve tüketmemiz gerekir.

    Vücudumuz İçin Önemi:
    • Hücrelerimizin yenilenmesini ve dokularımızın onarımını sağlar.
    • Büyümemize ve gelişmemize yardım eder.
    • Deri ve göz sağlığımız için önemlidir.
    • Diş ve diş eti sağlığımızı korur.
    • Hastalıklara karşı direncimizi artırır.
    • Kalp-damar hastalıklarının ve bazı kanser türlerinin oluşma ihtimalini azaltır.
    • Bağırsaklarımızın düzenli çalışmasına yardımcı olur.
    • Vücuda zararlı maddelerin vücuttan atılmasına yardımcı olur.

     EKMEK VE TAHIL GRUBU:
    Buğday, pirinç, mısır, çavdar ve yulaf gibi tahıllar ve bunlardan yapılan ürünler bu grup içinde yer alır. Bu besinler vitamin, mineral, protein, yağ ve karbonhidrat içerir. Tahıl ürünleri günde altı porsiyon tüketilebilir. (Bir dilim ekmek veya dört yemek kaşığı pilav bir porsiyondur.)

    Vücudumuz İçin Önemi:
    • Vücudumuzun enerji kaynağıdır.
    • Çavdar ve yulaf gibi lif içeriği yüksek olan besinlerin tüketimi, bağırsaklarımızın düzenli çalışmasını sağlar.
    Yeterli ve dengeli beslenebilmek için dört farklı besin grubundaki bu yiyeceklerden her gün yeteri kadar tüketmeliyiz. Besin gruplarında yer alan herhangi bir besin içeriğinin yetersiz alınması durumunda, vücutta o besin içeriğinin görevi yerine getirilemez. Bunun sonucunda da vücudun çalışması aksar ve bazı hastalıklar ortaya çıkar. Sağlığımızı korumanın ve hastalıkları önlemenin temel şartı yeterli ve dengeli beslenmektir.