Ses Olayları Nelerdir

'Kısa Bilgiler' forumunda Sitem tarafından 17 Kasım 2011 tarihinde açılan konu


  1. Ses Olayları Nedir
    Ses Olayları hakkında bilgi

    Ses Olayları Nelerdir


    Ses Olayı Nedir ?
    Kelimelerde zamana ve sahaya bağlı olarak sürekli değişmelerin, gelişmelerin olması dilin canlılığının bir göstergesidir. Dil durağan değil, dinamik bir yapıya sahiptir. Dilin söz varlığını oluşturan kelimelerdeki sesler, heceleri ve kelimeleri oluştururken tarihî süreç içerisinde düşerler, yer değiştirirler, türerler, başka seslere benzerler. İşte bütün bunlar, ses bilgisi başlığı altında incelenir.

    DİLİMİZDEKİ BAZI SES OLAYLARI
    Daha önce gördüğümüz yumuşama ve sertleşme ses olaylarındandır. Bunlardan başka şu ses olayları vardır:

    1- Kaynaşma
    Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirilince, araya bir ünsüz girer. Bu ses olayına kaynaşma, araya giren seslere de kaynaştırma harfleri denir. Kaynaştırma harfleri dört tanedir: y s ş n (Kolaylık: Yaşasın)

    Örnek: Bahçe-n-in, iki-ş-er, kapı-s-ı, oda-y-a ...

    2- Hece (ses) (ünlü) Düşmesi
    İki heceli bazı kelimeler, ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında, ikinci hecedeki dar ünlülerini yitirirler. Bu olaya ünlü düşmesi denir.

    Örnek: Burun - bur-u-nu - burnu (Düşen ses -u-)
    Emir - em-i-ri - emri (Düşen ses -i-)
    Fikir - fik-i-ri - fikri (Düşen ses -i-)
    İçeri - içer-i-si - içersi (Düşen ses -i-)
    Ne + için - niçin (Düşen ses -e-)
    Ne + asıl - nasıl (Düşen ses -e-)
    Nerede - nerde (Düşen ses -e-)

    3- Ses Türemesi
    Bazı kelimeler bir ek veya yardımcı fiille birleşirken yeni bir ses türetirler.

    Örnek: Az-cık - azıcık (Türeyen ses -ı-)
    Zan-etmek - zannetmek (Türeyen ses -n-)
    Öp-cük - öpücük (Türeyen ses -ü-)

    4- Ses Değişmesi
    Bazen bir ses başka bir sese dönüşebilir.

    Örnek: İyi-idi - iyiydi (i - y oldu.)
    Saygı-ile - saygıyla (i - y oldu.)
    Kayıp-oldu kayboldu (p - b oldu, ayrıca ses düşmesi var.)