Plotinos Kimdir?

'Biyografi' forumunda EyLüL tarafından 10 Haziran 2011 tarihinde açılan konu


  1. Plotinos Kimdir?
    Plotinos



    Milattan sonra 205,270 yılları arasında yaşamış ve Platon'un metafiziğini biraz daha farklı bir versiyon içinde yeniden öne süren ve öğretisi sayesinde Platon'un Hellenistik çağda ve bu arada Ortaçağda hem Hıristiyan felsefesinde ve hem de İslam felsefesinde etkili olmaya devam ettiği ünlü Yunan filozofudur.

    Felsefesinde Platon'un Devlet'te yer alan İyi İdeasıyla ilgili görüşlerinden yola çıkan Plotinos Platon'un İyi İdeasını tanrılaştırmış ve var olan her şeyi Tanrı'dan başlayan bir türüm ya da sudur süreciyle açıklamıştır. O da tıpkı Platon gibi maddi dünyanın sürekli olarak değiştiği için gerçek olamayacağını düşünür.

    Yalnızca değişmeyen bir şey gerçekten var olabilir. Bundan dolayı bu değişmeyen gerçeklik Platon'un da göstermiş olduğu gibi maddi dünyadan farklı ve ayrı olmalıdır. Bu varlık ise Plotinos'a göre Tanrı'dır.

    O Tanrı hakkında Tanrı'nın bu dünyadaki her şeyi aştığını söylemek dışında hiçbir şey söylenemeyeceğini iddia eder. Tanrı bu dünyayı aştığı maddi dünyanın ötesinde bulunduğu için maddi sonlu ve nihayet bölünebilir olan bir varlık değildir. Madde ruh ve zihinden her biri değiştiği için o ne madde ne ruh ne de zihindir.

    Plotinos'a göre Tanrı insan zihninin düşünceleriyle sınırlanamayacağından insanın diliyle ifade edilemez. Duyularımız da ona ulaşamaz. Plotinos için Tanrı'ya ulaşmanın tek yolu rasyonel akılyürütmeden ya da duyusal bir tecrübeden deneyden bağımsız olan mistik bir vecd hali içine girmektir. Tanrı'nın bütünüyle saf ve basit olduğunu Tanrı'da kompleks hiçbir şey bulunmadığını belirtmek Tanrı'nın Mutlak Birlik olduğuna işaret etmek için Plotinos Tanrı'dan Bir diye söz eder. Bir olan Varlık olarak Tanrı tanımı Tanrı'nın değişmediğini ve dolayısıyla O'nun yaratılmamış ve bölünemez olduğunu gösterir.

    Zira Tanrı değişse bölünebilse ya da yaratılmış olsa birliğini kaybeder. Plotinos'a göre Tanrı bir olduğu için içinde yaşadığımız duyusal dünyadaki şeyleri yaratmış olamaz. Çünkü yaratma bir eylemdir ve her eylem bir değişme halini zorunlu kılar. Bundan dolayı Tanrı aşkındır O her türlü düşünce ve varlığın ötesindedir. O'na ne öz ne varlık ne de yaşam yüklenebilir. Çünkü bütün bu ayırım ya da yüklemler bir ikiliğe yol açarlar.

    Öyleyse Tanrı hakkında yalnızca O'nun bir bölünemez değişmez ezeli ve ebedi olduğunu varlığın ötesinde bulunduğunu kendi kendisiyle hep aynı kaldığını O'nun için geçmiş ya da gelecekten söz edilemeyeceğini söyleyebiliriz. Plotinos işte bu durumda dünyanın yaradılışını ve var oluşunu açıklamak için felsefe tarihinin ilk türüm öğretisini geliştirmiştir.

    Ek Bilgiler

    Plotinus (204-264) Mısır'da Lycopolis'te doğdu ve İskenderiye'de Ammonius Saccas'ın denetimi altında on bir yıl boyunca felsefe üzerine çalışmalarda bulundu. 243 yılında Roma’ya giderek orada bir okul kurdu: ancak elli yaşına kadar yazılarında kendi felsefesinden bahsetmedi. Ölümünden (269) sonra öğrencisi Porphyry onun yazılarını gözden geçirdi ve yayımladı. Öğretmeninin yaşamöyküsünün de bulunduğu altı adet Ennead (dokuzluk) günümüze ulaşmıştır.