plastik malzemelerde korozyon nasıl oluşur

'Bilgi Rehberi' forumunda anniccha tarafından 21 Aralık 2010 tarihinde açılan konu


  1. plastik malzemelerde korozyon nasıl oluşur ?


    Korozyon metallerde görülen bir yüzey olayıdır. Diğer bir anlamda korozyon, önlenmesi oldukça zor olan doğal bir olaydır. Fakat bazı çözümlerle belirli oranlarda yavaşlatılabilir. Korozyon; malzeme yüzeyinden başlayan ve malzeme derinliklerine doğru kimyasal ve elektrokimyasal bir reaksiyonla tesir oluşturarak bir malzemenin değişikliğe uğraması ya da aşınması olayıdır. Korozyon olayı, metallerin üretim işleminin ters yönlüsüdür. Tabiatta soy metaller hariç, metallere arık olarak rastlanmaz. Bir çoğuna oksit, sülfür ya da karbonat şeklinde maden cevheri biçiminde rastlanır. Bunlardan enerji verilmek suretiyle teknik yöntemlerle arık metaller elde edilir. Bu durumdaki her metal, tekrar ilk madensel cevher şekline dönme şartını arar ve belli şartlarda da bu durumlarına geçer. Bu reaksiyona korozyon adı verilir. Kontak potansiyeli farklı olan iki metal arasında nemli bir ortam olduğu zaman meydana gelen elektroliz olayından doğan çok süratli bir aşınma (korozyon) tipi, elektrokimyasal korozyondur. Demir – Bakır, Alüminyum Bakır, Alüminyum – Paslanmaz Çelik, korozyonunu önlemek çok zordur.

    Bu nedenle korozyondan korunmak veya korozyonu önlemek için; uygun metal seçimi, uygun konstrüksiyon ve daha sonra yüzey kaplaması, boyama, kurutma uygulamaları, katodik ve anodik koruma yöntemleri vb. birtakım yöntemler uygulanmaktadır. Diğer taraftan koruma yöntemlerinin seçiminde uygulanan sistem ile çevre parametreleri arasında ilişki bulunmaktadır.

    Bu araştırmada tarım alet ve makinalarında meydana gelen korozyon ve korozyonun önlenme yöntemleri açıklanmaya çalışılmıştır.

    Geniş bir çerçeve içerisinde bakıldığında tarım alet ve makinalarının birçok çevresel faktörün etkisi altında kaldığı ve bu faktörlerin çoğunun alet ve makinaların verimliliğini sınırladığı görülmektedir. Temelde bu etkileşim sadece tarım alet ve makinalarının çalışmaları üzerinde değil, yapıyı oluşturan malzemelerin üzerinde kendini daha açık olarak göstermekte, malzemenin ekonomik ömür süresinde azalmaya neden olmaktadır.

    Diğer taraftan malzeme kaynaklarının doğa ortamında kıt oluşu bu malzemelerin ekonomik açıdan en uzun süre içerisinde kullanılmasını zorunlu hale getirmektedir. Her ne kadar bazı malzemelerin geri dönüşümleri ile tekrar geri kazanılması söz konusu olsa bile bunun bir maliyet getirdiği gerçeği sonucu malzemelerin bulundukları ortamlarda, ortam etkileşim faktörlerinden en az etkilenecek şekilde korumaya yönelik çalışmaların hız kazanmasına yol açılmaktadır.

    Bilindiği gibi tarım alet ve makinaları gerek yapısal, gerek çalışma ortamları açısından genel makinalardan ayrılmasına karşın, özde yapı malzemeleri açısından aralarında pek fark bulunmamaktadır. Genel makina kullanım alanlarından farklı olarak özellikle bulundukları ve çalıştırıldıkları ortamlarda tarım alet ve makinalarının sürekli korozif etki içinde oldukları bilinen bir gerçektir.

    Özellikle toprak, bitki ve atmosferin korozif etkiye neden olacak unsurları tarım alet ve makinalarında kendini hissettirmekte, bu alet ve makinaların kullanım ömürlerinin azalması yönünde etkili olmaktadır. Hatta tarım alet ve makinalarında kullanılan malzemelerin özellikle çevresel faktörlerin yoğun etkisi göz önüne alındığında daha dayanıklı ve ekonomik olma zorunluluğu bulunmaktadır. Bu malzemeler genel olarak incelediğinde büyük bir çoğunluğunun metalik malzemeler olduğu görülebilir.

    Korozyon aslında bir yüzey olayıdır. Tarım alet ve makinalarında kullanılan özellikle metalik malzemelerde korozyon; gerek bulunduğu ortamlar ve gerekse temasta bulundukları özellikle kimyasal maddeler (gübre, ilaç vb etkisi ile) girdikleri elektro kimyasal reaksiyonlar sonucunda oluşmaktadır. Korozyon önlenmediği takdirde malzemenin bozulması ve işlevini yitirmesi kaçınılmazdır. Buna ek olarak ekonomik olarak da kayba neden olur. Temelde korozyon kayıplarının büyük bir kısmı, korozyona bağlı olarak ortaya çıkan ve çoğu zaman bedeli belirlenemeyen dolaylı kayıplardır. Bunlar;

    1.İşletme kesikliliği,
    2.Ürün kaybı,
    3.Ürün kirlenmesi,
    4.Aşırı önlemler,
    5.Kaplama masraflarıdır.

    Özde büyük zararlara yol açan korozyonu tamamen önlemek mümkün görülmemekle birlikte en aza indirebilmek için kontrol edilmesi yolları mutlaka araştırılmalıdır. Korozyon açısından bir parça ya da sistemin ekonomik kullanım ömrü boyunca üç önemli aşama söz konusu olup bunlar; tasarım, üretim ve kullanım aşamasıdır. Her aşamadaki kontrol parametrelerinin biri ya da birkaçında birden, bir eksiklik ya da hata meydana gelmesi büyük olasılıkla parçaların erken hasarına yol açacaktır.

    Tarım alet ve makinaları toz, toprak, yağmur, çamur ve güneş altında çalışan makinalar olması nedeniyle her ne kadar dış etkilere karşı gerekli konstrüktif çözümler uygulanmış olsa bile kullanım hatası olmadan bünyesinde bulunan malzemelerin korozyona uğraması doğaldır. Korozyon sadece malzemenin yıpranması değil aynı zamanda aşınma hızının artmasına da neden olmaktadır. Genel olarak bakıldığında tarım alet ve makinalarının çalışma ortamında korozyona dayanıklı malzemeler bulmak mümkünse de çoğu bu amaçla kullanılamayacak kadar pahalıdır.

    Öte yandan tarım alet ve makinaları bünyelerinde yukarıda sözü edilen yöntemler, alet ve makinaların parçalarının kullanım yerine bağlı olarak uygulanmaktadır. Ancak ülkemizdeki tarım alet ve makinaları imalatçılarının genel yapıları dikkate alındığında bu sözü edilen işlemlerin sağlıklı olacak şekilde uygulanmadığı da bir gerçektir. Özellikle son yıllarda yurt dışından getirilen tarım alet ve makinalarında yüzey işlemlerine önem verilmesi, kalite faktörünün ön plana alınması yerli imalatçıların da artık rekabet edebilmeleri için yüzey işlemlerine önem vermeleri konusunda itici bir etken olmuştur.