Paralel, Meridyen, Enlem, Boylam Nedir?

'Sözel Dersler' forumunda YAREN tarafından 15 Şubat 2011 tarihinde açılan konu


  1. paralel nedir özellikleri, meridyen nedir özellikleri, boylam nedir, enlem nedir, boylamın özellikleri

    Paralel Nedir : Ekvatora paralel olarak 1°lik açı aralıklarıyla çizildiği varsayılan kutup noktalarından eşit uzaklıktaki noktaların birleştirilmesiyle elde edilen çizgilere paralel denir Ekvator doğal olarak var olan bir paralel dairesidir Diğer paralel dairelerinin olduğu varsayılsa da Ekvator için bu geçerli değildir

    Özellikleri:
    Başlangıç paraleli Ekvator'dur ve en büyük paralel dairesidir (40076km)
    Güneş ışınlarını geliş açısı birer derece aralıklarla küçülür Paralel derecesi büyükçe Güneş ışınlarının geliş açısı küçülür
    Dünyanın şeklinden dolayı Kutuplara gidildikçe paralel dairelerinin çevre uzunlukları azalır
    Birer derece aralıklarla geçerler
    90 tanesi Güney, 90 tanesi Kuzey Yarımküre'de olmak üzere toplam 180 tanedirler
    İki paralelin arasındaki uzaklık her yerde 111 km dir
    Uzanış doğrultuları doğu batı doğrultusundadır
    Paralel daireleri asla birbirlerini kesmez Soru
    Paralellerin derecesi kuzey ve güneye doğru artar

    Paralel farkı ile uzaklık hesaplanabilmesi için bize verilen merkezler aynı meridyen üzerinde olmalıdır Farklı meridyen yaylarında olduğunda açı farkı ortaya çıkar ve iki paralel arası 111 km den daha fazla olur

    Paralel farkı bulunurken verilen merkezler aynı yarımkürede ise büyük olan enlem derecesinden küçük olan çıkarılır Farklı yarımkürede olurlarsa enlem dereceleri toplanır


    Enlem Nedir:Yerkürede herhangi bir noktanın ekvatora olan uzaklığının açı cinsinden değeridir
    ·Güneş ışınlarının düşme açısı kutuplara doğru küçülür Işınların atmosferdeki yolu uzar Tutulma artar ve sıcaklık ta kutuplara doğru azalır
    ·Denizlerin sıcaklığı ve tuzluluğu kutuplara doğru azalır
    ·Matematik iklim kuşakları oluşur aralıksız kuşaklar oluşturur
    ·Tarımın yükselti sınırı, Toktağan kar sınırı (Daimi kar sınırı), Orman üst sınırı kutuplara doğru azalır
    ·Akarsuların donma süresi kutuplara doğru uzar
    ·Gece gündüz arasındaki zaman farkı kutuplara doğru artar
    ·Dünyanın çizgisel dönüş hızı kutuplara


    Aynı Enlem Üzerindeki Merkezlerde Ortak Özellikler

    ·Ekvatora ve kutuplara eşit uzaklıktadırlar
    ·Güneş ışınlarını aynı açıyla alırlar
    ·Gece- gündüz süreleri birbirine eşittir
    ·Dünyanın çizgisel dönüş hızı aynıdır
    ·Aynı iklim kuşağındadırlar Fakat aynı iklim özelliği görülmeyebilir (özel konumdan dolayı)
    ·İki meridyen arasındaki mesafe aynıdır


    Meridyenler Nedir
    Ekvatoru dik olarak kesen ve kutuplarda birleşen hayali dairelere meridyen daireleri denir.

    Özellikleri:
    ·Başlangıç meridyeni Greenwhic' tir
    ·Greenwhic'in 180 batısında ve 180 doğusunda olmak üzere 360 tane meridyen yayı vardır Tam daire olarak 180 adettir
    ·Aralarındaki uzaklık sadece Ekvator üzerinde 111 km'dir Dünyanın şeklinden dolayı Kutuplara gidildikçe bu uzaklık daralır Örnek:Türkiye'de ortalama 85 km , Kutup dairelerinde 47 km dir. Bunun sonucu olarak doğu-batı yönünde aynı mesafe gidildiğinde Kutuplara yakın yerde daha fazla meridyen geçilirken, Ekvatorda en az meridyen geçilir
    ·İki meridyen arasında 4 dakikalık yerel saat farkı vardır
    ·Kutuplarda birleştikleri için meridyen yayları eşit uzunluktadır
    ·Aynı meridyen üzerindeki bütün noktalarda yerel saat aynıdır Ayrıca 21 Mart-23 Eylül günlerinde de güneş aynı anda doğar ve batar

    Boylam Nedir: Herhangi bir noktanın başlangıç meridyenine olan uzaklığının açı cinsinden değeridir

    Özellikleri: Boylamın sadece yerel saat farklarını etkilemektedir