Osmanlı Ordusu

Konusu 'Osmanlı İmparatorluğu' forumundadır ve Blue tarafından 23 Aralık 2009 başlatılmıştır.

  1. Blue Üye

    Osmanlı Ordusu
    Osmanlı Ordusunun Yapısı
    Osmanlı Ordusu Hakkında Bilgiler


    OSMANLI ORDUSU Kara da görev yapanlar

    A-KAPIKULU OCAKLARI B)-EYALET ASKERLERİ C)-YARDIMCI KUVVETLER
    1.Tımarlı Sipahiler (Bağlı Devlet ve Beyliklerin askerleri)
    2.Akıncılar
    KAPIKULU YAYALARI KAPIKULU ATLILARI 3.Azaplar
    1.Acemi Oğlanlar (Altı Bölük Halkı) 4.Deliler
    2.Yeniçeriler 1.Sipahi 5.Gönüllüler
    3.Cebeciler 2.Silahdar 6.Beşliler
    4.Topçular 3.Sağ ulufeciler 7.Yayalar
    5.Top Arabacıları 4.Sol ulufeciler 8.Müsellemler
    6.Humbaracılar 5.Sağ garipler
    DENİZ ORDUSU (DONANMA)

    OSMANLI ASKERİ TEŞKİLATI
    Kuruluş Döneminde Askeri Teşkilat:
    Orhan Bey zamanında YAYA ve MÜSELLEMLER adlarıyla ilk düzenli birlikler oluşturuldu. I.Murat
    zamanında ise Kapıkulu ocakları kuruldu.(1362)
    A)-KAPIKULU OCAKLARI:
    Padişah I.Murad zamanında oluşturuldu. O zaman İslam hukukuna göre savaş esirlerinin beşte biri
    hükümdara ayrılırdı. Padişah da bunları özel hizmetlerinde kullanırdı. Bir bölümü de saray
    hizmetlileri arasına alınırdı. I. Murad zamanında PENÇİK OĞLANI denilen bu savaş esirlerinin sayısı
    arttı.Bunun üzerine bu esirlerden düzenli bir ordu kurularak yararlanılmak istendi.Bu sisteme "Pencik
    Usulü" denildi.Böylelikle Kapıkulu ocakları oluşturuldu.
    Devşirme Usulü:Kapıkulu ocakları kurulduktan sonra bu ocaklara sürekli bir kaynak bulmak amacıyla
    DEVŞİRME USULÜ oluşturuldu. Buna göre özellikle Balkanlar'da yaşayan Hıristiyan
    ailelerin çocukları ailelerinden alınarak İslam dinini,Türkceyi ve Türk gelenek ve
    göreneklerini öğrenmek üzere Türk ailelerinin yanına gönderilirdi. Tek çocuklu
    ailelerin çocukları alınmazdı.Daha sonra bu çocuklar Acemi Oğlanlar ocağına
    gönderilirlerdi.
    KAPIKULU YAYALARI(PİYADELERİ)
    1)- ACEMİ OĞLANLAR OCAĞI: Yeniçeri ve diğer Kapıkulu ocaklarına asker yetiştirmek için kurulmuştur.
    Türk ailelerinin yanından gelen devşirme çocukları burada yapılan askeri eğitimden sonra
    sınavdan geçirilir, başarılı olanlar Enderûn'a alınırdı. Diğerleri Kapıkulu ocaklarına
    dağıtılırlardı.
    2)- YENİÇERİ OCAĞI: Kapıkulu ocaklarının en önemlisidir. Savaş zamanında merkezde bulunur ve
    padişahı korurlardı. Barışta ise Divân muhafızlığı yapmak, İstanbul'un güvenliğini sağlamak,
    sınırlardaki kalelerde muhafızlık yapmak gibi görevleri vardı.
    Yeniçerilere üç ayda bir "ULUFE" denilen maaş, padişah tahta çıktığında "CULÜS BAHŞİŞİ", ilk
    sefere çıktığında da "SEFER BAHŞİŞİ" verilirdi. Yeniçerilerin komutanına "YENİÇERİ AĞASI"
    denilirdi.
    3)- CEBECİLER: Komutanlarına "CEBECİBAŞI" denilirdi. Yeniçerilerin silahlarını ve zırhlarını yapar,
    onarır ve silah ambarlarında muhafaza ederlerdi.
    4)- TOPÇU OCAĞI: Bu ocağın görevi top dökmek, ve topları kullanmaktı. Osmanlılar topu ilk defa
    I.Kosova Savaşında kullandılar.
    5)- TOP ARABACILARI OCAĞI: Top arabalarını yapan ve topları taşıyan ocaktı. Komutanlarına
    "ARABACIBAŞI" denirdi.
    6)- HUMBARACILAR OCAĞI: Havan denilen toplarla, humbara denilen gülleleri hazırlayan ve kullanan
    ocaktı.Komutanına "HUMBARACIBAŞI" denirdi.
    7)- LAĞIMCILAR OCAĞI: Kale kuşatmalarında,hendek kazarak veya fitil döşeyerek surları yıkan teknik
    bir sınıftı. Komutanına "LAĞIMCIBAŞI" denirdi.
    8)- SAKALAR: Kapıkulu askerlerinin sularını taşırdı.Komutanına "SAKABAŞI" denirdi.

    KAPIKULU SÜVARİLERİ(ATLILARI)
    Altı Bölük halkı da denirdi.Derece ve maaş yönünden yeniçerilerden üstündüler.
    Sipah ve silahtar; savaş sırasında padişah çadırını,
    Sağ ve Sol ulufeciler; Saltanat sancaklarını
    Sağ ve sol garipler; ordunun ağırlıklarını ve hazineyi korurlardı.
    Ocağın adı Mevcudu Günlük Ulûfesi
    Acemiler 7.745 1-2,5 akçe
    Yeniçeriler 12.000 2-5 akçe
    Cebeciler 500-800 8 akçe
    Topçular 1000-1200 6-8 akçe
    Top Arabacıları 400 4-6 akçe
    Kapıkulu Süvarileri 8000 14-90 akçe
    B)- EYALET ASKERLERİ:

    1)- TIMARLI SİPAHİLER: Tımar sistemi daha önceki Müslüman Türk devletlerinde gördüğümüz IKTA
    sisteminin Osmanlılar tarafından geliştirilmiş şekliydi. Tımarlı Sipahiler kendilerine DİRLİK
    verilen kişilerin beslemek zorunda oldukları tamamı Türklerden meydana gelen atlı
    askerlerdi.Savaş sırasında ordunun sağ ve sol kanatlarında durarak,ordu merkezini yanlardan
    gelecek saldırılara karşı korurlardı.Kanuni Sultan Süleyman'ın son zamanlarına kadar devletin en
    önemli ve en büyük askeri gücüydü.
    2)- AKINCILAR: Sınır boylarında oturan Türklerden meydana gelen hafif süvari kuvvetleriydi. Başlıca
    görevleri; ordunun keşif hizmetlerini görmek, kaçan düşmanı kovalamak, düşmanı oyalamaktı.
    3)- AZAPLAR: Kelime anlamı bekâr demektir. Masrafları kendi şehir ve kasaba halkı tarafından
    karşılanan gönüllü kuvvetlerdi.
    4)- DELİLER: Düşmana korkusuzca saldırmaları nedeniyle "deli" olarak adlandırılmışlardır.
    5)- GÖNÜLLÜLER: Sınırdaki kasaba ve şehirleri korumakla görevliydiler.
    6)- BEŞLİLER: Her beş haneden bir kişi alınarak oluşturulan bu birlikler sınırdaki kalelerin
    korunmasında görevlendirilirdi.
    7)- YAYA VE MÜSELLEMLER: Ordunun önünde giderek yolları ve köprüleri onarırlardı.

    C)- YARDIMCI KUVVETLER:
    Bir savaş zamanında bağlı hükümetlerin(Kırım,Eflak-Boğdan) askerleri de Osmanlı ordusuna yardım
    ederlerdi. Bunlar içinde en önemlisi Kırım kuvvetleriydi.

    DENİZ ORDUSU(DONANMA):
    Osmanlılar Orhan Bey zamanında Karesi Beyliğini ele geçirince bu beyliğin donanmasına da
    Sahip olmuşlardır. Yıldırım Bayezıt tarafından Gelibolu'da bir tersane yapılmıştır. Fatih zamanında
    gelişmeye başlayan donanma, II.Beyazıt zamanında Kemal Reis'in, Kanunî zamanında da Barbaros
    Hayrettin Paşa'nın Osmanlı hizmetine girmesiyle Akdeniz'de en üstün güç haline gelmiştir.
    Donanma komutanına Kaptan-ı Derya veya Kaptan Paşa, deniz askerlerine ise LEVENT denirdi.
    Barbaros Hayrettin Paşa, Turgut Reis, Salih Reis, Pirî Reis, Murat Reis, Seydi Ali Reis, Kılıç Ali
    Reis meşhur Türk denizcileridir.

    OSMANLI ORDUSUNDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER VE SEBEPLERİ:
    Osmanlı ordusunda meydana gelen bozulmaların temelde iki nedeni vardı;
    1-Avrupa’daki gelişmeler, 2-Tımar sistemindeki bozulmalar
    1)- Avrupa'da merkezi krallıkların güçlenmesiyle daimi nitelikte ve yeni silahlar kullanan Batı
    ordularına karşı, çoğunluğu tımarlı sipahilerden oluşan Osmanlı ordusunun eskisi kadar başarılı
    olamayışıydı. Çünkü Avrupa orduları daimi olduklarından onlar için "savaş zamanı" diye bir şey
    söz konusu değildi. Oysa tımarlı sipahi hasat zamanı köyünde bulunmak, öşrünü toplamak
    düşüncesindeydi.Ayrıca yeni savaş teknikleri ve silah kullanımı ancak kışlada özel eğitimle
    verilebileceğinden tımarlı sipahinin savaşlarda etkisinde kalmamıştı.Bu nedenle tımarlılar 17.
    yüzyıldan sonra sadece yol ve istihkam işlerine bakan askerler haline geldiler.
    2)- Tımar sisteminin bozulmasına bağlı olarak kapıkulu ocaklarının da bozulmasıdır.

    TIMAR SİSTEMİNİN BOZULMASININ MEYDANA GETİRDİĞİ SONUÇLAR:
    1- Devlet ulûfeli tüfekli kapıkulu askerinin sayısını artırmak zorunda kaldı.
    2- Sayıları çoğalan kapıkullarına ulûfe yetiştirmek güçleşti.Hazinenin yükü arttı.
    3- Eyaletlerdeki tımarlı sipahiler ile kapıkulu birbirine karşı denge unsuru idiler. Tımarlı
    sipahiler kalkınca, kapıkulları devlete hükmeder hale geldiler.
    4- Kapıkulu askeri ihtiyacı artınca "devşirme sistemi" de bozuldu. Devşirme olmayan kişiler de
    kapıkulu askeri yapıldı.
    5- Köylü kapıkulu askeri olmak isteyince toprağını bıraktı.Bu yüzden üretimde azaldı.
    KAPIKULU OCAKLARINDAKİ BOZULMALAR:
    Askerî alandaki başarısızlıkları önlemek için 17. yüzyıldan itibaren askeri teşkilatta yeni
    düzenlemelere ihtiyaç duyuldu. Ancak bu düzenlemelere Yeniçeri ocakları karşı koydular. Yeniçerilerin
    başlıca ayaklanmaları şunlardır:
    1- Yeniçeriler 17. yüzyılın başında sadrazamın görevden alınması için padişah III. Mehmet'i ayak
    divanına çağırmışlar, padişah istekleri kabul etmek zorunda kalmıştır.
    2- Padişah II.Osman Lehistan seferi sırasında yeniçerilerin isteksiz davranışını görünce, sefer
    dönüşü Anadolu,Mısır ve Suriyeden toplayacağı askerle yeniçerileri kaldırmayı düşünmüş, ancak
    bunu öğrenen yeniçeriler ayaklanarak II.Osmanı şehit etmişlerdir.
    3- IV.Murat saltanatının ilk yıllarında yeniçerilerin isteklerini kabul etmek zorunda kalmış,fakat
    sonra sert tedbirlerle onları sindirmiştir.
    4- IV.Mehmet zamanında zorbalıkları devam eden yeniçeriler 1656'da devlet adamlarını öldürdüler.
    (Vakayı Vakvakiye=Çınar vakası)
    5- 1687'de IV.Mehmet'i tahttan indirerek yerine II.Süleyman'ı geçirdiler.
    6- Nizam-ı Cediti kuran III. Selim'i tahttan indirdiler. (Kabakçı Mustafa Ayaklanması)

    YENİÇERİLERİN AYAKLANMALARININ BAŞLICA SEBEPLERİ:
    1-Padişah ve diğer devlet adamlarının yeniçeri ocaklarında düzenlemeler yapmak istemeleri,
    2-Saray entrikaları sonucu vezir veya diğer devlet adamlarının yeniçerileri kışkırtmaları
    3-Padişah değişikliğinde cülus bahşişi aldıklarından padişahları tahttan indirerek yerine yenisini
    geçirmenin işlerine gelmesi
    4-Pekçoğunun İstanbul'da esnaflık gibi işlerle uğraşmalarından sefere gitmek istememeleri
    5-Maaşlarının düşük ayarlı para ile ödenmesi
    6-Denge unsuru olan tımarlı sipahilerin ortadan kalkmasıyla devlet içinde en etkili güç haline
    gelmeleri,
    7-Tımar sisteminin çökmesiyle sayılarının ve güçlerinin artması

    KAPIKULU OCAKLARINDA YAPILAN ISLAHATLAR:
    1- I.Mahmut (1730-1754) zamanında Fransız asıllı olan Humbaracı Ahmet Paşa ordunun topçu ve
    humbaracı ocaklarını Avrupa yöntemlerine göre ıslah etti. Ayrıca bu dönemde Hendeshane kuruldu.
    2- III.Mustafa(1757-1774) zamanında topçu ocağı Baron dö Tot tarafından yeniden ıslah edildi. "Sürat
    topçuları" adıyla yeni bir askeri birlik kuruldu.
    3- III.Selim (1789-1807) Nizam-ı Cedit adıyla yeni bir ordu kurdu(1793).
    4- a)-II.Mahmut döneminde(1808-1839) sadrazam Alemdar Mustafa Paşa SEKBAN-I CEDİT ocağını kurdu.
    b)-Alemdar Mustafa Paşanın öldürülmesi üzerine Sekban-ı Cedit kapatıldı.II.Mahmut EŞKİNCİ adıyla
    yeni bir ocak kurdu.
    c)-II.Mahmut 1826'da yeniçerileri ortadan kaldırdı. Bu olaya Osmanlı tarihinde "Vakayı Hayriye"
    denir. Yeniçeri ocağının yerine ASAKİR-İ MANSURE-İ MUHAMMEDİYE adında yeni bir kuruldu.Bu
    orduya daha sonra NİZAMİYE adı verildi. Komutanına da SERASKER(Kara kuvvetleri komutanı)
    denildi.
    5- Tanzimat Devrinde askerlik "vatan görevi" olarak kabul edildi(1843).Temel askerlik süresi 5 yıl
    olarak belirlendi.
    6- 1870'de "askeri zaptiye" teşkilatı (jandarma) kuruldu.