Osmanlı Devletinin Verdiği Kapitülasyonlar

'Osmanlı Tarihi' forumunda Aysell tarafından 6 Ocak 2012 tarihinde açılan konu


  1. Osmanlı Devleti'nin Kapitülasyonları
    Kapitülasyonlar ve Osmanlı Devleti


    Venediklilere ve Cenevizlilere Verilen Kapitülasyonlar

    Fatih Sultan Mehmet zamanında Osmanlı Devletinin en parlak dönemlerinde biri yaşanıyordu. Savaşlarda gösterilen büyük başarılar ile Osmanlı Devleti gittikçe güçleniyordu. Fakat savaşlardan dolayı ekonomi yavaş yavaş bozuluyordu. İşte bu dönemde Fatih Sultan Mehmet Venediklilere ve Cenevizlilere kapitülasyonlar vermiştir. Bu kapitülasyonlar ile Venedikli ve Cenevizli tüccarlar artık Osmanlı Devleti sınırları içersinde ticaret yapabilecek ve pazarlarda kendi ürünleri satabileceklerdir. Aynı zamanda aynı haklara Osmanlı Devleti de sahip olacaktır.

    Bu kapitülasyonların Osmanlı Devletine yararları;

    • Osmanlı pazarlarında ürün çeşidi artmış ve Venedikli tüccarların devlete vergi vermesi ile birlikte devlet hazinesine ek bir gelir sağlanmıştır.
    • Venedikliler ile dostane ilişkiler sağlanmış ve önemli ticaret yollarına sahip olan Venediklilerden bazı durumlarda bu yolları kullanım talep edilmiştir.
    • Venediklilerinde Osmanlılara verdiği kapitülasyonlar sayesinde Osmanlı gemileri daha rahat bir şekilde Venedik sularında hareket etmiştir.

    Bu dönemde bu denli bir politika devlet için önem arz etmekteydi. Fakat verilen bu kapitülasyonlarda eğer ki Fatih Sultan Mehmet gerekli tedbirleri almasaydı Osmanlı ve Venedikliler arasında ciddi problemler yaşanabilirdi. Ama Fatih Sultan Mehmet Venedikliler ile kapitülasyon anlaşması yaparken bazı kısıtlamalar getirmiş ve kapitülasyonları belirli bir seviyede tutmaya dikkat etmiştir. Bu sayede dönem içersinde Venedikliler ile çok daha iyi işlere imza atılmıştır. Venedikliler ve Osmanlı Devleti arasındaki ilişkiler aynı şekilde Yavuz Sulta Selim ve Kanuni Sultan Süleyman zamanında da geliştirilerek devam etmiştir. Fakat bir süre sonra Osmanlı – Venedik ilişkilerinde bazı sorunlar oluştuğundan kapitülasyonlar kaldırılmıştır. Bu olaylar zinciri sonrasında Osmanlı - Venedik Savaşları başlamıştır.


    Fransızlara Verilen Kapitülasyonlar

    Osmanlı Devleti, Kanuni Sultan Süleyman döneminde birçok savaşta üstünlük gösteriyor ve git gide sınırlarını büyütmeye devam ediyordu. O dönemde Fransada savaş hüküm sürüyordu. Bu dönem içerisinde Kanuni Sultan Süleyman ve Osmanlı İmparatorluğu ismini tüm dünyaya duyurmuş, güçlü bir devlet olarak görülüyordu. Fransızların kralı I. François, Osmanlı Devletinin gücünü biliyor ve her zaman Osmanlı Devleti ile iyi ilişkiler kurmaya çalışıyordu. I. François Cermen İmparatorluğu ile yapılan savaşta esir alınmış. Bunun üzerine esir alınmadan önce Kanuni Sultan Süleyman’a mektuplar göndermiştir. İlk zamanlarda Kanuni bu duruma karışmayı pek istememiştir. Fakat I. Françoisin annesi de sürekli olarak mektup göndermesi üzerine bu durumu incelemeye almıştır. Kanuni Sultan Süleyman Habsburglar ile yakınlık kurmak amacı ile Fransa’ya yardım etmiş ve I. François’in tekrardan tahta geçmesini sağlamıştır. Bunun üzerine Fransa ile ilişkiler başlamış ve gün geçtikçe gelişmiştir. Bundan dolayı da Fransa ve Osmanlı Devleti arasında bir kapitülasyon anlaşması yapılmıştır. Kapitülasyon anlaşmasının içerisinde yer alan maddeler ve içeriklerinden bahsetmek gerekirse;

    • Fransız gemileri Osmanlı suları içerisinde dolaşabilecektir.
    • Fransız tüccarlar diğer ülkelerin tüccarlarına göre 10 kat daha az vergi vererek ürünlerini pazarlarda satabilecektir.
    • Osmanlı sınırı içerisinde yer alan Fransız tüccarlar ve Fransız gemicilerinin tamamının can ve mal güvenliğini bizzat Osmanlı İmparatorluğu sağlayacaktır.
    • Tüm şartlar her iki devlet içinde geçerli olacak ve bu anlaşma her iki imparatordan birinin ölmesiyle birlikte son bulacaktır.
    • Fransız kralı, Osmanlı Devletinin sadrazamı ile eş tutulacaktır.


    Bu maddeler üzerinde imzalanan kapitülasyon anlaşması ile artık iki devlet arasında yoğun ilişkiler başlayacaktır. Bu anlaşmaya göre ülkede çok ciddi sorunlar çıkabilir ve Osmanlı tüccarları isyanlar çıkartabilirdi. Bu anlaşmadaki en ufak bir hata iki devleti savaşa sürükleyebilir ve Osmanlı Devletini de çok yıpratabilirdi. Fakat dönemin padişahı Kanuni Sultan Süleyman’ın keskin zekası sayesinde hiçbir sorun çıkmamış ve kapitülasyon anlaşması sürmüştür. Bu anlaşmadan en çok Fransızlar yarar sağlamış ve ekonomik gelir elde etmiştir. Fakat Osmanlı Devleti de bu anlaşma sayesinde daha rahat seferlere çıkmış ve Fransa’ya göre çok daha üstün bir devlet olduğunu kabul ettirmiştir.