Osmanlı Devletinin Paylaşılması

'Osmanlı Tarihi' forumunda Aysell tarafından 24 Aralık 2011 tarihinde açılan konu


  1. Osmanlı Devletinin Paylaşılma antlaşmaları
    Osmanlı Devletinin Paylaşılması gizli antlaşmalar


    Osmanlı Devletini paylaşma tasarıları:

    Osmanlı Devleti'ni paylaşmak amaçlı antlaşmalar yapıldı. Peki bu antlaşmalar ve yapılma nedenleri neydi?

    Gizli Antlaşmaların Yapılma Sebepleri:
    1-Şark meselesi (Osmanlı ülkesini paylaşma meselesi) ni halletmek.
    2-İtilaf bloğunun birlik ve istikrarını sağlamak
    3-Savaştan sonra Osmanlı’yı paylaşma konusunda anlaşmazlığa düşmemek
    4-İtalya’yı İtilaf bloğuna katmak.
    5-Rusya’yı İtilaf bloğunda tutmak

    1-Boğazlar Antlaşması (Mart-Nisan 1915):
    Çanakkale Savaşı esnasında Rusya boğazlar konusunda tedirginleşince; İngiltere, Fransa ve Rusya arasında imzalanan antlaşma ile boğazlar ve çevresi Rusya’ya bırakılmıştır.

    Antlaşmanın Önemi:

    1-Rusya’nın Almanya tarafına geçmesi önlendi
    2-Gizli antlaşmalar başladı
    3-İngiltere ve Fransa ilk defa Rusya’nın boğazlar konusundaki isteklerini kabul etti.
    NOT: Rus Çarlığı yıkıldıktan sonra; tekrar yapılan gizli antlaşmalar sonucunda boğazlar bölgesinin yönetiminin İtilafların ortak kontrolünde olmasına karar verildi.

    2-Londra Antlaşması (26 Nisan 1915):
    Bu antlaşma İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalandı.
    İtalya’ya On İki Ada ve Antalya bırakıldığı gibi; İtalya’ya,Osmanlı’nın Libya üzerindeki halifelik haklarının da kaldırılacağı vaat edildi. Bu antlaşma sonucunda İtalya İtilaf bloğuna geçti.

    3-Sykes-Picot (1916):
    Bu antlaşma İngiltere ile Fransa arasında imzalanmıştır.
    1-Musul hariç, Irak İngiltere’ye bırakıldı
    2-Adana, Antakya, Lübnan ve Suriye kıyıları Fransa’ya bırakıldı.
    3-Musul, Ürdün ve Suriye’nin bir kısmında Arap krallığının kurulması ve bu devletin Fransa ile İngiltere’nin ortak denetiminde olması kararlaştırıldı.
    4-Filistin’de, Rusya, İngiltere, Fransa, İtalya ve Şerif Hüseyin tarafından kararlaştırılarak, uluslar-arası bir yönetimin kurulması kararlaştırıldı.
    5-Hicaz’ın serbest bölge olması kararlaştırıldı.
    Önemi:
    1-Arap bölgeleri (Orta Doğu) paylaşıldı

    4-Petrograt Protokolü:
    Bu antlaşma Rusya, Fransa ve İngiltere arasında imzalandı.Rusya'ya, İngiltere ve Fransa’nın Orta Doğu çıkarlarını kabul etmesine karşılık boğazlar bölgesine ek olarak Trabzon’a kadar Doğu Karadeniz, Erzurum, Van ve Bitlis verildi.

    5-Mc Mahon (1916):
    İngiltere’nin Mısır valisi ile Şerif Hüseyin arasında imzalanmıştır. Şerif Hüseyin’e bağımsız bir Arap devleti vaat edilmiştir. Arapları Osmanlı’ya karşı savaştırmak isteyen İngilizler bu tür gizli ant-laşmalarla amaçlarına ulaşmıştır.

    6-Saint Jean de Maurıenne (19 Nisan 1917):
    Bu antlaşma İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalanmıştır.
    On İki Ada, Antalya, İzmir,Aydın ve Muğla İ-talya’ya bırakılmıştır. İngiltere; İzmir’in İtalya’ya verilmesini Rusya istemeyeceğinden dolayı; bu antlaşmanın geçerli olabilmesini, Rusya’nın antlaşmayı imzalamasına bağlamıştır. Rusya kısa bir süre sonra savaştan çekildiği için bu antlaşma Rusya tarafından imzalanamamıştır.
    Paris Konferansında İzmir’i Yunanistan’a bırakmak isteyen İngiltere’ye İtalya karşı çıkınca; İngiltere Sen Jön dö Möryen antlaşmasının geçersizliğini ileri sürmüştür.

    Gizli Antlaşmaların Önemi:
    1-İtilaf devletleri aralarında çıkar birliği sağlamışlardır.
    2-Savaş daha bitmeden, Osmanlı toprakları paylaşılmıştır.
    3-Bu antlaşmalar Mondros Mütarekesinin ağır şartlar taşımasında etkili olmuştur.
    4-İtilaf devletleri aralarındaki birlik ve bütünlüğü güçlendirmişlerdir.
    5-Gizli antlaşmalar İtilaf devletlerinin zaferden e-min olduğunu gösterir.

    Gizli Antlaşmaların Özellikleri:
    1-Şark meselesini halletmeye yöneliktirler
    2-Osmanlı toprakları paylaşılmıştır.
    3-İtilaf Devletleri çıkar birliği sağlamıştır.
    4-Osmanlı’nın savaşa girmesinin bir sonucu olarak gündeme gelmiştir.

    Açıklamalar:

    1-Yunanistan gizli antlaşmalara katılmadığı halde; savaştan sonra toplanan Paris Konferansında İzmir ve civarını alarak Osmanlı’nın paylaşımına açıkça katılmıştır.
    2-Rusya gizli antlaşmalara katıldığı halde; savaştan çekildiğinden dolayı; savaştan sonra Osmanlı’nın paylaşımına katılamamıştır.
    3-İtalya gizli antlaşmalara katıldığı halde; savaştan sonra antlaşmalardan umduğunu bulamamış; ki bu durum İtalya ile İngiltere ve Fransa’nın arasını açmıştır.
    4-Gizli antlaşmaları dünyaya ilk defa Çarlık Rus-yasını, İngiltere, Fransa ve İtalya’yı dünya kamu oyuna kötü göstermek isteyen Bolşevikler duyurmuştur.
    5-Wilson İlkeleri gizli antlaşmaları hukuken geçersiz saymıştır.
    6-İngiltere ve Fransa ABD ile çelişkiye düşmeden gizli antlaşmaları uygulayabilmek için, Paris Konferansında mandater sistem düşüncesini ortaya attılar. Mondoros Mütarekesine 7 ve 24. maddeleri koydular. Azınlıkları Osmanlı’ya karşı kışkırttılar.
    7-Mondros Mütarekesinden sonra başlayan işgaller, genelde, gizli antlaşmalar doğrultusunda oldu
    8-Rusya’nın savaştan çekilmesi üzerine; Doğu Anadolu’da Ermeni Devleti kurulmasına; Ermenilerin koruyuculuğunun ABD’ye verilmesine ve Boğazlar üzerinde ortak yönetim kurulmasına karar verildi.
    9-Mondros Mütarekesinin imzalanması ile gizli antlaşmalar uygulamaya girdi.
    10-İşgal güçleri gizli antlaşmaları daha rahat uygulayabilmek için Mondros Mütarekesini işlerini kolaylaştıracak şekilde hazırladılar.