Osmanlı Devletinin Gerileme Dönemi Özeti

Konusu 'Osmanlı İmparatorluğu' forumundadır ve Meryem tarafından 5 Aralık 2011 başlatılmıştır.

  1. Meryem Üye

    Osmanlı Devletinin Gerileme Dönemi Özeti


    OSMANLI GERİLEME DÖNEMİ (1699 – 1792)
    GERİLEME DÖNEMİ PADİŞAHLARI
    II. Mustafa (1695 – 1703)
    III. Ahmet (1703 – 1730)
    I. Mahmut (1730 – 1754)
    III. Osman (1754 – 1757)
    III. Mustafa (1757 – 1774)
    I. Abdülhamit (1774 – 1789)
    III. Selim (1789 – 1807)

    1715 – 1718 OSMANLI – AVUSTURYA VE VENEDİK SAVAŞLARI
    Mora halkının Venedik idaresinden memnun olmayıp Osmanlı’dan yardım istemesi üzerine Venedik ile savaş yapılmış, Mora alınmıştır. Fakat bu olay Karlofça’nın garantör devleti olan Avusturya’nın Osmanlı’ya savaş açmasına sebep olmuştur. İki devletle birden savaşmak zorunda kalan Osmanlı Devleti barış istemiştir.

    1715 Pasarofça Antlaşması :
    Banat, Temeşvar ve Belgrat dahil Macaristan’ın büyük bir bölümü Avusturya’ya bırakıldı. Arnavutluk, Hersek ve Dalmaçya kıyıları Venedik’e, Mora Osmanlı’ya bırakılmıştır.

    Not : Avrupa’nın üstünlüğü kabul edilmiş, Lale Devri başlamış ve ilk kez Avrupa örnek alınarak ıslahatlara girişilmiştir.

    OSMANLI – İRAN İLİŞKİLERİ :

    İran’ın Sünni Müslümanlar’a baskı yapmasıyla mezhep ve saltanat mücadelesi başlamıştır. İran’da ortaya çıkan bu karışıklıktan faydalanmak isteyen Rusya İran’a saldırınca Osmanlı Devleti de İran’a girmiş, Fransa’nın arabuluculuğu ile savaş olmadan Rusya ile 1724 İstanbul Antlaşması imzalanmıştır. Buna göre, İran’ın kuzeyi Rusya’ya batısı Osmanlı Devleti’ne bırakılmıştır. İran Osmanlı Devleti’nin ele geçirdiği toprakları geri almak isteyince Osmanlı – İran savaşları başlamış, 1732 Ahmet Paşa Antlaşması ile son bulmuştur. Buna göre, Tebriz, Kirman, Hemedan İran’da, Tiflis ve Dağıstan Osmanlı’da kalıyordu. Bu esnada İran’da, taht değişikliği olmuş, Safevi hanedanına son veren Avşar Türkleri’
    nden Nadir Şah tahta geçmiş ve yapılan anlaşmayı tanımayarak Osmanlı’ya savaş açmıştır. Sonunda 1746 Kerden (II. Kasr-ı Şirin) Antlaşması imzalanmıştır. Buna göre; I. Kasr-ı Şirin Antlaşması esas alınmış ve Zağros Dağları sınır kabul edilmiştir. Böylece günümüze kadar süren dostluk dönemi başlamıştır.

    1736 – 1739 OSMANLI – AVUSTURYA VE RUSYA SAVAŞLARI
    Rusya’nın Kırım’a saldırması, Osmanlı – İran Savaşları’nda Kırım hanının göndereceği yardımın Ruslar tarafından engellenmesi, Avusturya ile Rusya’nın Osmanlı Devleti’ni parçalama konusunda anlaşmaları üzerine savaşlar başlamıştır. Osmanlı Devleti bu yüzyılda bile iki büyük devlete karşı başarılı mücadeleler vermiş. Fransa’nın da arabuluculuğu ile antlaşma imzalanmıştır.

    1739 Belgrat Antlaşması :

    - Banat hariç, Pasarofça ile kaybedilen yerler geri alınmış
    - Azak kalesi yıkılmak şartı ile Rusya’ya bırakılmıştır.
    - Rusya Karadeniz’de donanma ve ticaret gemisi bulunduramayacak
    - Rusya savaş sırasında işgal ettiği Kırım ve Eflak’tan çekilecektir.
    Not : Gerileme döneminde imzalanan son karlı antlaşmadır.
    - Karadeniz’in Türk gölü olduğu son kez kabul edilmiştir.
    - Fransızlar’a verilmiş olan kapitülasyonlar 1740’da sürekli hale getirilmiştir.

    1768 – 1774 OSMANLI – RUS SAVAŞI :

    Rus çariçesi II. Katharina Deli Petro’nun yolundan gidiyor, Kırım’ı ele geçirmek, Balkanlar’da kendine ait devletçikler kurmak, Kafkaslar’ı ve Lehistan’ı ele geçirmek istiyordu. Lehliler’in Osmanlılar’dan yardım istemesi üzerine Osmanlı – Rus Savaşları yeniden başlamıştır. Baltık Denizi ve İngilizler’in de yardımıyla Vebelitarık’tan dolaşan Ruas donanması Çeşme önlerinde Osmanlı donanmasını yakmışlardır (1770). Kartal meydan muharebesinde 180.000 kişilik Osmanlı ordusu 30.000 kişilik Rus ordusu karşısında ağır bir yenilgiye uğramıştır. Bu olayları duyan III. Mustafa kederinden ölmüştür. Tahta geçen I. Abdülhamit barış istemiş, 1774 Küçük kaynarca Antlaşması imzalanmıştır. Buna göre;

    • Kırım bağımsız olacak (Böylece ilk kez halkının tamamı müslüman olan bir bölge kaybedilmiştir ve ilk kez halifeliğin siyasi gücünden faydalanılmaya başlanmıştır.)
    • Azak kalesi ve çevresi Rusya’ya bırakılacak
    • Ruslar istedikleri yerlerde konsolosluk açabilecek
    • Rusya, Ortodoksların hamiliğini üstlenmiştir. (Rusya Osmanlı’nın iç işlerine karışma yetkisini elde etmiştir.)
    • Rusya, Karadeniz’de savaş ve ticaret gemileri bulundurabilecek, Osmanlı limanlarını kullanabilecek (Karadeniz bir Türk gölü olmaktan çıkmıştır.)
    • Rusya savaş sırasında işgal ettiği, Eflak, Boğdan ve Ege adalarından çekilecek, Osmanlı Devleti buralarda genel af ilan edecek, belli bir süre vergi almayacak ve halkın göç etmesine izin verecektir.
    • Osmanlı Devleti savaş tazminatı verecek (Tarihinde ilk kez)
    Önemi : Osmanlı Devleti’nin bu yüzyılda imzaladığı en ağır anlaşmadır.

    XVIII. YÜZYIL ISLAHAT HAREKETLERİ
    Lale Devri (1718 – 1730) : Pasarofça Antlaşmasıyla başlamış, Patrona Halil İsyanı’yla sona ermiştir. Bu dönemde Avrupa’nın üstünlüğü anlaşılmış ve ilk kez Avrupa örnek alınarak ıslahatlar yapılmıştır.
    Gerileme Dönemi Islahatlarının Genel Özellikleri :
    - Avrupa örnek alınmıştır.
    - Duraklamaya göre daha köklüdür.
    - Askeri alanda ağırlıklıdır.
    - Islahatlar, yapan kişilerin döneminde geçerli olmuş bir devlet politikası haline gelememiştir.
    - Islahatlar, yeniçerilerin, halkın ve ulemanın tepkisiyle karşılaşmıştır.
    - Yönetim ve hukuk alanında ıslahat yapılmamıştır.
    - 17. Y.y.’a göre daha başarılı olmakla beraber devletin çöküşü önlenememiştir.
    - Devlet adamları tarafından yapılmıştır.