Omurgalılarda Merkezi Sinir Sistemi Hakkında Bilgi

'Ders notları' forumunda Violet tarafından 20 Şubat 2011 tarihinde açılan konu


  1. Omurgalılarda Merkezi Sinir Sistemi Hakkında Bilgi
    insanlarda merkezi sinir sistemi - beyin ve görevleri - beynin yapısı - beyincik - omurilik


    [​IMG]


    Koklama lobu memelilere doğru beyindeki oranı küçülür
    * Orta beyin memelilere doğru beyimdeki oranı küçülür
    * Ön beyin memelilere doğru büyür
    * Arka beyin memelilere doğru büyür
    * Beyinin vücuda oranı memelilere doğru büyür
    * Ön beyin balıklarda tek diğer omurgalılarda iki parçadır
    * Ön beyin girintileri memelilerde görülür
    * Nasırlı cisim memelilerde görülür
    * Beyincik En gelişkin şeklini memelilerde almıştır
    * Beyin üçgeni sürüngen , kuş ve memelilerde görülür
    * Beyinciğin beyne oranı en fazla kuşlarda görülür
    * En fazla beyin kıvrımı insandadır
    * Beyinin; omuriliğe ve vücuda oranı en fazla insandadır
    * Memelilerde gelişkin ve kıvrımlı korteks görülür

    A)Ön beyin :
    I-Uç beyin

    * Koklama lobu ve beyin yarım kürelerinden oluşur
    * Beyin yarım küreleri Rolando yarığı ile önden arkaya doğru ayrılmıştır
    * Rolando yarığının önünde duyu arkasında ise motor merkezleri bulunur
    * Merkezlerin kapladığı alan kas faaliyeti ve duyusal yoğunlukla ilgilidir

    Örn:El, dudak, yüz ile ilgili alanlar fazla, sırt, bel, kol ile ilgili alanlar azdır

    * Dış yüzeyine korteks denir ve (memelilerde görülür) Nöron övdelerinden oluşur
    * İç kısmı aksonlardan meydana gelir ve medulla adı verilir
    * Yarım kürelerin içinde 1 ve 2 karıncıklar bulunur
    * Yarım küreler beyin üçgeni ve nasırlı cisimle birbirine bağlantılıdır
    * Yarım küreler vücudu çapraz kontrol ederler
    * Bu bölgede görme, işitme, koklama, tadma, istemli hareketler,konuşma, yazma, anlama, zeka,hafıza gibi mental yetenekler bulunur
    * Beyin yarım küreleri çıkarılan canlı yaşar ancak;dış uyarılara tepkisiz,hafızasız ve iradesizdir
    * Düşünerek ve isteyerek yaptığımız her davranışın merkezi buradadır
    * Uyku halinde işlevsizdir

    Not: Beyin yarım küresi çıkarılmış kuşlarda görülen sonuç:

    * İtilirse yürür
    * Ağzına yiyecek konursa yer
    * Havaya atılırsa uçar
    * Önüne yiyecek konursa aç olsada yemez

    II-Ara beyin

    * Beyin yarım küreleri arasında yer alır
    * 3 karıncığın duvarlarından meydana gelir
    * Karıncığın yan duvarları thalamus, tabanı hipothalamus, tavanı ise epithalamus tur

    a-Epithalamus:

    * Bazı sürüngenlerde üçüncü gözü oluşturur
    * Kuş ve memelilerde salgı bezi olarak gelişir

    b-Hipothalamus:

    * Otomatlaşmış işlevleri yönetir
    * Evrimsel süreçte fazla değişmemiştir
    * Denetlemeyi sinirsel veya humoral gerçekleştirir

    Denetlediği önemli işlevler:
    -Vücud ısısı-Su dengesi -İştah- Karbonhidrat metabolizması - yağ metabolizması -Uyku ve uyanıklık-Heyecan -Kızgınlık -Korku-Seksüel istek -İç salgı isteminin denetlenmesi

    * Otonom sistemin denetlenmesinde rol oynar

    c-Thalamus:

    * Koklama hariç bütün duyuların toplandığı yerdir
    * Dokunma ,ısı ve acı ile ilgili duyular thalamus ta değerlendirilir
    * Gelen duyular iyi, kötü, hoş, güzel gibi özelliklerle değerlendirdikten sonra korteksteki ilgili merkeze iletilir
    * Korku, sevinç, tasa, üzüntü, ceza gibi hissi duyguları etkiler
    * Görsel yataklar olarakta adlandırılır

    B) Orta beyin

    * Ön ve arka beyin arsında pons un önünde bulunur
    * Görme ile ilgili refleks merkezlerini taşır(Işık karşısında göz bebeklerinin hareketi)
    * İşitme ile ilgili refleks merkezlerini taşır(Kulakların sesin geldiği yöne dönmesi)

    C)Arka beyin
    a-Beyincik:

    * İki yarı küreden oluşur
    * Yarı küreler pons la birbirine bağlıdır
    * Dışta boz madde içte ise ak madde vardır
    * Kuş ve memelilerde çok gelişmiştir
    * Vücudun dengesinin korunması ve kas tonusunun sağlanmasında rol oynar
    * Beyine gelen denge, işitme ve görme sinirleri beyincikle ilişkilidir
    * Beyinden çıkan hareket nöronları beyincikle ilişkilidir
    * Beyinciği çıkarılan canlılarda kas hareketleri olur ancak dengesizdir

    b-Pons:

    * Beyincik yarı kürelerinin bağlantısını sağlar
    * Beyinciği beynin diğer kısımları arasında bağlantısını sağlar
    * Kas tonusunun korunmasında rol oynar

    c-Omurilik soğanı:

    * Dışta ak içte boz madde bulunur
    * Omurilikle beyinin diğer kısımları arasındaki sinirlerin çapraz yaparak geçişini sağlar
    * Çok önemli hayatsal olayların kontrolünü sağlar Refleks merkezi gibi çalışır- Çiğneme , - Yutma - Emme , - Öksürme , - Aksırma , - Hıçkırık , Kalp atışı , - Soluk alıp verme- Metabolizmanın düzenlenmesi , - Arterlerin daralıp genişlemesi , - Kan şekerinin ayarlanması - İdrar çıkarma
    * Zarar görmesi veya darbe alması sonucu reflekslerin durması nedeni ile ölüm görülür


    Omurilik


    [​IMG]



    * Dışta ak madde , İçte boz madde vardır
    * Merkezinde omurilik kanalı bulunur
    * Refleks merkezi olarak iş görür
    * Otonom sisteme ait bazı refleksleri kontrol eder
    * Beyinin etkisi olmadan bazı refleksleri kontrol eder
    * Otomatlaşan bazı istemli hareketlerin kontrolünü yapar
    * İlkel canlılardan gelişmişlere doğru beyinin omuriliğe oranı gittikçe artar

    Örn:Önce beyinin kontrolünde yapılan dans etme, piyano çalma, örgü rme
    önce beyinin kontrolünde yapılır daha sonra alışkanlık haline gelerek omuriliğin kontrolüne geçer
    Not:Embriyonik gelişimde ilk önce omurilik sonra beyin gelişir,hareket,beslenme,duyu önceleri omurilik tarafından yürütülür,davranışlar bilinçsizce sürdürülür Beyin geliştikten sonra kontrol beyine geçer ve davranışlar bilinçli şekilde gerçekleştirilir





    -----------------------------------------------