Nasıl Bir Doğum Kontrol Yöntemi Kullanmalıyım?

'Bebek Bakımı' forumunda Alara tarafından 6 Ekim 2009 tarihinde açılan konu


  1. Nasıl Bir Doğum Kontrol Yöntemi Kullanmalıyım?

    Kullanacağınız doğum kontrol yöntemine karar verirken doğurganlığınıza ne kadar süre ile ara vermek istediğiniz önemlidir. Doğum kontrol yöntemleri geri dönüşümlü yöntemler ve geri dönüşümü olmayan yöntemler olarak iki gruba ayrılır. Bir daha çocuk sahibi olmak istemiyorsanız, doğurganlığınızı tamamladığınızı düşünüyorsanız geri dönüşümü olmayan yöntemler sizin ihtiyacınızı karşılayabilir. Bu yöntemler, kadınlarda tüplerin bağlanması, erkeklerde kanalların bağlanmasıdır. Doğurganlığınıza birkaç yıl ara vermek istiyorsanız geri dönüşümü olan modern yöntemleri kullanabilirsiniz. Bunlar; doğum kontrol hapları, iğneleri, deri altına yerleştirilen hormon salgılayan çubuklar, Rahim içi Araç (spiral), kadın kondomu, diyafram’dır. Burada sayılan yöntemler kadınların kullanabileceği yöntemlerdir. Bunlara ek olarak erkeklerin kullanabileceği kondomu da eklemek gerekir.

    Hangi doğum kontrol yöntemi daha iyidir?

    Kişinin kendi seçtiği ve rahatça kullanabildiği yöntem en iyi yöntemdir. Onun için doğum kontrol yöntemi kullanmaya başlamadan önce bir sağlık personelinden yöntemin özellikleri hakkında ayrntılı bilgi edinmek gerekir. Böylece kişi kendi için en uygun yöntemi seçebilecektir.

    Doğum kontrol yöntemleri gebeliği nasıl engeller?

    Tüm doğum kontrol yöntemleri kadının yumurtasıyla erkeğin tohum hücresinin(sperm) karşılaşmasını engelleyerek korur. Her yöntemde farklı mekanizmalar kullanılarak bu karşılaşma engellenmeye çalışılır.

    Doğum kontrol yöntemlerinin özellikleri nelerdir?

    Doğum kontrol yöntemlerinin özelliklerini her yönteme özel şu şekilde sıralayabiliriz.

    RAHiM iÇi ARAÇLAR (RiA, Spiral, Alet)

    şu anda hangi tür RİA’lar kullanılmaktadır?
    Daha çok bakır içeren RİA’lar ülkemizde kullanılmaktadır.

    Gebelikten nasıl korur?
    Rahim içine yerleştirilen RİA, döllenen yumurtanın rahim içine yerleşmesini engelleyerek gebeliğin oluşmasını engeller.

    RİA’nın etkinliği ne kadardır?
    Etkinliği yüksek bir yöntemdir. İlk uygulandığında gebelik olasılığı binde 3’tür. Sekizinci kullanım yılından sonra gebelik olasılığı yüzde 2.8’e çıkar.

    RİA takıldıktan ne kadar sonra korumaya başlar?
    RİA, takıldığı andan itibaren korumaya başlar.

    RİA takıldıktan sonra bir süre ilişki yasağına gerek var mı?
    RİA takıldığı andan itibaren koruyacağı için ilişki yasağına gerek yoktur.

    RİA’yI çIkarttIktan ne kadar sonra gebe kalabilirim?
    RiA çIkarıldığında gebelikten koruma etkisi kalkar, yani çıkarıldıktan sonra hemen gebe kalınabilir.

    RİA’nın yan etkileri var mı? Bunlar ne kadar sürebilir?

    - Evet RİA’nın takıldıktan sonra ilk 2-3 ay içinde oluşacak ve bu sürede sonlanacak bazı yan etkileri vardır. Bunlar: adet kanaması miktarının ve süresinin 2 katına kadar çıkmasıdır. Bu korkulacak bir yan etki değildir. Bu sürede oluşacak kanama normalin bir miktar üstünde olacaktır ancak kadının sağlığı için bir tehlike oluşturmayacaktır. Eğer kanama miktarı ve süresi 2 katından daha fazla oluyorsa ki bu beklenmeyen bir durumdur hemen bir hekime baışvurmak gerekir.

    RİA ile ne kadar süre korunabilirim?
    RİA’nın tipine göre koruyuculuğu değişir. Örneğin; Bakır T 380-A tipi RİA’nın koruyuculuğu 10 yıldır. Takılan RİA tipi ve süresi mutlaka bilinmelidir.

    RİA ne zaman uygulanabilir?
    Gebelik kuşkusunun olmadığı her zaman RİA uygulanabilir. Kadının RİA takılacağı zaman adetli olması şart değildir. Ancak bazı sağlık kurumlarında daha kolay uygulama yapılacağı düşünülerek adet dönemlerinde uygulanmaktadır.

    Küretaj sonrası ne zaman RİA uygulanabilir?
    Küretaj sonrası hemen ya da yedi gün içinde RİA uygulanabilir.

    Doğum sonrası ne zaman RİA uygulanabilir?
    Doğum sonrası ilk 48 saat içinde RİA uygulanabilir. Bu dönemde uygulanamadıysa altıncı haftadan sonra uygulanması gerekir.

    Sezaryan sonrasI RiA uygulanabilir mi?
    Evet. Sezeryan sonrası da ilk 48 saat içinde ya da sekizinci haftadan sonra RİA uygulanabilir?

    RİA’yı hangi kadınlar kullanabilir?
    Uzun süreli korunmak isteyenler
    Diğer yöntemleri kullanmakta zorluk çekenler
    Emziren anneler

    RİA’yı hangi kadınlar kullanamazlar?

    Adetleri aşırı ağrılı ve fazla kanamalı olanlar (Bu kadınlarda bu yakınmaların nedeni aydınlatıldıktan sonra herhangi bir yöntem uygulanır.)
    Son 3 ay içinde rahim iltihabı (Pelvik inflamatuvar hastalık) geçirmiş olanlar
    Daha önce dış gebelik geçirmiş olanlar
    Cinsel yolla bulaşan hastalıklar için risk altında olanlar
    Birden fazla cinsel eşi olanlar

    RİA’nın kontrollerinin ne zaman yapılması gerekli?
    RİA’nın takıldıktan sonraki ilk kontrolü 1 ay sonra, adet kanaması bitiminde yapılmalıdır. Daha sonra da yılda bir kez herhangi bir yakınma olmaksızın düzenli olarak kontrol edilmelidir.
    RİA’nın süresi dolduktan sonra yenisini taktırmak için bir süre rahimi dinlendirmek gerekli mi?
    RİA çıkarıldıktan sonra gebelikten koruyuculuğu da ortadan kalkacaktır. RİA ile korunmaya devam etmek istiyorsanız yeni RİA’yı ara vermeden aynı gün taktırabilirsiniz. Rahimi dinlendirmek için ara vermeye gerek yoktur. Eğer ara vermek istiyorsanız mutlaka başka bir yöntemle (kondom gibi) korununuz. Bu arada istemediğiniz bir gebelikle karşı karşıya kalabilirsiniz.

    Rahim İçi Aracımın yerinde olup olmadığını nasıl kontrol edebilirim?
    Her ay adet sonrası elinizi yıkadıktan sonra, çömelir pozisyonda yada bir ayağınızı sandalye üzerine koyarak işaret ve orta parmağınızı birlikte hazne içine sokunuz. Burada elinize burun setliğinde bir doku gelecektir. Bu rahim ağzıdır. Bunun yakınlarında rahim içi aracın iplerini hissedeceksiniz. İplerin uzamış olması yada hiç ele gelmemesi durumunda hemen bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. Bu kontrol sizin için rahatsızlık verici ise kontrollerinizi sağlık kurumlarında yaptırabilirsiniz.

    RİA kullanırken hemen bir sağlık kuruluşuna başvurmanız gereken durumlar sunlardır?
    RİA’nın ipleri elinize gelmiyorsa
    Adette gecikme varsa
    Adet kanamalarının süresi ve miktarı iki katı ve üzerinde ise
    Adetler arası lekelenmeler varsa
    Cinsel ilişki sırasında ağrı varsa
    Uygulama sonrası ateş, üşüme, titreme, pis kokulu akıntı olduysa
    Bunlar normal değil, hemen sağlık kurumuna başvurun!

    Kaynak: Prof. Dr. Sevin Ergin