mülakat ile iilgili merak ettikleriniz

'Sosyal Konular' forumunda Blue tarafından 19 Kasım 2008 tarihinde açılan konu


  1. MÜLAKAT NEDİR

    Ne kadar gereklidir?

    Mülakat, müstakbel işverenlerinizle tanışma ve özgeçmişinize yazdığınız bilgileri birinci elden ve daha geniş bir şekilde aktarma imkanı sunan bir fırsat olarak değerlendirilebilir. Ayrıca, ilgilendiğiniz pozisyon ve kurum ile ilgili olarak en detaylı ve doğru bilgiyi elde etme şansını da elde etmiş olursunuz.

    Mülakat, bir "bilgi değişim süreci"dir. Sadece sorulan sorulara cevap vermek zorunda olduğunuz bir monolog asla değildir.
    İşe alma süreci, mülakat da dahil olmak üzere, kurumdan kuruma ve hatta meslekten mesleğe değişebilir. Boş bir pozisyonun doldurulması süreci, eleman ihtiyacının aciliyetine bağlıdır. Bazı yerlerde mülakat süreci, iki hafta gibi kısa bir sürede sonuçlanabilirken bazılarında bu, 6 aya kadar uzayabilir. Zor durumda kalmamak için görüşülen şirketin bu konudaki tavrını baştan öğrenmek gereklidir.

    Mülakat sürecinin sadece zamanı değil tarzı da farklılık gösterebilir. Bazı şirketlerde işe alma kararı tek bir mülakat sonrasında verilirken diğerlerinde bir ön eleme mülakatından sonra birkaç mülakat daha yapılır. Büyük şirketlerde tercih edilen yol genellikle, ön eleme mülakatının üniversitelerde düzenlenen kariyer günleri çerçevesinde kampüs içinde yapılmasıdır. Bu mülakatı başarıyla tamamlayan öğrenciler, diğer mülakatlar için şirkete davet edilir.

    Mülakat sürecinde farklı zamanlar ve süreçler işlemesine rağmen, standart olan şeyler de vardır. İşte bu bölüm de sizleri mülakata hazırlamak, başarılı bir mülakat geçirmenizi sağlamak ve mülakat sonrasında da bunu devam ettirmenizi kolaylaştırmak amacı ile hazırlanmıştır.


    MÜLAKAT ÇEŞİTLERİ

    1-Açıklama mülakatları

    Bu tür mülakatlarda en çok karşılaşacağınız soru türleri şunlardır:

    “Bana kendinizden bahseder misiniz?”
    İki dakikalık sunuşunuz için mükemmel bir açılış! İş ve eğitim geçmişinizi anlatın, önemli yeteneklerinizden bahsedin ve birkaç örnek sunduktan sonra amaçladığınız meslek hayatını anlatın. Genellikle bu, sorulan ilk sorudur. Eğer sorulmamışsa, “iş ve akademik geçmişim hakkında bir iki şeyden bahsetmek yardımcı olabilir” diyerek başka bir soruya cevap vermeyi erteleyebilirsiniz. Ancak, daha sonra mülakatçının sorusuna cevap vermeyi unutmayın.

    “Neden burada çalışmak istiyorsunuz?”
    Şirket hakkında öğrendiklerinizi, size çekici ve teşvik edici gelen yönlerinin de altını çizerek açıklayın. Spesifik olmaya çalışın, çünkü geniş genellemeler çok sıradan bulunur.

    iyi cevap: “Bu endüstride öncü olan şirketleri araştırdım ve şirketinizin, müşteri ilişkileri, risk almayı teşvik, yüksek hedefler belirleme konularında işini en iyi yapan şirketler arasında olduğu sonucuna ulaştım.” (Bu cevap, bazı araştırmalar yaptığınızı ve kararınızı spesifik ölçütler üzerine temellendirdiğinizi gösterir).

    kötü cevap: “İyi bir şirket olduğunu duydum ve burada arkadaşlarım var.” (Hiç de ciddi araştırmalar yapmış gibi görünmüyorsunuz ve mülakatçı sizin çalışmaktan ziyade sosyalleşmeye meraklı olduğunuzu düşünebilir).
    “Meslek hayatınızdaki amaçlarınız nelerdir?”
    Mesleğinizi profesyonelce yapmak istediğiniz üzerinde yoğunlaşın fakat zamanla şirket içinde değişik fırsatların olabileceğini de göz önünde bulundurduğunuzu söyleyin. Pozisyon belirtmekten sakının–çok yüksek ya da çok düşük seviyelere maruz kalabilirsiniz.

    iyi cevap: “Daha önceki iş tecrübelerimden; liderlik, iletişim ve müzakereden hoşlandığımı öğrendim. Projeleri, insanları ve ticari işleri yönetmeye meraklıyım. Amaçlarım, kendisinden bir şeyler öğrenebileceğim bir yönetici ile çalışmak, iş tecrübelerimi geliştirmek ve amaçlananların başarılmasını ya da üstüne çıkılmasını sağlamaktır.” (geçmiş ve geleceği birbirine bağlayın)

    kötü cevap: “Herhangi spesifik bir amacım yok, fakat burada çalışmam gerektiğini biliyorum.” (Eğer herhangi bir amacınız yoksa, burada çalışmanız gerektiğini nasıl biliyorsunuz?)
    "Kahramanınız kim?”
    Sakın bir kahramanınız olmadığı şeklinde cevap vermeyin, çünkü soru gerçekten cevabı öğrenmek için değil, sizin değer verdiğiniz özellikleri belirlemek için sorulmuştur. Verdiğiniz isim, gerçekten beğendiğiniz biri olmalı ve sizin takdirinize sebep olan özelliklerini iyi belirlemelisiniz. Ayrıca, sizin değer verdiğiniz özelliklerin şirketin de olumlu bulup bulamayacağını da göz önünde bulundurun.

    iyi cevap: “Lise çağlarımda tanıştığım Ahmet Yavuz adında bir beyi her zaman takdir etmişimdir. Ahmet Bey’in belden aşağısı felçliydi, 12 yaşındayken geçirdiği bir kaza sonucu sakat kalmıştı. Fakat bunalıma düşmemişti. Çok çalıştı ve sonunda iyi bir satranç oyuncusu ve piyanist olmayı başardı. O bana, davranışlarımı yönetmeyi ve benim için gerekli olan kaynakları kullanmam gerektiğini öğretti.”

    “Sizi neden işe almalıyım?”
    İş için gerekli olduğunu düşündüğünüz nitelikleri, kendi yeteneklerinizle ilintilendirerek anlatın. Fakat bu anlattıklarınızın, daha önceki örneklerinizle paralel olmasına dikkat edin. Sonra da, gerektiğinde uzun saatler boyunca çalışmak, öğrenme aşkınız ve gayretiniz gibi sizi ön plana çıkaracak özelliklerinizden birini dile getirin.

    “Değerlerinizden bazıları nelerdir?”
    Eğer kahramanlarla ilgili soru önceden sorulmamışsa, bunu o doğrultuda cevaplayabilirsiniz. Veya sadece, birkaç tanesinin adını verebilirsiniz. Mesela: eğitsel bir ortam, iyi bir çalışma ekibi, dürüstlük, doğruluk, yardımcı olma isteği, güven.

    “Kendinize hedefler belirliyor musunuz?”
    Sakın “Hayır” demeyin. Kendinize hedef belirlediğiniz ve ulaşmak için gayret sarfettiğiniz bir durumu anlatın. Neden bu hedefi koyduğunuzu kısaca izah edin.

    “İyi bir idarecide hangi özellikleri ararsınız?”
    Bir yönetici için istenen özelliklerden sizin için önemli olanlarını seçin: dürüstlük, açık hedefler belirlemek, verimliliği ve çalışanları teşvik etmek, saygı vb. Bu özellikleri sayarken, aşırıya gidip de bütün listeyi vermeye kalkmayın, yoksa tatmin edilmesi imkansız bir insanmışsınız gibi görünürsünüz.

    “Seyahat konusundaki sınırlamalarınız nelerdir?”
    Eğer sınırlamalarınız varsa, bunlar üzerinde önceden düşünün. Ve bütün sınırlamalarınızı mülakatçıya anlatmaya başlamadan önce (havayolu ile seyahat yok, iki günden fazla seyahat yok, kapalı yer fobisi, vejeteryan yemekleri, vs) seyahat konusunda karşınızdaki insanın zihninde neler olduğunu bulmaya çalışın. Eğer bu gereklilikleri yakalayabilirseniz, gerisini daha rahat konuşabilirsiniz.

    “Bana, karşı karşıya kaldığınız en büyük aksiliği ve bunun üstesinden nasıl geldiğinizi anlatın.”
    Bu, sunuşunuzu hazırlarken geliştirdiğiniz bir diğer başarı hikayenizi anlatmak için en iyi fırsatlardan biridir.

    “Başka bir sorunuz var mı?”
    Hiç bir zaman “hayır” demeyin. Sadece bu rica için aklınızda bir kaç güzel soru bulundurun. (birden fazla belirlerseniz iyi olur, zira mülakat esnasında mülakatçı bir ya da daha fazlasına değinebilir.)
     



  2. İşte size birkaç öneri;

    - Buradaki grup çalışmalarına örnek verebilir misiniz?
    - Kurumun stratejik planı hakkında bilmem gerekenleri nasıl/nerden öğrenebilirim?
    - İşe alındığımı varsayarsak, ilk ayda benden beklenilenler neler olacak?
    - Şirketiçi eğitim programlarından biraz bahsedebilir misiniz?
    - Bu göreve alınacak kişi için ne gibi bir kariyer yolu düşünülmektedir?
    Ve sonu bağlamak için, neler hissettiğiniz konusunda son bir sunuş yapın ve sonra karar verme sürecinin nasıl işleyeceğini sorun. İyi bir kapanış, mesleğinizde çok önemli olabilecek olumlu yönlerinizin, iş için duyduğunuz heyecanın ve takımın bir üyesi olma konusunda ne kadar istekli olduğunuzun tekrar belirtilmesini sağlayacaktır

    2-Beyin jimnastiği mülakatları

    Küçük mantık oyunları ve zeka bulmacaları; danışmanlık, yatırım bankacılığı ve ileri teknoloji gibi iş alanları için yapılan mülakatlarda önemli bir yer tutmaktadır. Beyin jimnastiği soruları pek çok şekilde olabilir. Bazıları açık mantık bulmacalarıdır; mesela, diyelim ki bir çekmecede 8 çift beyaz, 13 çift siyah çorabınız var. Bakmadan uygun renkte çift meydana getirmek için en az kaç kere denemelisiniz?
    Bazı soruların ise tek bir doğru cevabı olmayabilir. Bunun yerine, yaratıcılığınızı ya da standart dışı düşünebildiğinizi gösteren formlar olabilirler. Mesela, mülakatçınız sizden samanlık içine düşmüş bir iğneyi bulmanın bütün yollarını sıralamanızı isteyebilir.

    Soruyla karşı karşıya kaldığınız zaman, ne düşündüğünüzü mülakatçının bilmesine izin vermeniz her zaman işinize yarayabilecek bir yöntemdir. Her ne kadar doğru cevapla noktalamasanız bile analitik yeteneğiniz işler halde olacaktır. Ayrıca, yanlış yoldan başladıysanız mülakatçınız başka bir yolu denemenizi önerecek kadar ince bir insan da olabilir.

    Bir fikir size gerçekten çok acayip görünse de şansınızı deneyin. Beyin jimnastikleri, doğru cevabı bulmaktan ziyade bireyin yaratıcılığını görmek için düzenlenmişlerdir.


    3-Davranış mülakatları


    Şirketler, özellikle son yıllarda, adayların niteliklerini belirleyebilmek için davranışsal mülakat tekniğini anahtar teknik olarak kabul etmeye başlamışlardır. Davranış mülakatı nedir? Tekniğin özündeki prensip, gelecekteki davranışların en iyi göstergesinin geçmişteki davranışlar olduğu inancıdır. Mülakat, adayın, geçmişteki bazı durumlarda olayları nasıl ele aldığı hakkında konuşmasını sağlamak için düzenlenen bir dizi soruyu içerir. Mesela, şirket genel itibari ile çok stresli bir ortama sahipse adaya, geçmişte hiç stres verici bir ortamda bulunup bulunmadığı sorulabilir. Adayın olumlu cevap vermesi halinde mülakatçı, bu durumda ne yaptığı, kendini nasıl hissettiği, diğerlerinin onun hareketlerine nasıl karşılık verdiği, olayın stresini nasıl atlattığı ve benzeri konularda sorular sorarak devam edebilir.

    Genel olarak mülakatçı, meslek başarısında önemli olan üç ya da dört davranışsal özellik belirleyecek ve her bir özellik için bir tanım yazacaktır. Örneğin:
    - Dinleme kabiliyeti: Müşterinin sorununu empati kurarak dinleme, uygun sorular sorma ve cevapları değişik şekillerde anlatma yeteneği
    - Yazılı iletişim: Kısa bir şekilde, çözülmesi gereken en önemli meseleleri, önerilen hareket planını ve istenen sonuçları elde etme kabiliyeti.
    - Proje yönetimi: Görev dağılımının düzenlenmesi, bireysel sorumluluk ve hedeflerin belirlenmesi, gelişim aşamalarının takibi ve rapor edilmesi.

    Daha sonra size, aranan bu niteliklerin tanımları sağlanacak ve sizden bu özellikleri sergilediğiniz durumlardan örnekler istenecektir. Bazen bir örnek verdikten sonra, başka bir örnek daha tecrübenizin seviyesinin test edilmesi için istenebilir.
    İşverenler için bu tekniğin umulan faydalarından bir tanesi, adayların bu tip sorulara önceden hazırlanamamasıdır. Bununla beraber, siz, önceden, karşılaşabileceğiniz soru çeşitlerine hazırlanarak ve geçmiş tecrübelerinizi hafızanızı yoklayıp hatırlayarak kendinize yardımcı olabilirsiniz. İş gerekliliklerini önceden inceleyerek soruların bazılarını tahmin edebilirsiniz. Davranış mülakatı bir düellodur, fakat hazırlıklı olmak size yardımcı olacaktır.

    Sorulara, çok kötü cevaplar verdiğinizi düşünüp üzülebilirsiniz. Sanırım şu kısa anektod içinize biraz su serpecektir.
    Köpekbalığı ile karşılaşan iki yüzücüden biri diğerine şunu söyler: “Ne mutlu ki bir köpek balığından daha hızlı yüzmek zorunda değilim. Senden hızlı yüzmem yeterli”



    4-Psikolojik mülakatlar

    Psikolojik mülakat yapma" terimi pek çok insanın yüreğini hoplatır, fakat profesyonelce ve hakkı verilerek yapıldığı takdirde isabetli sonuçlar doğurur. Psikolojik mülakatın amacı, insanların yüzde doksanını oluşturan dürüst ve işlerini iyi yapmaya çalışanların arasında mı yoksa büroyu katıp karıştıran, işverenden çalan veya hilekarlık yapanlardan mı olduğunuzu belirlemektir. İkinci bir amaç olarak, eğer yüzde doksan çoğunluğun arasındaysanız hangi görev ve idare tarzına en iyi tepkiyi (verimi) vereceğinizi belirlemek olabilir.

    Soruların çoğu muhtemelen, hedefleriniz ve geçmişiniz ve her ikisi arasındaki bağlantıyı kurmak üzerine yoğunlaşacaktır. Diğer sorular, size en büyük tatmini sağlayan şeylerin neler olduğu, nelerden sakındığınız ve geçmişte hoşlandığınız ve hoşlanmadığınız tecrübeleriniz hakkında olabilir.

    Eğer profesyonel bir psikolog tarafından mülakata alındıysanız unutmamanız gereken en önemli şey, kendiniz olmanız gerektiğidir. İkinci önemli şey ise aile geçmişinizi aşırı dramatize etmemenizdir. Eğer 14 kardeşiniz varsa, daha fazlası sorulmadıkça geniş bir ailede büyüdüğünüzü söylemeniz yeterlidir.

    İşle ilgili soruları cevaplandırırken diğer mülakat şekilleri için gereken cevap türlerini kullanın. Diğer mülakatlarınızdaki kadar kendine güvenli ve onurlu hareket edin. Verdiğiniz cevaplarda asabiyet, tutarsızlık ve telaştan sakının.

    Maalesef, bazı yetersiz mülakatçılar psikolog rolü oynama denemesinde bulunabilirler ve karşınıza “Ağaç olsaydınız hangi türü olurdunuz?” ya da “Kendinizi şampiyon bir atlet olarak düşünün. Hangi dalda yarışmak isterdiniz?” gibi sorularla çıkabilirler.

    Karşı çıkılamaz bir cevap verin. Birinci soruya meşe (dayanıklı), akça ağaç (sevilir), kızılağaç (uzun ömürlü) gibi cevaplar en uygunlarıdır. İkinciye basketbol, tenis, golf iyi olur. Koşu maratonları biraz ikonoklastik bulunabilir, futbol gizli saldırganlık anlamına gelebilir.
     



  3. 5-Simülasyon mülakatları

    Bazı işverenler, başvuran adayların davranış ve yeteneklerinin tam bir portresinin sıradan bir mülakatla elde edilmesinin çok zor olduğunun farkındadırlar. Dolayısıyla, nihai kararı vermeden önce adayları doğal ortamda (simülasyon) görmek isteyebilirler.

    Mesela, işveren, eğitim alanında aday olan birinden bir sunuş yapmasını, programcıdan küçük bir program yapmasını, telefonla satış yapan birinden hayali bir satış yapmasını talep edebilir. Olayı daha da somutlaştırmaya çalışırsak, Satış-Operasyon bölümüne alınacak sorumluya Pazarlama ve Satış Departmanları arasında, promosyonlarla ilgili çıkan hayali sorunu çözmesi için gereken imkanlar sağlanır ve kişinin bu sorunun altından nasıl kalktığı süreci gözlemlenir.

    Bu gibi talepler hoş karşılanmalıdır, çünkü bunlar size işin yapısı, işverene de performansınız hakkında daha net bir sonuç verir. Bu tür simülasyon mülakatlarına hazır olabilmek için yapabileceğiniz en iyi şey, yeteneklerinizi iyi bilmek ve ortaya koyabilmektir.


    6-Stres mülakatları

    Daha çok bankacılık ve finans alanlarında kullanılan stres mülakatları, adayın baskıya ve strese nasıl tepki verdiğini görmek için rahatsız edici durumların yaratılmasıdır. Bu tür mülakat yapmanın etiği sorgulanabilir, çünkü mülakat esnasında oluşturulacak stresin iş sırasında oluşacak stresle aynı paralelde olacağı kesin değildir.

    Stres yaratıcı tekniklerden bazıları:

    Mülakatçı;
     mülakatın ilk beş veya on dakikasında hiç birşey söylemez.
     odaya girdiğinizde gazete, dergi vb. okuyordur ve gözünü bile ayırmaz.
     kendini bile tanıtmadan süratle sert bir soru sorar.
     cevabınıza karşı çıkarak sizinle anlaşmazlığa girer.
     cevabınızı dinledikten sonra uzun bir süre ara verir, rahatsız edici bir sessizlik oluşur.
     akademik ve profesyonel geçmişinizle alay eder.
     sizi, daha tanışmadan, bölüm toplantısına alır.
     gerçekten çok geç kalmıştır ve sonra da sürekli saatine bakıp durur.
     uyuyakalmak üzeredir.
    Bu işi hala istiyorsanız bu durumun üstesinden nasıl geleceksiniz?
    Odaya girdiğinizde sizi görmezden gelirse, şöyle başlayabilirsiniz: “Kendimi tanıtmak ve neden bu iş için uygun kişi olduğumu anlatmak istiyorum.”

    Mülakatçı, geçmişinizle alay ederse, şöyle söyleyebilirsiniz: “Belki de siz daha değişik özellikler umuyordunuz fakat bu özelliklerim beni gayet güzel idare etti ve bundan sonra da hayatımı bunların üstüne inşa ederek yaşamaya devam etmek niyetindeyim.”

    Mülakatçı sizi, daha tanışmadan toplantı odasına aldıysa sadece kendinizi tanıtın ve diğer insanlara isimlerini sorun ve daha sonra da onlarla tanıştığınıza memnun olduğunuzu ve bölüm hakkında daha fazla bilgi almak istediğinizi söyleyin.

    Mülakatçı uyuya kalma temayülünde bulunursa, bir kağıda “Sizinle tanıştığıma memnun oldum” yazın ve mülakatçının önüne bırakın ve gitmek üzere hazırlanın. Mülakatçının bütün dikkatini üzerinize toplamak gibi bir şansınız var.

    Eğer böyle bir mülakat çeşidiyle karşılaşma gibi bir talihsizliğe düştüyseniz, önemli olan, soğukkanlılığınızı korumanız, ağırbaşlılığınızı devam ettirmeniz ve durumu lehinize çevirmenin yolunu aramanızdır.


    7-Şüphe giderici mülakatlar

    Bu tür mülakatlarda karşılaşabileceğiniz soru çeşitleri şunlardır:

    “Bazı insanlarla çalışmanın zor olduğunu düşünüyor musunuz?”
    İnsanlarla iyi anlaştığınızı ve diğerlerinin bakış açılarını anlamak için çaba sarfettiğinizi anlatın. Sizi rahatsız eden bir ya da iki özellik söyleyebilirsiniz, fakat aşırıya gitmemeye dikkat edin. Söylediğiniz özelliklerin, bir yöneticinin de kolay kolay kabul edemeyeceği özellikler (sahtekarlık, sürekli konuşma ve güvenilir olmamak gibi) olmasına dikkat edin.

    “Zayıf noktalarınız nelerdir?”
    “Söz konusu olan pozisyonda iyi bir performans sergilememi engelleyecek bir zayıf noktam olduğunu sanmıyorum” diyebilirsiniz. Eğer ısrar ederse, konuyu, girmeyi umduğunuz iş ortamı hakkında konuşma fırsatına çevirebilirsiniz. Grup çalışmasının olmadığı veya işinizin önemsenmediği bir ortamda çalışmayı tercih etmediğinizi söyleyebilirsiniz. Zayıf noktalarınızı lehinize çevirecek diğer güzel bir cevap da şu şekilde olabilir: “Başlangıçları tek başıma yapmama ve bağımsız olarak iyi düşünmeme rağmen grup ortamında daha verimli çalışırım.”

    kötü cevap: “Sıkça uyuya kalırım ve hep geç kalırım.” (Söylediklerinizde samimiyet payınız olabilir, fakat mülakatçınız genellikle sizin, söylediğinizden daha kötü olduğunuzu düşünecektir.)

    iyi cevap: “Bence benim güçlü noktalarım, bir projenin amacını kolaylıkla anlama, ayrıntıları düşünme, proje düzenleme ve takip etme kabiliyetimdedir. Zayıf noktalarıma gelince, sabırlı olma konusunda kendime telkinlerde bulunmama ve bunu genelde başarmama rağmen sözünde durmayan insanlara karşı aynı tavrı gösteremememdir.” (Tutarlılık ve öğrenme hali içinde bulunduğunuzu gösterir; zayıf yönlerinizi olumluluğa çevirir.)

    “En son çalıştığınız işyerindeki patronunuz sizin için neler söyleyebilir?”
    Sizin, kendiniz için olumlu ya da olumsuz olarak değerlendiğiniz yönlerinizin onun tarafından da onaylanacağına inandığınızı söyleyin.

    "İşiniz herhangi bir zamanda eleştirildi mi ya da performansınızı iyileştirmeniz yolunda uyarı aldınız mı?”
    Eğer soruya “hayır” şeklinde cevap verirseniz “her zaman gayet mükemmel değerlendirmeler aldım” gibi bir ifadeyle bunu desteklemek zorundasınız (ve referanslarınızın bunu doğruladığından emin olun yoksa güvenilirliğinizi tamamen kaybedebilirsiniz.) Eğer bunu kendinizden gayet emin bir şekilde söyleyemiyorsanız, dürüst cevap verin. Fakat burada dikkat etmeniz gereken en önemli nokta, davranışınızın değil fikrinizin eleştirildiği bir durumu seçmektir. O fikrin size neden mantıklı göründüğünü de açıklarsanız iyi olur.

    İyi cevap: Geçen sene çalıştığım işyerinde “müşteri memnuniyeti anketi” uygulama fikrini ortaya attığım zaman bazı eleştiriler aldım. Sonuçlarından korkan patronum için bu, hiç de iyi bir fikirmiş gibi görünmedi. Fakat, eksikliklerimizi gidermek için müşterilerimiz açısından en önemli şeylerin ne olduğunu bilmemiz gerektiğini düşünmüştüm.

    kötü cevap: “Bir hayli müşkülpesent bir insan olan geçen seneki patronumdan pek çok eleştiri aldım. Müşteri sayısındaki azalmayla ilgili olarak yapılan “müşteri memnuniyeti anketi”ni sunduğum zaman meseleyi ele alış tarzımda pek çok hata buldu. Fakat gelişen bazı olaylar neticesinde benim bakış açımın doğruluğuna kanaat getirdi.” (Biraz küstahça geliyor kulağa, öyle değil mi?)
    “Size mantıklı görünmeyen bir işi yapmanız istendiğinde ne yaparsınız?”
    "Sanırım, kaçırdığım bazı noktalar var, durumu bu şekilde ele almanın neden en iyi yolmuş gibi göründüğünü anlayamadım. Anlamama yardımcı olabilir misiniz?” gibi bir şeyler söyleyeceğinizi belirtin. Eğer mümkünse, geçmişte böyle bir durumla nasıl karşılaştığınızı ve başarıyla çözümlediğinizi anlatan bir örnek verin.

    “Ne tür işlerin yapılmasının zor olduğunu düşünürsünüz?”
    Sizin değerlerinize ve işvereninizin kâr etmesine aykırı olan şeylerden yola çıkın. Mesela: “Hatalarının hâlâ ortadan kaldırılmadığını bildiğim bir ürünün piyasaya sürülmesi benim için zordur” veya “Şirkete zarar vereceğini düşündüğüm -her ne kadar durumu anlamış olsam da- herhangi bir şeyi yapmak istemem.” Sakın “Büro işleri yapmaktan nefret ederim” gibi şeyler söylemeyin. Doğru olsa bile sizin prima donna gibi olduğunuz izlenimini verebilir.

    "Makul olmayan bir bitiş tarihiyle karşılaştığınızda ne yaparsınız?"
    iyi cevap: “Neler olup bittiği konusunda yöneticiyle görüşür, öncelikleri ve bunları yerine getirmek için uygun olan metodları belirlerim. Yararlı olabileceği konusunda üzerinde fikir birliğine varılan şeyleri başarmanın yolunu bulmaya çalışırım ve eğer mümkünse daha fazlasını denerim.”

    kötü cevap: “Teslim tarihine kadar tüm bunların halledilmesinin imkansız olduğunu ve değiştirilmesi gerektiğini söylerim patronuma.” (Çok çalışma ve çözüm arama konusunda isteksiz olduğunuzu gösterir.)

    "Hakkınızda başka ne bilmemiz gerekir?"
    Bu sizin yapacağınız son hamle. Bu fırsatı, evinizdeki hayvanınızı ya da şiire olan tutkunuzu anlatarak geçirmeyin. İşyerinizde değerli olacak bazı özellikler hakkında konuşmak için iyi bir zamandır: her zaman insanların tavsiye almak için geldikleri bir insan olmuşsunuzdur veya insanlar sizin nükteyle stresin üstesinden geldiğinizi düşünmektedirler.

    Eğer burası mülakatınızın sonuysa, niteliklerinizi ve üzerinde konuştuğunuz pozisyona değer kazandıracak kabiliyetlerinizi özetlemek üzere kapanış yapma fırsatınızı kullanmalısınız ve sonra süreçteki daha sonraki aşama hakkında sorular sorabilirsiniz.
     



  4. 8-Telefon mülakatları


    İş arama sürecinizde bazen telefon mülakatlarına katılmanız istenebilir. Bu tür mülakatlar, genellikle zaman ve mekan imkanları yüz yüze görüşmeye engel teşkil ettiği zaman tercih edilir. Telefon mülakatları, adayları ön elemeye tabi tutmak amacı ile de yapılabilir. Bu mülakatlar, gelecek aşamaya yani mülakatın en önemli kısmı olan yüz yüze görüşmeye öncü oldukları için ciddiye alınmalıdırlar.

    İşverenlerle şahsen görüşmeye alışkın olanlar için telefon mülakatı aykırı bir durum arz eder. Bu aykırı durumlardan bazılarını bertaraf ederek mülakata daha iyi hazırlanabilirsiniz.

    Sohbet üzerinde yoğunlaşın
    Telefon mülakatlarının, yüz yüze görüşmelerden daha resmi bir havada geçtiğini fark edeceksiniz. Konuyu şahsi olarak ele almayın. Eğer daha sonra yüz yüze görüşmeye davet edildiyseniz mülakatçının sizin nasıl biri olduğunuzu öğrenmek için daha çok zaman ayıracağından emin olabilirsiniz. Telefon mülakatına bir bilgi değişimi olarak bakmalısınız. Sohbet süresince soru sormaktan çekinmeyin.

    Yaratıcı tahayyülünüzü harekete geçirin
    Telefon mülakatlarının bir diğer özelliği mülakatçının tepkilerini ölçemeyişinizdir. İki kişi yüz yüze görüşürlerken, paylaşılan sözlü bilgilerin yanısıra mimiklerden, reflekslerden, hareketlerden de birbirleri hakkında bilgi edinebilirler. Gülümseyerek, öne doğru eğilerek veya baş işaretleriyle dinleyici, konuşan kişiye cesaret ve destek verebilir. Bir telefon konuşmasında böyle bir geribildirim oluşturmak mümkün değildir. Bu yüzden, bunlarsız başarmayı da öğrenmelisiniz.

    Başarınızda etkili olabilecek diğer bir yaklaşım da “yaratıcı tahayyül”ünüzü kullanmaktır. Mülakatçıları göremeyeceğinize göre neden gülümseyerek ya da başını sallayarak onayladığını belirten bir resmini gözünüzün önünde canlandırmıyorsunuz? Bu tür canlandırmalar sessiz anları daha kısa ve göze batmaz hale getirir.

    El kol hareketlerini kullanın
    Fiili olmayan iletişim içine girmek, bir aday olarak üzerinize sınırlamalar koyabilir. Mülakatçılar, “nasıl” söylediğinizden ziyade “ne” söylediğinize yoğunlaşacakları için kelimeleriniz hiç olmadıkları kadar önemli olacaklardır. Konuşmalarınızın içeriğine çok dikkat edin. Bu, el kol hareketlerini kullanmayın demek değildir. El kol işaretleri genellikle iletişim amaçlı kullanıldıkları halde, konuşan kişinin sinirsel enerjisini boşaltması için de yardımcı olabilirler. Odanın içinde tek başınıza elinizi kolunuzu oraya buraya sallar vaziyette kendinizi birazcık aptal hissedebilirsiniz fakat bu titreyen bir sesten daha iyidir.

    Rahat olun
    Mülakat sırasında nasıl göründüğünüzü bilmek zorunda olan tek kişi sizsiniz. Aslında, bu, telefon mülakatının en büyük avantajlarından biri olabilir. Adaylarla yüz yüze görüşmeler yapan işverenler, genellikle mülakatın ilk birkaç dakikası içinde genel izlenimlerini oluştururlar ve görünüş, bu izlenimin oluşmasına önemli katkıda bulunur. Telefon mülakatları esnasında en rahat giysilerinizin içinde olmanın avantajını yaşayın. Kendinizi daha rahat hissetmenize ve mülakat sırasında daha iyi performans göstermenize yardımcı olacaktır.

    Notlarınızı kullanın
    Mülakatınız sırasında görünmez olmanın diğer faydası da tartışmanız sırasındaki önemli noktaları kaçırmayacağınızdan emin olmak için aldığınız notları elinizde tutabilmenizdir. Mülakattan en az bir ya da iki gün önce çıkma olasılığı en yüksek konuların bir listesini yapın. Tam bir liste oluşturduğunuz zaman her konu başlığı için eğitiminiz, tecrübeniz ve felsefeniz hakkındaki bilgilerle alakalı olarak ayrı bir not kartı hazırlayın. Ayrıca pozisyon ve kurumla ilgili olarak sorabileceğiniz soruları da not almak isteyeceksiniz. Aynı zamanda mülakat sırasında not alabilmek için elinizde bir kalem ve kağıt muhakkak bulundurun. Mülakatçıların ad ve ünvanlarını not almayı unutmayın.

    Müdahaleleri önleyin
    Mülakat zamanı yaklaştığı zaman, müdahaleleri önlemek için elinizden geleni yaptığınızdan emin olun. Eğer mülakatın zamanını ayarlamak gibi bir tercih yapabiliyorsanız, enerjinizin en fazla olduğu zamanı seçin. Mülakat zamanında duyarlı olmanızı sağlamak için mülakattan önceki gece iyi uyuyun.

    Bir teşekkür mektubu yazın
    Mülakattan hemen sonra, notlarınızı gözden geçirin. Not aldığınız bütün bilgilerin tam ve net olduğundan emin olun. Bilgileriniz henüz zihninizde tazeyken varolan boşlukları doldurun. 24 saat içinde oturun ve bir teşekkür mektubu yazın. Mektubunuzu yazarken notlarınızdaki malzemelerden yararlanın.


    9-Varsayımlara dayalı mülakatlar

    Mülakatçı size, bir iş durumunu nasıl ele alacağınızı anlamak için, varsayımlara dayalı sorular sorabilir. Mesela:
    • “Gelecek sonbaharda piyasaya süreceğimiz yeni bir malla ilgilenen bir grup müşteriyi bir araya getirmenizi istediğimi farzedin. Bu işin üstesinden nasıl gelirsiniz?”
    • “Diyelim ki sizden bölge satış sorumlularımız için idari bilgi sistemi hazırlamanızı istedim. Bu olayı nasıl halledersiniz?”
    • “Diyelim ki iş arkadaşınızla, onun tarafından önerilerek bölümde istihdam edilmeye başlanan kişinin nitelikleri üzerinde büyük anlaşmazlığa düştünüz. Bu konuyu nasıl ele alırsınız?”
    O pozisyonda gerçekten çalışıyor olsanız, elinizde daha fazla veri olacak ve siz daha fazla soru sorabileceksiniz. Ancak bu varsayılan durumda bir kaç soru sorabilir ve mülakatçının zihninde olması muhtemel, mantıklı bir kaç tahmin sunabilirsiniz. Böylece, mülakatçının zihnindeki kavramdan çok farklı bir yerde olmanın verdiği sıkıntının yükü altında ezilmekten de kurtulursunuz.
    Verilen görev hakkında soru sorarak ya da sohbet ederek, mülakatçıya görevin üzerine atlamadan önce düşündüğünüzü de göstermiş olursunuz.
    Bundan sonra yapmanız gereken şey, benimseyeceğiniz stratejiyi adım adım tanımlamaktır. Sonra, böyle bir durumda tabi ki önceden yaşadığınız benzer durumlarla bağlantı kuracağınızı, diğerleri ile dayanışma içinde olacağınızı ve onların yaklaşımlarını da göz önünde bulunduracağınızı da uygun bir şekilde ekleyebilirsiniz.
    Bu tip sorulara hazırlanmanın bir yolu kendinizi mülakatçı yerine koymaktır. Hangi soruları sorardınız? Ve ne tür bir cevap beklerdiniz? Mülakatçının cevapta beklediği şey, başka birinin bir aylık bir inceleme ve tasarlama neticesinde varabileceği bir sonuç değil, net ve duyarlı bir düşünme sürecidir.
     



  5. MÜLAKAT ÖNCESİ

    Mülakat, işverenlerin işe alma kararı vermeden önce bilmeleri gereken üç şeyi öğrenmelerine yardımcı olur;
    • işi yapabilecek kapasiteniz var mı? gerekli yetenek ve becerilere sahip misiniz ya da kolay öğrenir misiniz?
    • işi yapmaya hevesli misiniz? İşi iyi yapma sorumluluğunu alacak mısınız, gerektiğinde yardım isteyebilecek ve teslim tarihine işi yetiştirmek için gerekli çabayı gösterecek misiniz? Ya da mazeretlere mi sığınacaksınız?
    • diğer insanların birlikte çalışmaktan hoşlanacağı bir insan mısınız? Grup çalışmalarına katılacak ve şirket kültürüne kolayca uyum sağlayacak mısınız? Memnun mu yoksa şikayetçi mi olacaksınız? Şirkete kazandıracak mısınız yoksa yiyecek misiniz?
    Özgeçmişler, ikinci ve üçüncü sorulara bazı cevaplar verebilir fakat birinci soruya cevap vermek konusunda tek başına yeterli değildirler. Mülakat süreci, işte bu boşlukları doldurmak amacıyla gerçekleştirilmektedir.

    Potansiyel personel ile mülakat yapmak bir sanattır. Bazı insanların bu konuda maharetleri ve bilgileri vardır. İyi hazırlanmanın yanısıra mülakatçı için süreci kolaylaştırın ve mülakatçının (gayet beceriksizce ya da pürüzsüz bir şekilde) özgeçmişinizde olmayanları bulmaya çalıştığını göz önünde bulundurun.

    Fakat mülakat sadece mülakatçıları tatmin etmek için yapılmaz. Ayrıca, bunun sizin için doğru şirket, doğru meslek ve doğru çalışma grubu olup olmadığını da öğrenmeye çalışmalısınız. Çünkü işe başladığınızda, bir ya da iki yıl uyku saatlerinizin çoğunu işinize ayırmak zorunda kalacaksınız. İdeal olarak, işinizde tatmin olmak, arkadaşlarınızı sevmek, daha çok öğrenmek ve uzun vadeli kariyer hedeflerinize ulaşmak için kendinize en uygun yeri bulmak istersiniz.



    Mülakata hazırlanmak

    Mülakattan önce, seçtiğiniz alanda mesleki meselelerinizle ilgili bir araştırma yapın ve iki dakikalık bir sunuş hazırlayın; tipik mülakat sorularına vermek istediğiniz cevaplar için gerekli anahtar noktalar üzerinde düşünün; kendinize bir portföy geliştirin; iş konusunda sahip olmanız gerektiğini düşündüğünüz, "olursa iyi olur" diyebileceklerinizden oluşan bir liste oluşturun; referanslarınızı seçin ve özetleyin.

    Özel bir mülakat için, işi ne kadar istediğinize bağlı olarak yapabileceğiniz 6 seviyede hazırlık vardır:

    1. aşama- sadece temel gereklilikler

    • Şirketin web sitesinden, yıllık raporundan ve kendi çevrenizden şirket hakkında bilgi alın.
    • şirketin ürün ve hizmetlerinin neler olduğunu öğrenin.
    • şirketin mali durumunu ve politikalarını öğrenin -verimli, eli sıkı ya da problemli mi?
    • mülakatın nerede olacağını öğrenin, açık adresini alın ve zamanı onaylattırın. Eğer mümkünse, mekana varmanın ne kadar alacağını ve olası bir trafik aksaması yüzünden kaybedebileceğiniz zamana ne kadar pay bırakacağınızı öğrenebilmek için bir kez gidip deneyin.

    2. aşama- birazcık daha gayret

    • iletişim ağı kaynaklarınızdan, mülakatçınız, asistanı veya şirketteki bir kişi hakkında bilgi edinin
    • iş için aranan şartları öğrenin ve sizin tecrübelerinizle, eğitiminizle ve başarılarınızla nasıl bir ilişki içinde olduğu üzerinde düşünün.
    • şirketin ürettiği ve mülakat yapılan pozisyonla ilgili ürün ve hizmetlerin tarihi gelişimini araştırın. Sektörde öncü mü? Bu işin teknolojisini yapıyor mu yoksa alıyor mu? Şirketin rekabetçi yönü nedir?

    3. aşama -işi gerçekten istediğinizde

    • müşteri ihtiyaçları, rekabetin ne durumda olduğu ve şirketin pazardaki payı konusunda bazı araştırmalar yapın.
    • şirkete faydalı olabilecek bir kaç özgün fikirle karşılarına gelin.

    4. aşama - özgeçmişinize çalışın

    Bir iş ya da yaz stajı için bir mülakata gitmeden önce özgeçmişinizi çıkarın ve her bir kelimesini okuyun. Yazdığınız herşey üzerinde düşünün. Özgeçmişinizde bahsedilen her tecrübeniz sonunda başardıklarınız hakkında da düşünün. Eğer bu alıştırma üzerinde mülakattan önce biraz zaman harcarsanız, mülakatçı size dört yıl önce çalıştığınız işiniz konusunda bir soru sorduğunda şaşkın ve korkmuş bakışlarla bakmak zorunda kalmazsınız.

    Bundan sonra, özgeçmişinizi nasıl daha güzel hale getireceğiniz üzerinde düşünün.

    5. aşama- konuşma alıştırmaları yapın

    Özgeçmişinizdeki her önemli nokta üzerine gidin ve tecrübelerinizi dikkatle hazırlayın. Sesli konuşun ve kendiniz olmaya çalışın. Konuşurken kendinizi seyredin. Homurdanıyor musunuz? Göz teması kuruyor musunuz? Şaşkın ya da prezantabl mısınız? Sorulabilecek zor ya da şaşırtıcı soruları kafanızda canlandırın; bu sorulara cevap verirken çırpınmayın. Böyle yapmak, mülakatçının yolunuzun önüne koyabileceği her tür soruya hazırlıklı olmanızda yardımcı olacaktır.

    6. aşama- duruşunuzu kontrol edin.

    Mülakatlarınızda çok fazla burnu havada olmayın. Mülakatta en iyi davranışlarınızı sergilemeye çalışın. Bu, sıkıcı olmak zorundasınız ya da yapmacık olmalısınız anlamına gelmez. Sadece bir profesyonel gibi davranmanız gerektiği anlamına gelir. Bunu basit bir örnekle anlatmak gerekirse, erkek ya da kız arkadaşınızın ailesiyle olduğunuz zaman nasıl hareket edeceğinizi düşünün-saygılı ve saygıdeğer, fakat kişiliğinizi yansıtması için çok fazla heyecanlı değil.

    Pek çok mülakatçı size, çalışmadığınız zamanlarda neler yapmaktan hoşlandığınızı soracaktır. Rahatlamanızı ve açılmanızı sağlamaya çalışmaktadırlar böylece şirket kültürüne uyum sağlayıp sağlayamayacağınızı görebileceklerdir. Bu tür "yumuşak" sorular, teknik sorular kadar önemlidirler. Bunlara da hazırlıklı olun.
    Başarmak için giyinin

    İş ararken en çok vurgulanan ve tavsiye verilen konulardan biri olmasına rağmen iş arayanlar tarafından en az yararlanılanıdır: uygun kıyafeti seçmek. Varsayalım tek başınıza potansiyel patronunuza bir ürün pazarlıyorsunuz. Patronunuzun sizinle karşılaştığı zaman ilk gördüğü şey giyiminizdir; bu yüzden aradığınız işin durumuna göre en uygun şekilde giyinmek için gayret gösterin. Giysileriniz size işi kazandıracak mı? Tabi ki hayır, fakat size rekabetinizde öncelik ve olumlu bir ilk intiba sağlayacaktır.

    Ne giydiğinizle yargılanmalı mısınız? Belki de hayır, fakat gerçek şu ki yargılanıyorsunuz. Bütün iş arama süreçleri boyunca işverenler zaman kazanmak için kestirme yollar kullanırlar. Bu, mektuplarda, ilk paragrafın ve niteliklerin kısa bir taranmasıdır. Özgeçmişinizde başarılarınızın kısaca bir gözden geçirilmesidir. Mülakatta ise mülakata rengini veren giyim tarzınızdır.

    Nasıl giyinmelisiniz?

    Mutedil bir şekilde giyinmek her zaman en emin yoldur, ayrıca potansiyel işyeriniz hakkında kısa bir araştırma yapmaya çalışmalısınız. Böylece mülakat için kurumla uyum içinde olduğunuz izlenimini verecek kıyafetleri tercih edebilirsiniz. Eğer gereğinden fazla şatafatlı giyinirseniz ya da tersi olursa, muhtemel patronunuz iş için gerektiği kadar ihtimam göstermediğinizi düşünebilir.

    Kıyafetinizi seçerken, sadece araştırdığınız sektör veya firmanın kültürünü değil aynı zamanda mülakat yaptığınız bölüm veya departmanın varolan değerlerini de göz önünde bulundurmalısınız.

    Tüm bunlar yeterince açık değil mi? Fazla telaşa mahal yok, işte aşağıda sizler için gerekli önemli yönergeler :


    Bayanlar için

    Kadınların çoğu lacivert etek-ceket takımına, incilere ve rugan ayakkabılara güvenirler. Çoğu insan da bir adayın nötr renkteki (siyah, lacivert ve gri en iyileridir) iyi dikilmiş bir takımla hiç de fena olmayacağı konusunda hemfikirdir. Çoğu mutedil şirkette, döpiyes en iyi tercihtir. Diğer yandan, bir pantolon-ceket takımı ve orta boy topukları olan deri ayakkabılar uyumlu ve profesyonel görünür. Eğer elbisenizin ütüsünün bozulması sizin için stres kaynağıysa ipek ya da kaliteli yün bir süveter gömleğin yerini alabilir. Ufak ve çok parlamayan takılar -eğer kullanma alışkanlığınız varsa- mülakatta iyi görünmenize ve kendinizi iyi hissetmenize yardımcı olabilirler, fakat gerekli değildirler.
     



  6. Beyler için


    Erkekler için koyu, nötr renkte bir takım, beyaz ya da mavi gömlek, ipek kravat mutedil ortamlarda pek çok mülakatçı için en iyisidir. Doğal dokumalardan -ipekli ve pamuklu gibi- vazgeçmeyin. "İyi ayakkabı" tanımı genellikle boyanmış, siyah renkte, topukları yuvarlak olmayan deri ayakkabıları içerir. Ayrıca, sizi oldukça şık ve profesyonel gösterecek koyu renk takım elbiseniz altına beyaz çorap giyerek herşeyi mahvetmek istemezsiniz değil mi?

    Mülakat için giyiminize bütün paranızı bitirmek ya da çok para harcamak zorunda mısınız? Hayır, fakat böyle önemli ve resmi durumlarda kullanılmak üzere en az iki takım elbiseniz olmasına da dikkat edin. İşe girdikten sonra daha fazlasına ihtiyacınız olacaktır ancak başlangıç için bu yeter.


    BAZEN DE FARKLI OLMAK GEREKİR !

    İş arayanlara giyim meselesi konusunda verilen en yaygın tavsiyelerden biri, şirkete mülakattan önce kim olduğunuzu belirtmeden şöyle bir gidip bakmaktır. Böylece giyim-kuşam konusunda zor durumda kalmazsınız.

    Mutedil olmanın da dezavantajları vardır. Sıradan bir aday olarak kalmak her zaman mümkündür. Bazen kuralları çiğnemeniz gerekebilir:

    Hatırlanın
    Gayet mutedil bir takım elbise ile hiçbir zaman zor durumda kalmazsınız ancak böylesi bir kıyafetle mülakatçınız üzerinde farklı bir izlenim bırakma ihtimaliniz de zayıftır.

    Yaratıcı olun
    Baktığınız pozisyonun, çalışmak istediğiniz alanın ve sunmak istediğiniz kişiliğin türüne bağlı olarak kendinizi giyiminizle en iyi nasıl ifade edebileceğinize karar vermeniz gerekir.

    Eğer yaratıcılığın ve farklı olmanın ön planda olduğu bir sektörde (yayın, film, sanat, dizayn, halkla ilişkiler ve reklam şirketleri gibi) iş arıyorsanız, daha yaratıcı şeyler sizin için ideal olacaktır. Ancak bunu da abartmayın. Evinizde dinlenecekmiş gibi değil, bir iş görüşmesine gittiğinizi unutmadan en prezantabl halinizle gidin.

    Olduğunuzdan farklı görünmeye de çalışmayın
    Mülakatlarda amacınız elinizdeki kozları en iyi şekilde oynamaktır. Ancak, bu tavsiyedeki vurgu "en iyi"den "siz" e aktarıldığı zaman anlam tamamen değişir. Eğer mülakata giderken giymek zorunda kaldığınız kıyafetler içinde kendinizi tamamen rahatsız hissediyorsanız, bu meslek profiline uygun olup olmadığınızı tekrar gözden geçirmelisiniz.

    SON DÜZELTMELER

    Tereddütte kaldığınız takdirde resmi giyinmeyi tercih edin. Marjinal bir kıyafetle zor durumda kalmaktansa resmi kıyafetle uyumsuz düşmek daha mantıklıdır. Genellikle, imkanlarınız ölçüsünde en iyi şekilde giyinmek ve başarmış bir şekilde geri dönmek istersiniz. Ancak evden çıkmadan önce bazı küçük ayrıntıları düzenlemek size avantaj kazandırabilir. Mülakata giderken, ferah bir deodorant kullanın, ancak bunu kesinlikle abartmayın. Ellerinizin ve saçlarınızın tertemiz, saçlarınızın özenle fırçalanmış olmasına da çok dikkat edin

    Firmayı tanıyın, işi alın

    Tebrikler! Bu yıl okulunuzu ziyaret eden firmaların en iyilerinden biri ile mülakat yapma şansını yakaladınız. Ancak, o da ne? Geleceğe yönelik planlarınıza, yöneticilik düşlerinize, dünyayı uçarak gezme hayallerinize rağmen üzerinize stres çökmeye başladı bile. Firma neler arıyor? Gereken özellikler sizde var mı?
    İşverenler bir faktörün en iyi adayları diğerlerinden açıkça ayırdığını söylüyorlar: şirket ve sektör hakkındaki bilgileri.

    Etkin şirket araştırmasının ilk kuralı oldukça basit: Yapın! Ancak ne ilginçtir ki gözde üniversitelerden mezun olan adaylar bile mülakat yapacakları şirket ve çalışmayı düşündükleri sektör hakkında bilgi edinmek için zaman ayırmazlar. Etkin şirket araştırmasının ikinci kuralı yapılması biraz daha güç bir iştir: erken yapın! Size başarılı bir şirket ve sektör araştırması için dünyaca bilinen tüm önerileri verebiliriz, fakat mülakattan önceki geceye kadar hala araştırmaya başlamamışsanız size iyi şanslar!

    İşte size şirket, sektör ve meslek konularında araştırma yaparken yardımcı olabilecek birkaç öneri daha. Bu aşamaları geçin, başarılı bir mülakata doğru ilerlemekte olduğunuzu göreceksiniz!

    seyahatinizi planlayın
    Sektör ve şirket araştırması yapmak biraz da seyahat planı yapmaya benzer. Kendinizi araştıracağınız şirketin ve sektörün bilgilerine hakim hissetmek için cevaplamanız gereken 10 ya da 20 önemli sorunun listesini yapın. Araştırma gayretleriniz içinde gönderme yapmak istediğiniz anahtar konular ve sorular üzerinde düşünerek başarınız için gerekli şansı maksimum seviyeye çıkartmış olursunuz.

    Sektör ve şirket araştırmasına başlamanızı sağlamak için yol gösterebileceğini umduğumuz sorulardan bir listeyi sizler için hazırladık. Bu listeye eklemek istediğiniz şeylerin sizin için çok önemli konular olduğundan emin olun.
     



  7. Sektör soruları

    • sektördeki en önemi rolü kim oynuyor?
    • sektörün tarihçesi nedir ve gelecekte nerede olacak?
    • önemli bazı sektör eğilimleri nelerdir?
    • bu sektörde başarılı olmak ve kazanç sağlamak için hangi beceriler gerekmektedir?
    şirket soruları
    • şirketin sektörde nasıl bir rolü var?
    • şirketin ana ürünleri nelerdir ve pazar payı ne durumdadır?
    • şirket geçmişte nasıl para kazandı ve bundan sonraki gelir kaynakları ne olacaktır?
    • yeni üniversite ve MBA mezunları için hangi tür meslekler uygun olur?
    • yeni üniversite ve MBA mezunları için şirketin özel eğitim programları var mı?
    • bu şirketi sektördeki diğer şirketlerden ayıran özellik nedir -müşterileri, ürünleri, kültürü?
    Görüşün...
    İlgilendiğiniz sektör veya firma ile ilgili en doğru bilgileri edinmenin bir yolu da o sektör veya firma içinden biri ile görüşme yapmaktır. Fakat bu görüşme, 30 dakikadan fazla sürmemeli ve görüşülen kişi için elverişli bir yerde yapılmalıdır.

    Görüşme esnasında, kişilerin günlük sorumlulukları, meslekte ilerleme yolları, şirket ve sektördeki pozisyonu hakkında sorular sorun. Ayrıca sektörde bir pozisyonun nasıl bulunabileceği ve şirkette başarılı bir iş hayatı için nasıl hazırlıklar yapılması gerektiği hakkında da öneriler isteyebilirsiniz.
    Aşağıdaki soruların cevabını görüşme sırasında öğrenmeye çalışın:
    • şirketteki/sektördeki pek çok insanın akademik/iş geçmişi nedir?
    • şirketin kültürü nasıldır?
    • mesleğiniz konusunda nelerden hoşlanıyorsunuz? nelerden hoşlanmıyorsunuz?
    • bu sektörde çalışan en iyi firmaların hangileri olduğunu düşünüyorsunuz?
    • bu sektörde yetenekli insanlara yönelik ne gibi fırsatlar vardır?
    • bu sektörde işverenler ne gibi nitelik ve tecrübeler ararlar?
    • insanlar ne kadar sorumluluk sahibi?
    İnternet sitelerini araştırın
    İnsan kaynakları sitelerini ve sektör sitelerini gezerek başlayın. Bunlar, bilmeniz gereken bütün bilgileri ve diğer linkleri de içerirler.


    Şirketi arayın

    Araştırmanızı daralttığınız ve birkaç şirket üzerine yoğunlaştığınız zaman şirketleri doğrudan arayıp bilgi istemekten çekinmeyin. Bu konuda yaratıcı olun. Çalışmak istediğiniz bölümde biriyle konuşmak istediğinizi söyleyin ve neden diye sorulduğunda iş araştırması yaptığınızı ve şirket hakkında bilgi almak istediğinizi söyleyin. Çoğu, sizinle konuşmaktan memnun olacaktır ve şirket / sektör hakkında sizi bilgilendirmek onları mutlu edecektir. Eğer birinin sizinle konuşmak için zamanı yoksa size bilgi verebilecek ve daha çok zamanı olan birini önermesini rica edin.

    İnsanlarla bağlantı kurun

    Pek çok aday, şirketler, sektörler ve meslekler hakkında bilgi alabilecekleri en iyi kaynaklardan biri olan "kişisel bağları" kullanmayı unuturlar. Öğrenci iseniz, çevreniz şirket ve sektörler hakkında size yardımcı olabilecek insanlarla doludur. Onlarla konuşun. Başvurduğunuz kişiler, size yardımcı olamasa bile size doğru gidiş yolunu gösterebilirler.

    MÜLAKAT ESNASINDA


    İş mülakatı sırasında yapılması ve yapılmaması gerekenler...
    Başarılı bir iş görüşmesi için unutulmaması gereken noktalar nelerdir? Aşağıda sıraladığımız bu basit kurallara uyun, iş bulmanın bu en önemli safhasında başarıya ulaşın!
    • Mülakatın yapılacağı yere, mülakattan önce bir kez denemek amacıyla gidin. Böylelikle, nerede olduğu ya da mülakat yerine varmanın ne kadar zaman alacağı konusunda emin bilgilere sahip olabilirsiniz.
    • Mülakat için hazırlık ve alıştırma yapın, fakat cevaplarınızı ezberlemeyin ya da uzun uzadıya anlatmayın.
    • İşe, şirkete, sektöre göre giyinin. Hata yapacak olsanız bile mutedil olarak yapın.
    • En az 10 dakika önce mülakat yerine varmak üzere kendinizi ayarlayın. Eğer geç kalmak üzereyseniz şirkete telefon edin.
    • Resepsiyonist ya da asistana nezaket ve saygı ile selam verin. Bu adım sizin ilk izleniminizi verdiğiniz yerdir.
    • Mülakat sırasında sakız çiğnemeyin.
    • Eğer bir iş başvuru formu sunulduysa, formu doğru, düzenli ve tam olarak doldurmaya özen gösterin.
    • Mülakata bir CV'nizi mutlaka yanınızda getirin.
    • Özgeçmişinize ya da başvuru formunuza sizin için bir şeyler yapacağı konusunda çok da güvenmeyin. Her ne kadar siz o pozisyon için yeteri kadar nitelikli de olsanız, kendi kendinizi sunmanız önemlidir.
    • Sıkıca tokalaşın. Gevşek ya da yapışkan bir şekilde el sıkmayın!
    • Oturmadan önce size yer gösterilmesini bekleyin. Beden dilini kullanmayı unutmayın: dik durun, tetikte olun ve sürekli ilgili görünün. Sandalyede kımıldayıp durmayın ya da gevşeyip kendinizi salmayın.
    • Mülakat sırasında espri yapmayın.
    • Mülakatçılarınızla göz teması kurun.
    • Pozisyon ve de şirkete karşı istekli olduğunuzu gösterin.
    • Sigara içmeyin, mülakatı yapan kimse içse ve size ikram etse bile. Sigara kokmamak için mülakattan önce de içmeyin. Dişlerinizi fırçalayın ve mülakattan önce ağzınıza nefes açıcı birşeyler atın.
    • Fakir bir dil, argo ya da ara sesler kullanmaktan sakının (şey, ıııı, hı hı gibi).
    • Çok alçak sesle konuşmayın. Güçlü bir ses kendinize olan güveninizi gösterir.
    • Kendinize güvendiğinizi ve enerji performansınızı gösterin, fakat agresif görünmemeye dikkat edin.
    • Herhangi bir işin üstüne atlayacakmış ya da çok ümitsizmiş gibi davranmayın.
    • Münakaşalı konulardan sakının.
    • Önceki arkadaşlarınız, gözetmenleriniz ya da işverenleriniz hakkında olumsuz konuşmayın.
    • Hiçbir zaman yalan söylemeyin. Sorulara doğru, içten ve kısa cevaplar verin.
    • Başarılarınıza vurgu yapın ama abartmayın. Kendiniz hakkında olumsuz şeylerden bahsetmeyin.
    • Sorulara "evet" ya da "hayır" gibi çok kısa cevaplar vermeyin. Gerektiği kadarını açıklayın. Ustalık, yetenek ve tasarılarınızı açıklayıcı şeylerden bahsedin. Örnekler verin.
    • Sorulara cevap verirken şirket ve sektör hakkında araştırma yaptığınızı da belli edin.
    • Şahsi meseleleri ya da aile problemlerini tartışmayın, hatta gündeme bile getirmeyin.
    • Sizin açınızdan mülakatın, mülakatçı ve şirketi değerlendirmek konusunda iyi bir fırsat olduğunu unutmayın.
    • Ummadığınız bir soruyla karşılaştığınızda uzun bir ara vermeyin ya da "güzel bir soru" gibi birşeyler söylemeye kalkmayın. Biraz daha zaman kazanmak amacıyla soruyu bir kez daha tekrar etmelerini rica edin. Ayrıca cevaptan önce kısa bir ara da uygun olabilir.
    • Mülakat sırasında cep telefonunuzu kapatın (veya sesini kısın).
    • Şirketin size neler verebileceğinden ziyade sizin şirket için neler yapabileceğinizi anlatın.
    • Maaş, tatiller, ikramiyeler, emeklilik ve diğer konularda söz açılıncaya kadar herhangi bir soru sormayın. Ücret konusunda ne düşündüğünüz hakkında bir soru almaya hazırlıklı olun, fakat teklif alıncaya kadar maaş konusunda herhangi bir şey konuşmamaya çalışın.
    • Şirket, iş veya sektör hakkında zekice sorular sorun. Soru sormamaktan sakının -bu sizde ilgi eksikliği olduğunu gösterir.
    • Mülakatın sonuna geldiğinizi hissettiğinizde, işi istediğinizi bir kez daha belirtin ve bundan sonraki adımın ne olacağı konusunda soru sorun (bazı uzmanlar mülakatı iş talebinde bulunarak bitirmeniz gerektiğini bile söylüyorlar).
    • Mülakat yaptığınız her insandan kartvizitini almaya çalışın, en azından isim ve soy isimlerinin doğru yazılışlarını elde edin.
    • Mülakat son bulduktan sonra acilen notlar alın, böylece önemli noktaları unutmazsınız.
    • Sizinle mülakat yapan her bir kişiye 24 saat içinde teşekkür mektubu yazın.
     



  8. Mülakatta karşılaşabileceğiniz kötü durumlar

    Büyük bir firmaya mülakata gidiyorsunuz. Mülakat yapacağınız kişinin çok profesyonel olacağını ve stresli anlar yaşayacağınızı düşünüyorsunuz. Emin misiniz? İsterseniz bir kez daha düşünün. Mülakatçılar da insandır ve insanlar tuhaf olabilirler.
    İşte bazı örnekler ve önerilen cevaplar:

    Mülakatçı hiç durmadan kendisi ve başarıları hakkında konuşuyorsa;
    Çok başarılı olan insanlardan bir şeyler öğrenme fırsatı elde etmek istediğinizi söyleyin. Sonra şu soruyu sorun:"bundan sonra işe alma süreci nereye doğru ilerleyecek?" Normal şartlar altında bu soru ya mülakatı normal seyrine geri döndürecek ya da mülakatçının sizin için yeni bir mülakata başlamasına yol açacaktır. Başka bir yol da kişinin övünme ihtiyacını destekleyecek sorular sormak olabilir. Bu da harika bir dinleyici olarak tanımlanmanızla sonuçlanabilir.

    Mülakatçı zamanının çoğunu telefonda konuşarak geçiriyorsa;
    Mülakatı daha uygun ve daha az müdahalenin olacağı bir zamana alma fikrini önerin. Mesela şöyle söyleyin:"Şu an çok meşgul görünüyorsunuz. Daha az görüşmenizin olduğu bir zaman bulabilir miyiz, böylece konuşulması gereken herşeyi ele alacağımızdan emin olabiliriz, ne dersiniz?" Veya kol saatinize kabaca değil fakat anlamlı bir şekilde bakıp durabilirsiniz.

    Mülakatçı sizin hazırlandığınızdan daha farklı bir iş için sizinle mülakat yapıyorsa;
    Çelişkinin sebebini öğrenmeye ve kendi seçeneğinizin yoluna geri dönebilmek için adımları baştan düzenlemeye çalışın.

    Mülakatçı kendi bölümünde çalışanları kötülüyorsa;
    İşte burası dinlemek ve daha fazla eleştiriye kapı açmamak ya da yorum yapmamak için iyi bir yer. Mülakat sürecinde ilerledikçe kendi sonuçlarınızı kendiniz çizersiniz. Fakat bu tür eleştiriler yeni gelen bir çalışan için pek de huzurlu bir ortamın olmadığı işaretini verir. Ayrıca haklarında son yargıyı vermeden önce, bölüm çalışanlarıyla tanışma fırsatı bulmak istediğinizi de söyleyebilirsiniz.

    Bu tür durumları nasıl ele alırsınız?
    Soğukkanlılığınızı muhafaza edin, ağırbaşlı olmaya devam edin ve hedeflerinize ulaşmak için diplomatik olun. Fakat aynı zamanda size "müstakbel cazibe" olarak muamele edildiğini de aklınızdan çıkarmayın. En azından bu tür davranışlar çalışan olacağınızın işaretini vermeden önce yapılan uygulama mı değil mi onu bulmalısınız.
     



  9. Mülakatlarda sorulabilecek örnek sorular

    Mülakatlarda cevaplamanız gereken sorular tabi ki standart değildir. Herkesin kendi tarzı vardır. Ancak, karşılaşacağınız sorular genelde bu çerçevede olacaktır. Cevaplarınızı şimdiden düşünmeye başlayın!
    • Uzun ve kısa vadedeki hedef ve amaçlarınız nelerdir?
    • Mesleki hayatınızda uzun vadede yapmak istediğiniz şey nedir?
    • Bundan beş yıl sonra ne yapıyor olacağınızı düşünüyorsunuz? Ya on yıl sonra?
    • Hayatınızda gerçekten yapmak istediğiniz şey nedir?
    • Mesleki amaçlarınıza ulaşmak için nasıl bir plan yaptınız?
    • İş hayatınızda hedeflediğiniz en önemli başarılar nelerdir?
    • En zayıf ve en güçlü yönleriniz olarak neleri görüyorsunuz?
    • Kendinizi nasıl tanımlarsınız?
    • Sizi iyi tanıyan bir arkadaş ya da öğretmeninizin sizi nasıl tanımlayacağını düşünürsünüz?
    • Okul tecrübeleriniz sizi iş hayatına nasıl hazırladı?
    • İş hayatında başarılı olacağınızı düşünmenizi sağlayan nitelikleriniz nelerdir?
    • Başarıyı nasıl tanımlar ya da değerlendirirsiniz?
    • Bizimki gibi bir şirkette başarılı olmak için neler yapılabilir sizce?
    • Başarılı bir idarecide hangi nitelikler olmalıdır?
    • Yönetici ve çalışanlar arasında nasıl bir ilişki olması gerektiğine inanıyorsunuz?
    • Size en büyük tatmin duygusu veren iki ya da üç başarınızı anlatın. Neden?
    • Bu pozisyon için eleman almak durumunda olan kişi siz olsaydınız hangi nitelikleri arardınız?
    • Okuduğunuz okul/üniversiteyi neden seçtiniz?
    • Okuldayken en çok sevdiğiniz ders neydi? Neden?
    • En az sevdiğiniz ders neydi? Neden?
    • Aldığınız notların okul başarınızı temsil ettiğine inanıyor musunuz?
    • Ders dışı faaliyetlere katıldınız mı? size neler kazandırdı?
    • Hangi iş ortamında kendinizi daha rahat hissedersiniz?
    • Neden bu şirkette bir iş aramaya karar verdiniz?
    • Şirket hakkında neler biliyorsunuz?
    • Çalışmayı düşündüğünüz şirketi değerlendirirken hangi kriterleri kullanıyorsunuz?
    • Seyahat etmeyi sever misiniz? İş kapsamında seyahat konusunda ne düşünüyorsunuz?
    • Şimdiye kadar karşılaştığınız en büyük problem ne oldu ve nasıl üstesinden geldiniz?
    • Baskı(stres) altında nasıl çalışırsınız? Bana bir örnek verebilir misiniz?
    • Takım içinde oyuncu ya da lider olarak görev aldığınıza bir örnek verebilir misiniz?
    • İleri sürdüğünüz ama tutulmayan bir kararınızı anlatın. Sonuç ne oldu?


    Mülakatlarda özgeçmiş soruları

    İşverenler (ya da mülakatı yapan kişiler), yeni mezunlardan tutun da meslek hayatını yarılamış insanlara kadar tüm adaylara özgeçmişleri hakkında soru sormayı severler. Bu tip sorular mülakatçıya, akademik ve profesyonel geçmişinizde daha derine inme ve aynı zamanda sizin eleştirel düşünme yeteneğinizi ölçme fırsatı verir. Size de kendinize olan güveninizi, yeterliğinizi ve mesleğe karşı merakınızı göstermenizi sağlar.

    Konuşmanın seyri evinizdeki halının rengine bile gelse, cevaplamakta tereddüt etmeyin. Bu tip sorularda başarılı olmanın yolu birkaç temel mülakat kuralına dayanmaktadır:

    hikayenizi bilin
    Özgeçmişinize yazdığınız bir şeyi bilmemek kadar sizi kötü duruma düşürecek bir şey yoktur. Mülakattan önce özgeçmişinizdeki herşeyi gözden geçirin. Her işinizde neler yaptığınız ve özgeçmişinizdeki her önemli noktada vermek istediğiniz mesaj hakkında notlar alın. Sonra bu önemli noktaların her biri için bu mesajları destekleyecek ve ikna edici deliller sağlayacak kısa hikayeler düşünün.

    ana sınav
    Mülakatçılar, ister moleküler biyoloji ister bir yaz çalıştığınız bisiklet tamirciliği olsun, uzman olduğunuz konuda bilmeniz gereken herşeyi bildiğinizi düşünürler. Özgeçmişinizi sorduklarında aslında şunu sormak isterler: bu konuda neler bildiğinizi bir solukta kısaca anlatabilir misiniz? Bu, ilk bakışta kolay görünebilir, fakat pek çok insan bildiklerini anlatmakta zorluk çeker.

    bırakın heyecanınız kendini biraz göstersin!
    Özgeçmişiniz sadece sizin alanınız, bunu lehinize kullanın. Eski çalışmalarınızdan ve geçmişinizden büyük bir şevk ve heyecanla bahsedin.


    İşverene sorulabilecek örnek sorular

    Mülakat süreci, sadece sorulan sorulara cevap vereceğiniz bir monolog değil, çift yönlü bir bilgi alışverişidir. Potansiyel işvereninizin sizin hakkınızda bilmek istediği şeyler olabileceği gibi sizin de çalışacağınız sektör, firma ve kişiler hakkında merak ettikleriniz olacaktır. Mülakat esnasında soru sormaktan çekinmeyin. Böylelikle hem istediğiniz bilgilere birinci elden ulaşacak hem de ilgili olduğunuzu gösterebileceksiniz. Peki neler sorabilirsiniz? İşte size birkaç tavsiye:

    • Burada sıradan bir gün nasıl geçer?
    • Bu pozisyon/kurumda başarı için en önemli kişisel nitelik/özellikler nelerdir?
    • Kurumda diğerleriyle nasıl bir ilişki içine gireceğim?
    • Performansım hangi aralıklarla değerlendirilecek? Hangi kriterlere göre değerlendirmeye tabi tutulacağım?
    • Şirketin gelecekteki büyüme ve genişleme durumu nasıl görünüyor?
    • Şirketin gerçekleştirmek istediği önemli değişiklikler nelerdir?
    • Çalışanları kendi pozisyonlarına ya da ilerlemelerine daha iyi hazırlamak için verilen eğitim programları nelerdir?
    • Şirketin yönetim felsefesi nedir?
    • Yeni bir çalışan olarak benden neler beklenecektir? (İlk 2 ay için, 1 yıl için vb)