Modern Anayasalar Kitap Özeti

'Kitap özetleri' forumunda zamaneanne tarafından 14 Haziran 2012 tarihinde açılan konu


  1. Modern Anayasalar Kitap Özeti



    Modern Anayasalar




    K. C. Wheare’in analitik ve teorik bir şekilde bir Anayasanın ne olduğunu, nasıl
    sınıflandırıldıklarını, neyi içermesi gerektiğini, bir Anayasanın ne gibi bir otorite iddia ettiğini,
    Anayasaların nasıl değiştiklerini ve Anayasal hükümet için beklentilerin ne olduğunu irdelediği
    “Modern Anayasalar” çalışmasının özeti şöyledir:

    1. BÖLÜM: Anayasa Nedir?
    Anayasa; kelime anlamı bakımından, iki şekilde kullanılmaktadır. İlkin; bir ülkenin bütün hükümet
    sistemini, hükümeti yöneten ve düzenleyen ve kuran kuralların toplamını tanımlamak için
    kullanılır. İkincisi; daha dar bir anlamda, hukuksal ve hukuksal olmayan bütün kuralların bir
    toplamı değil, bu kurallardan seçilmiş ve genellikle bir veya bazen birbiriyle ilişkili bir kaç belgede
    toplanmış kurallar olarak tanımlanır.

    2. BÖLÜM: Anayasalar Nasıl Sınıflandırılabilir?
    Yazar, Anayasayı, hükümeti düzenleyen hukuksal kurallardan, önemlilerinin seçilip bir belgede ve
    bazen de İsveç’te olduğu gibi birden fazla belgede toplanması olarak tanımlamayı yeğler. Ve bu
    bölümde anayasaların nasıl sınıflandırıldığını inceler. Yazar’a göre Anayasalar şu şekilde tasnif
    edilirler.

    1. Yazılı Olup Olmadığına Göre Anayasalar
    2. Değiştirilme Yöntemlerine Göre Anayasalar
    3. Yasama İle İlişkileri Bakımından Anayasalar
    4. Hükümet Yetkililerinin Tüm Ülkenin Hükümeti İle Ülkenin Parçaları Üzerinde Yetki Kullanan
    Yerel Hükümetler Arasındaki Dağılım Yöntemine Göre Anayasalar
    5. Kuvvetler Ayrımını Benimseme Durumlarına Göre Anayasalar
    6. Siyasal Sistemlere Göre Anayasalar


    3. BÖLÜM: Bir Anayasa Neleri İçermeli?
    Bu bölümde bir Anayasanın neyi içermesi gerektiği problemi tartışılır. Yazar’a göre, Anayasayı
    hukuksal belge olarak gören ve bu nedenle pratikte yalnızca hukuk kurallarına yer veren ve bunun
    dışında hiçbir şeye yer vermeyen veya veremeyen görüşle, Anayasayı bir çeşit manifesto, bir iman
    ikrarı, ülkülerin ifadesi gibi gören görüş birbirinden kesinlikle farklıdır.
    Yazar’a göre Anayasa neyi içermelidir? sorusunun en kısa yanıtı, en azı ve hukuk kuralı olan en
    azıdır. İdeal olarak, en iyi Anayasanın özelliği mümkün olduğu ölçüde kısa olması gerektiğidir.
    Ama böyle bir yanıt, Anayasa yapımcılarının bir Anayasa yaparlarken bu Anayasayı işletecek
    olanların veya bu Anayasa altında yaşayacak olanların kabul edebilecekleri ve Anayasa dışında
    bırakılabilecek hususların neler olduğuna dair güçlüklere sebep olur. Bu nedenle, Anayasa
    yapıldığında yeter sayılabilecek azaltılamaz en azın ne olduğu tartışmalıdır. Bu durumda karşımıza
    Anayasa neyi içermelidir?’e dair listeler çıkar.


    4. BÖLÜM: Bir Anayasa Ne Gibi Bir Otorite İddia Edebilir?
    Bu bölümde, bir Anayasanın nasıl bir otorite iddia edebileceği tartışılır. Yazar’a göre, bir Anayasa
    hukuksal ve ahlaksal bir otorite iddia edebilir. Peki, hangi koşullarda bir Anayasa hukuksal bir
    otoriteye sahip olduğunu iddia edebilir? veya hangi kıstasla hukuku uygulamayla görevli kişiler,
    özellikle de, mahkemelerde hukuku uygulayanlar, Anayasa olarak adlandırılan belirli bir dokümanı
    hukukun parçası olarak tanırlar?
    Yazar’a göre bir Anayasa, yasa yapmaya yetkili bir organ olarak tanınan organ tarafından
    çıkarılması veya uygun görülmesi veya ilan edilmesi koşullarında bir hukuksal otorite iddia
    edebilir.

    5. BÖLÜM: Anayasalar Nasıl Değişirler?
    Bu bölümde Anayasaların nasıl değiştiği, zamanla değişip değişmedikleri, ne kadar süratle ve hangi
    süreçle değişmekte olduğu, bir Anayasa ile siyasal süreci düzenlemek istediği toplum arasında sık
    sık önemli ahenksizliklerin ortaya çıkıp çıkmadığı sorularına cevap aranır ve hangi güçlerin
    Anayasa değişikliğini ortaya çıkardığı incelenir. Bu anlamda, Anayasaların değişmesine sebep olan
    güçlerin iki yoldan birine işleyeceğinin belirtilmesi gerekir.

    6. BÖLÜM: Anayasalar Nasıl Değişirler: Biçimsel Anayasal Değişikliği
    Bu bölümde Yazar, Anayasaların Değiştirilmesinde Biçimsel Anayasa Değişikliğinin nasıl
    olacağını inceler. Genel olarak Anayasalar 3 biçimde değiştirilir:
    1. Biçimsel Değiştirme Yöntemi
    2. Yargı Kararları Yolu
    3. Adet ve Teamüller

    7. BÖLÜM: Anayasalar Nasıl Değişirler: Yargısal Yorum
    Yazar, bu bölümde, mahkemelerin ve yargıçların bir Anayasayı yorumlama fonksiyonunu nasıl
    elde ettiklerini sorarak başlar ve yanıt olarak, “tartışmalı davalarda hukukun ne olduğunu söylemek
    yargıçların fonksiyonudur” der ve yargısal yorum ve kararın bir Anayasayı değiştirmesinden neyin
    kastedildiği sorusunun yanıtı aranır.

    8. BÖLÜM: Anayasalar Nasıl Değişirler: Uygulama ve Teamüller
    Bu bölümde bazen uygulamada Anayasayı hükümsüz ve işlemez bir duruma koyarak, bazen
    uygulamada nasıl kullanılacağını ve yorumlanılacağını saptayarak; fakat mahkemeler bakımından
    anlamının, yorumunun ve kelimelerinin değişmeden kaldığı buna karşın Anayasayı mutlak biçimde
    etkileyen tam anlamıyla hukukun bir parçası olmamakla beraber bağlayıcı olarak kabul edilen ve
    bir ülkenin siyasal kurumlarını düzenleyen ve açıkça da hükümet sisteminin bir parçasını oluşturan
    uygulama ve teamüller incelenir.


    9. BÖLÜM: Anayasal Hükümet İçin Kavramlar
    Yazar bu bölümde, Anayasal hükümetin ne olduğunu sorgular. Yazar’a göre, Anayasal terimlere
    göre hükümet bir şeyi ifade eder. Keyfi hükümetin bir zıddı olarak, iktidarda olanların istekleri ve
    yetenekleriyle ancak sınırlanabilen hükümet değil, Anayasanın hükümlerine göre sınırlandırılmış
    hükümet anlamına gelir. Bu anlamda Anayasal hükümetler aleyhine işleyen güçlüklerle karşı
    karşıyadır. Mesela; savaşlar ekonomik sıkıntılar ve bunalımlar, açlık tehlikesi, salgınlar ve çok
    tehlikeli hastalıklar ve tabii afet gibi durumların hepsi hükümetin karşılaştığı zorluklardan ve keyfi
    biçimde hareket etmesine engel olan unsurlardandır.