Milli Varlığa Yararlı Cemiyetlerin Özellikleri

'Genel Türk Tarihi' forumunda zamaneanne tarafından 17 Aralık 2012 tarihinde açılan konu


  1. Milli Varlığa Yararlı Cemiyetlerin Özellikleri Nelerdir


    Türk yurdunun parçalanmasını önlemek için çeşitli bölgelerde milli amaca hizmet edecek nitelikte mahalli cemiyetler kurulmuştur.Bu cemiyetlere genel olarak Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri (Hakları Savunma Dernekleri) adı verilmiştir.

    Kuruluş Nedenleri

    İşgallere, işgalcilere ve zararlı cemiyetlere tepki,

    İşgaller karşısında padişah yönetiminin bir şeyler yapmayışı,

    Halkın kendisini bilinçli bir şekilde örgütlenerek koruma isteği.

    Milliyetçi bilincin gelişmiş olması.

    Milli Cemiyetlerin Ortak Özellikleri


    Cemiyetlerin hemen hemen hepsinin kuruluşunda dayandıkları nokta Wilson İlkeleri’dir.

    Mondros Ateşkes Antlaşmasına ve işgallere bir tepki olarak ortaya çıkmışlardır.

    Azınlıkların taşkınlıklarına karşı kurulmuşlardır.

    Cemiyetlerin tabanını çoğunlukla eski İttihatçılar oluşturmuştur.

    Cemiyetlerde “Türklük” duygusu ön plandadır

    Cemiyetler yalnız bulundukları bölgeleri kurtarmak için kurulmuş olup programları vatanın bütünlüğü özelliğini taşımazlar (Bölgesel amaçlarla kurulmuşlardır).

    Genellikle basın ve yayın yoluyla mücadele etmişlerdir. Ancak işgallerle birlikte silahlı mücadeleye başlamışlardır.
    Yayın yoluyla bulundukları bölgelerde, Türklerin çoğunlukta olduklarını dünya kamuoyuna duyurarak işgallerin haksızlığını savunmuşlardır.

    Kurtuluş Savaşı’nın örgütlenmesine katkıda bulunmuşlardır.

    Yeni bir Türk Devleti kurma amacı taşımazlar (Trakya Paşaeli Cemiyeti hariç).

    Düşmanı belli bir süre oyalamışlardır.

    Ulusal bilincin gelişmesine, yayılmasına, canlı tutulmasına kaynak olmuşlardır.

    Halkın savaşı maddi ve manevi yönden desteklemesine öncülük etmişlerdir.

    Bu cemiyetler kendiliklerinden oluşmuşlardır. Hükümet ya da her hangi bir organın katkısı yoktur.

    Birbirlerinden kopuk ve bağımsız hareket etmişlerdir. Milli Cemiyetler; Sivas Kongresi’nde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı ile birleştirilmiştir.

    Cemiyetler yöresel kongreler düzenleyerek siyasi ve silahlı mücadeleler yapmışlardır.

    Yararlı cemiyetlerin başlangıçtaki en büyük eksikliği merkezi bir otoriteden ve birlikten yoksun olmalarıdır. Erzurum Kongresinde giderilmeye başlayan bu eksiklik, Sivas Kongresinde bütün derneklerin bir çatı altında toplanmasıyla tamamen giderildi.

    Yararlı cemiyetler genellikle İstanbul ve çevresinde kurularak faaliyet göstermiştir. İstanbul’da kurulmalarının en önemli nedeni, devletin merkezi olmasından dolayı haberleşme ve ulaşımın kolay olmasıdır Ayrıca basın ve yayın merkezi olması da etkilidir