Milli Eğitim Bakanlığı Deprem Kılavuzu

'Bilgi Rehberi' forumunda ZeuS tarafından 7 Ağustos 2011 tarihinde açılan konu


  1. Meb Deprem Kılavuzu,
    Deprem Kılavuzu
    Milli Eğitim Bakanlığı Deprem Rehberi

    M.E.B. DEPREM KILAVUZU İÇİNDEKİLER

    DEPREM NEDİR
    Yer altındaki çatlamalar ve kırılmalar nedeniyle oluşan hareketlerin yer yüzeyini sarsmasına deprem denir. Deprem çok kısa süre devam eden yerden gelen uğultu ve gürültüyle birlikte azdan çoğa doğru yükselen bir sarsıntı ile kendisini hissettirir. Büyük depremlerin öncesi ve sonrasında da depremler olur. Büyük depremlerden önce gerçekleşen, şiddetli olmayan depremlere “öncü depremler” denir. Şiddetli depremlerin ardından olan depremlere de “artçı depremler” denir. Bu depremler uzun bir süre devam eder ve büyük depremle kırılmış yer altı tabakalarının iyice yerleşmesini sağlar.
    Yer yüzünde depreme daha hassas bölgeler vardır. Önceden kırılmış bölgeler, büyük yer altı boşlukları ve tuz kaynaklarının olduğu araziler bu hassas bölgeler arasındadır. Yurdumuzun büyük bir kısmı deprem tehlikesi altındadır. Yurdumuzu deprem tehlikesine göre 4 bölgeye ayırabiliriz. Buna göre, 4 üncü derece deprem bölgesi tehlikenin en az olduğu bölge iken, 3 üncü derecede bu tehlike biraz daha fazladır. 2 inci derece deprem bölgelerinde deprem tehlikesi ise 3 üncü dereceden daha fazladır. Ancak, en fazla deprem riski taşıyan bölgeler 1 inci derece deprem bölgeleridir.
    Şiddetli bir deprem can ve mal kaybına sebep olabilir. Ancak, şu da bilinmelidir ki deprem beraberinde mutlak bir ölüm ve ağır hasar getirmez. Depremden korkmak normaldir, ancak, bu korku ve kaygıları iyi bir hazırlık ve doğru bilgilerle azaltabilirsiniz. Deprem zararları yer sarsıntısından ziyade evlerin doğru yerlere ve doğru biçimde inşaa edilmemesiyle, ev içindeki güvenliğin ağır eşyalar sabitlenmek suretiyle sağlanmamasıyla ortaya çıkar. Bu kitapçık sizlere bilgi vermek ve sizleri hazırlayabilmek için yazılmıştır.

    DEPREM ÖNCESİNDE
    Oturduğunuz Binanın Güvenliği İçin
    Evlerinizi yetkililerin size verdiği kurallar doğrultusunda inşaa edin. İmar plânında konuta ayrılmış yerler dışındaki alanlara evlerinizi inşaa etmeyin.
    Evlerinizin deprem yönetmeliğine uygun olarak yapılıp yapılmadığını araştırın.
    Evlerinize izinsiz kat inşaa etmeyin ve balkon eklemeleri yapmayın veya yaptırmayın. Bu ilave kat bir deprem sırasında evinizin tamamen yıkılmasına sebep olacaktır.
    Oturduğunuz binanın güvenliğinden emin değilseniz ve bilgi almak isterseniz şehrinizdeki mühendisler ve mimarlar odalarından bu konuda yardım ve bilgi alabilirsiniz.
    Deprem Sonrası Buluşma Plânı Hazırlayın
    Deprem olduğu zaman sevdiklerinizden, ailenizden uzak olma olasılığınız var. Depremin ardından sevdikleriniz sizin yanınıza gelmeyebilirler. Onlar, eve, yanınıza gelseler dahi siz evden çıkmış olabilirsiniz. Böyle bir olasılığı göz önünde bulundurarak depremden sonra buluşmak için bir iki yer belirleyin. Bu yerler herkesin bildiği yakın çevreden olsun.
    Örneğin;
    Komşunun veya siz yakın oturan akrabanın evi
    Mahallenizdeki okullar, camiler, parklar… gibi
    Belirlemiş olduğunuz bu yerlerde buluşmanız mümkün olmayabilir, çünkü bu yerler de depremden zarar görmüş olabilir. Bu sebeple oturduğunuz şehirden en az 100 km uzakta yaşayan bir akrabanızı veya arkadaşınızı haberleşme aracı olarak seçin
    Bu buluşma yerlerini belirlemeniz, sizin sevdiklerinizle tekrar bir araya gelmenizi kolaylaştıracaktır. Ailenin geri kalan üyeleri eve geldiklerinde sizi aramak için nereye bakmaları gerektiğini bileceklerdir. Eğer depremden sonra bir araya gelmeniz mümkün olmazsa da üçüncü kişi aracılığıyla en azından ailenin diğer üyeleri sizin nerede ve nasıl olduğunuzu bileceklerdir. Tabii siz de onların nerede ve nasıl olduklarından bu yolla haberdar olabilirsiniz.
    Yukarıdaki bilgileri içeren küçük kartlar hazırlayın. Bu kartları hazırlamak için kitapçığın arka kısmındaki AİLEYLE TEKRAR BİRARAYA GELME kısmındaki boşlukları doldurun ve tüm aile bireyleri için çoğaltın. Evde herkese cüzdanlarında, çantalarında veya ceplerinde taşımaları için verin. Bu isim ve telefon numaralarını daima yanınızda taşıyın. Tüm aile üyelerinin, depremden sonra en kısa sürede, önceden belirlemiş olduğunuz bu kişiye haber vermelerini söyleyin ve siz de aynı şekilde bu kişiye nerede ve nasıl olduğunuzu söyleyin. Eğer tüm aile üyeleri seçmiş olduğunuzu kişiye haber verebilirse, birkaç gün bir araya gelemezseniz dahi, birbirinizin nerede ve nasıl olduğundan haberdar olabilirsiniz. Birbirinizden haberdar olabilmek kaygı ve stresi oldukça azaltır.
    Aracı kişiler dışında ihtiyacınız olabileceğini düşünerek bazı önemli telefon numaralarını saklamanızda fayda vardır. Bu telefon numaralarını not ederken kitapçığın arka kısmındaki ACİL TELEFON NUMARALARI kısmındaki boşlukları doldurun.

    Size ve Ailenize Dair Önemli Bilgiler
    Bir deprem sırasında aileniz için yaşamsal önem taşıyan bir takım belgeleri kaybetmemek için önle almak gerekir.
    Senetler, vasiyet, vergi kayıtları, doğum belgeleri, nüfus kağıtları ve diğer yaşamsal önem taşıyan belgeleri ateşten etkilenmeyecek bir yerde saklayın. Bu belgeleri emanet kasada saklayabilirsiniz, ya da su geçirmeyen bir poşetle buzdolabına koyabilirsiniz.
    Bu belgelerin arasına bir de aşağıdaki ÖNEMLİ AİLEVİ BİLGİLER kısmını doldurarak saklarsanız yararlı olacaktır.
    Evinizin İçinde Güvenliği Sağlamak – Deprem Güvenlik Plânı
    Evinizdeki bütün odaların en güvenli yerleriniz önceden belirleyin. Bu yerle arasında; iki duvarın birleştiği köşe, sağlam masanın altı, kaloriferlerin veya buzdolaplarının yanı, çekyat veya kanepelerin yanı olabilir.
    Deprem anında panik yaşabilir ve doğru düşünmeyebilirsiniz. Böyle bir durumda önceden nerede saklanabileceğinizi bilmeniz, bunu ailede herkese belirtmeniz ve zaman zaman denemeniz faydalı olacaktır.
    Ayrıca her odanın en güvenli kısımlarını bu kitapçığın arkasındaki DEPREM GÜVENLİK PLÂNI adlı kısmında boş bırakılan yerlere not edip, keserek herkesin görebileceği bir yere yapıştırın.
    Evinizde hasar görebilecek ve/veya verebilecek eşyaları yine arka kısımdaki DEPREM GÜVENLİK PLÂNI kısmındaki uygun yerlere not edin. Evdeki dar çıkış yollarında deprem sırasında düşerek sizin çıkış yollarınız engelleyecek eşyalar var ise bunları buralardan kaldırın ya da deprem esnasında düşmeyecek /kaymayacak şekilde sabitleyin.
    Evdeki herkese gaz vanalarının ve elektrik sigortalarının nasıl kapatılacağını öğretin
    Eşyaları ve Dolap İçindekileri Emniyete Almak
    Büyük bir deprem eşyalarınıza önemli zararlar verebilir. Aslında, deprem zararlarının üçte birinin bina ile ilgili olmayıp, içindeki eşyalardan ve aletlerden kaynaklandığı tahmin edilmektedir. Bu mobilyalar, ev aletleri ve diğer eşyaları kapsar.
    Eşyalarınızı nasıl emniyete aldığınız, onların değeri ve yeri sizin hayal gücünüze bağlıdır. Her bir parçanın korumanın çeşitli yolları vardır. En uygun olanı ile eşyaları ve dolap içindekileri emniyete alın.
    Ağır Eşyaları ve Su Tanklarını Sabitleme
    Kitaplık, vitrin ve raflı üniteler gibi yüksek bir yere bağlı bulunmayan eşyaların uygun bağlama aracı kullanarak duvara veya döşemeye sabitleyin. Bu işlemi yaparken, ucu keskin ve sivri bir şekilde dışarıda kalacak araçları kullanmayın.
    Dolap ve benzeri araçların içinde bulunan eşyaların kayıp düşmesini önlemek için dolap kapaklarını kilitleyecek şekilde bir sürgü takın. Bu sürgü, özellikle cam eşyanın bulunduğu dolapların ve dolap camlarının korunması için tavsiye edilir.
    Ağır ve/veya büyük eşyaları dolap içindeki raflara veya yere en alta gelecek şekilde yerleştirin.
    Su kazanını, altından ve üstünden sağlam bir zincir veya bantla sarın. Bu bantları duvardaki çivilere sıkıca bağlayın. Yakıt borusu esnek kalmalıdır.
    Eşyaları Raf Üstlerine Sabitleme
    Televizyon, müzik seti, bilgisayar ve mikro dalga fırın gibi raf veya dolap üzerindeki eşyaları depremlerle oluşan hareketlere karşı korumak için uygun biçimde sabitleyin. Bu eşyaları hatta masa üzerindeki vazoları kırılarak etrafa zarar vermemesi için çift taraflı olarak bantla bulundukları yerlere sabitleyin. (Örneğin velcro bantları, üst üste geldiğinde birbirine yapışan bantlar, ayakkabı, çanta kapağı, gibi yerlerde kullanılan bantlar.)
    Ayna ve Tabloları Sabitleme
    Depremler, duvarlardaki ağır tabloları ve aynaları da sarsıntı ile düşürebilir. Bunların düşerek kırılmaları ve zarar vermelerini önlemek için oturma yerlerinden uzak yerlere koyun.
    Bu tür eşyaları alt ve üst kısımlarına vidalar yerleştirerek ya da bunları bir tel ile bağlayarak sabitleyebilirsiniz. Ancak, bu tür eşyalar için deprem olasılığı olduğu zamanlarda yere indirmek en uygun olan yoldur.
    Çift taraflı yapışkan(velcro) bantları, tabloları, duvar saatlerini, aynaları veya benzeri duvara asılan eşyaları sabitlemede de kullanılır.
    Duvarda asılı eşyaların pencere yakın olamayan yerlere koyun. Sarsıntı esnasında sallanarak camların kırılmasına neden olabilir.
    Tavandan asılı avize veya saksılıklar varsa bunların bağlantılarını iyice kontrol edin ve sarsıntıda düşmeyecek şekilde bağlanmasını sağlayın.
    Mutfak Dolaplarını Sabitleme
    Banyo ve mutfak dolap kapakları yer hareketleri ile birlikte genellikle kendiliğinden açılır ve içindekiler düşer. Bu tür dolapların kapaklarına sürgü takarak kapakları sabitlemek en uygun yoldur.

    Erzak Depolamak
    Depremden sonra yardım ekipleri ve Kızılay sizlere en kısa zamanda ulaşacaktır. Ancak, yine de acil ve olağan üstü durumlar için evinizin, kilerin veya sizlerin kolayca ulaşabileceği bir depo hazırlamanız gerekir. Bu depoda her zaman kullandığınızdan farklı malzemelerin bulunmasına hiç gerek yoktur. Ancak, acil durumlarda ihtiyaç duyabileceğiniz malzemeleri bulundurmanızda fayda vardır.
    İlk Yardım Gereçleri
    Tentürdiyod, oksijenli su
    Antibiyotikli merhem,
    Gazlı bez, sargı bezi,
    Çeşitli ağrı kesici haplar,
    Vitamin hapları,
    Aile ferlerince düzenli kullanılan ilaçlar,
    İlk yardım kitabı,
    Termometre,
    Bir kalıp sabun,
    Hijyenli kadın bağı,
    Bir adet bıçak,
    Yara bandı,
    İp,
    Boş poşetler
    Yiyecekler
    Kurutulmuş besinler,
    konserve et,
    balık,
    konserve sebzeler,
    meyve suları
    Hazır çorbalar,
    Şeker,
    Çay
    Tatlı/Tuzlu bisküviler,
    Kuru üzüm, incir vb.
    Kuruyemiş

    Bu türdeki besinler her zaman evinizin karanlık ve rutubetsiz bir yerinde bulunmalıdır. Bu besinlerin saklanmasında aşağıdaki tavsiyeler uygun olur.
    Pişirilmesine gereken olmayan hazır besinler, bulundurulmalıdır.
    Besinler her an kullanıma hazır halde olmalıdır.
    İçine gaz veya sıvı zehirleyici madde karışmayacak şekilde besinler sağlam bir kutuda bulunmalı,
    Yiyecek deposunun yanında, peçete, plastik tabak, kaşık çatal gibi yardımcı araçlar da bulunmalıdır.
    Yiyeceklerle birlikte yeteri kadar içme suyu bulundurulmalıdır.
    Işık Kaynağı
    Deprem sonrasında, muhtemelen elektrikler kesik olabileceğinden geceleri aydınlanmayı sağlamak üzere bir veya iki adet aydınlatma aracı bulundurmanızda büyük fayda vardır. Bu aydınlatma araçları için yedek piller de bulundurun, kullanılmadığı zamanlarda bu pilleri buzdolabında saklayın. Bu araçlara ilave olarak yeterince mum bulundurun ve mumu yakacağınız zaman bir şişe içinde yakın Eğer, gaz lambası kullanıyor iseniz, bu araç için gerekli olan fitil, gaz ve kibrit bulundurun

    DEPREM SIRASINDA
    Deprem olduğunu hissettiğiniz zaman en yakın ve güvenli bir yere saklanın. Sakın, KOŞMAYIN, DURUN, KENDİNİZİ CAMDAN veya BALKONDAN DIŞARI ATMAYIN. Daha önceden belirlediğiniz sağlam, dayanıklı ve sert eşyaların altına veya yanına uzanın. Yer sarsıntısı durana kadar bulunduğunuz yeri terk etmeyin. Deprem sarsıntısı bitinceye kadar SAKLANDIĞINIZ YERDEN DIŞARI ÇIKMAYIN.
    Deprem esnasında birçok insan koşarak kaçmak ister, ancak, yaralanmaların çoğu insanların binaların içinde veya dışında koştukları zamanlarda olur. Oysa böyle bir durumda yapılacak en soy şey koşmaktır.

    Deprem anında ve sarsıntı duruncaya kadar yapmanız gerekenler.
    *En uygun bir yere saklanın.
    *Koşmayın
    *Dayanıklı, sağlam bir eşyanın yanına veya altına girin
    *Bina çıkışına uzaksanız dışarı çıkmaya çalışmayın.
    *Düşüp kırılınca sizi yaralayacak eşyaların olduğu yerlerden uzak durun.
    *Pencere kenarlarından uzakta durun. Patlayan camlar yaralanmanıza sebep olur.
    *Pencereye arkanızı dönün ve yüzünüzü kollarınızın arasına saklayın.
    *Balkona çıkmayın
    *Asansörü kullanmayın, kullanmaya çalışmayın.
    *Eğer sokakta iseniz, elektrik direklerinden uzakta durmaya çalışın. *Bina ve duvar diplerinde veya düşülebilecek yerlerde durmayın.
    *Dik kayalıkların yakın durmayın.
    *Eğer arabada veya araba kullanıyorsanız, köprülerden, bariyerlerden, kavşaklardaki direklerden, enerji nakil hatlarından, alt geçitlerden uzak durun ve arabanızı güvenli açık arazide bir yere park edin.

    DEPREM SONRASINDA
    *Deprem sarsıntısı esnasında paniğe kapılmayın, depremin bitmesini bekleyin ve sarsıntı durduğu zaman aşağıdakileri sakinlik içinde yapın.
    *Bir iki dakika derin nefes alarak ayakta durun.
    *Yakın çevrenizde tehlikeli bir durum olup olmadığını kontrol edin. Kırılmış camlar, ortalığa yayılmış zehirleyici veya tehlikeli maddeler, yerinden oynamış, düşebilecek maddeler, çatılardan kiremit veya baca tuğlalarının düşüp düşmediğini kontrol edin.
    *Ayaklarınızı, ellerinizi ve kafanızı koruyun.
    *Sağlam ve sert ayakkabılar, dr, eldiven, varsa sert bir şapka giyinin.
    *Ağzınızı toza karşı kapatmaya çalışın.
    *Eğer karanlıktaysanız fener kullanın.
    *Bir gazı sızıntısı olup olmadığından emin olmadan ateş yakmayın, ışıkları açmayın.
    *Çevrenizdekileri kontrol edin,, onların yaralanıp yaralanmadıklarına bakın.
    *İhtiyacı olanlara yardım etmeye çalışın.
    *Ağır yaralı olanları hareket ettirmeyin.
    *Yangın kontrolü yapın, yangına karşı yapabileceğiniz tedbirleri alın.
    *Küçük çaplı yangınları söndürmeye çalışın.
    *Yangını su ile soğutarak söndürün.
    *Ateşin havayla temasını kesin.
    *Yangına sebep olan yakıtı kapatın.
    *Yangın söndürücüleri alevin üstüne değiş doğrudan ateşe sıkın.
    *Büyük çaplı yangınları söndürmeye çalışmayın. Derhal UZAKLAŞIN
    *Yangın sebebi yağlı bir yakıt ise kesinlikle su kullanmayın. Bu tür yangınları köpüklü yangın söndürücüler ile veya alevin üzerini kapatarak söndürün.
    *Ocak tüplerini, doğal gaz vanalarını, elektrik ana sigortasını kapatın. *Evdeki diğer elektrikli cihazların fişi çekin.
    *Yerlere düşmüş elektrik tellerinden uzak durun. Gerekirse, kuru ağaç, plastik, kauçuk gibi yalıtkan bir malzeme ile bulunduğunuz yerden tehlikesiz bir yere ulaştırın.
    *Piknik tüpü gibi acil kullanım araçlarını açık havada kullanın. Çadır, plastik branda gibi kapalı yerlerde piknik tüplerini kesinlikle kullanmayın.
    *Evden ayrılırken kimlik kartları ve diğer çok lüzumlu eşyaları yanınıza alın.
    *Yanınızda pil çalışan bir radyo bulundurun.
    *Ailenize, sevdiklerinize ulaşmak için arabaya atlayıp yollara ÇIKMAYIN.
    *Trafiğin tıkanması ambulans, itfaiye ve yardım arabalarının zamanında ihtiyacı olanlara ulaşmasını engelleyecektir.
    *Çok acil durumlar dışında telefonu kullanmayın.
    Sadece uzmanların ve resmi kaynakların açıklama ve uyarılarına uyun. Kulaktan kulağa yayılan söylentilere itibar etmeyin. Çünkü bu gibi durumlarda hırsızlar, yağmacılar gibi kötü niyetli insanlar evler boşalsın diye yanlış deprem alarmı verebilirler.
    Deprem sonrası çadırlarınızı yetkililerin gösterdikleri yerlere kurun. Çadırlar açık alanlara kurulmalı ve geçiş yollarını kapamamalıdır. Çadırları evinizin yakınına kurmakta ısrarcı davranmayın.
    Size yardıma gelen görevlileri gerçekten gereksinim duymadıkça MEŞGÜL ETMEYİN. Sizler gibi herkes panik halinde ve zor durumda olabilir. Görevlileri gereksiz yere meşgul etmeniz yardım hizmetlerinin aksamasına sebep olacaktır.
    Depremden sonra kendinizin ve ailenizin güvenliğinden emin olduktan sonra çevrenize de yardımcı olmak elinizde… Büyük depremlerin ardından kurtarma çalışmaları için mümkün olduğunca fazla insana gereksinim duyulacaktır. Eğer sağlığınız yerindeyse siz de bu çalışmalara katkıda bulunabilirsiniz. Ancak bu konuda yeterli ve bilgili değilseniz yardımlarınız tehlike yaratabilir. Böyle bir durumda görevlileri meşgul ederek engellememek yapabileceğiniz en büyük yardımdır.

    UNUTMAYIN: KENDİ HAYATINIZI TEHLİKEYE ATARAK KAHRAMAN OLMAYA ÇALIŞMAYIN. FİZİKSEL KAPASİTENİZİN ÜZERİNDE BİR İŞE KALKIŞIRSANIZ ÖLEBİLİRSİNİZ YA DA SİZE YARDIMA GELMEYE ÇALIŞANLARIN HAYATLARINI TEHLİKEYE SOKABİLİRSİNİZ. BAZEN YARDIM İÇİN BEKLEMEK DE SABIR VE CESARET GEREKTİRİR.

    YIKINTI ALTINDA MAHSUR KALDIYSANIZ:
    *Paniklemeden, sakin olarak durumunuzu değerlendirmeye çalışın.
    *Enerjinizi tasarruflu kullanmaya gayret edin.
    *Hareket kabiliyetiniz kısıtlanmışsa çıkış için hayatınızı riske atacak faaliyetlere kalkışmayın (Kopan elektrik telleri, gaz kaçakları, cam kırıkları muhtemel tehlikelerdir)
    *Biliniz ki kurtarma ekipleri en kısa zamanda size ulaşmak için tüm gayretleri ile çalışmaktadırlar.
    *El ve ayaklarınızı kullanabiliyorsanız su, kalorifer ve gaz tesisatlarına, zemine ve tavana sert bir madde ile vurmak suretiyle yerinizi belli etmeye çalışın.
    *Sesinizi kullanabiliyorsanız kurtarmak ekiplerinin seslerini duymaya ve onlara seslenmeye çalışın. Ancak enerjinizi kontrollü kullanmaya çalışın.
    *Çalışan makinelerin gürültüleri size ulaşmak için gösterilen çalışmaların devam ettiğinin işaretidir.

    UNUTMAMYANIZ Kİ: ERZİNCAN DEPREMİNDE NURCAN HEMŞİRE 9 GÜN, DEMİRKENT SEL VE HEYELANINDA GÜLSÜM NİNE 2 GÜN, DİNAR DEPREMİNDE 9 KİŞİ İLE ADANA DEPREMİNDE CEYHAN’DAN HATİCE ÖĞRETMEN 36-48 SAAT SONRA SAĞ OLARAK KURTARILMIŞLARDIR.

    SİZİN VE ÇOCUKLARINIZIN DUYGUSAL TEPKİLERİ:
    Deprem insan hayatında olağan dışı bir durumdur. Bu tip durumlar insanlarda kaygı, öfke, sinirlilik, hafıza problemleri yaratabilir. Bu tip problemler normaldir ve geçicidir.
    Deprem sizin ruh halinizi etkilediği gibi çocuklarınızı da etkileyecektir.
    Deprem sonrası bir iki gün çocuklar uygunsuz davranışlarda bulunup, yaramazlık yapabilirler. Bu normaldir ve muhtemelen kısa sürelidir. Bu davranışlar üzerinde yoğunlaşıp onları değiştirmeye çalışmak yerine evin toplanmasında yardımcı oldukları için onları takdir ettiğinizi gösterin. Bir diğer deyişle olumsuz davranışlarına yoğunlaşmak yerine olumlu davranışlarına ilgi gösterin.
    AİLEYLE TEKRAK BİRAYA GELME
    Şehir içinde
    1. Olası Buluşma Noktası Adres:
    2. Olası Bulunma Noktası Adres:
    3. Olası Buluşma Noktası Adres:

    Şehirlerarası
    İletişim kurulacak kişinin ad :
    Telefon Numarası :
    Adresi :

    ACİL TELEFON NUMARALARI
    POLİS :
    YANGIN :
    AMBULANS :
    KIZILAY :

    SİZİN İÇİN ÖNEMLİ OLAN TELEFON NUMARALARI
    İSİM : TEL :
    İSİM TEL :
    İSİM TEL :

    AKUT DEPREM REHBERİ
    Anadolu,bin yıllardır depremlerle sallanıyor.İç Anadolu’da gördüğümüz yüzlerce yerleşim yığıntısı “Höyük”,güneydeki denize inmiş batık kentler hep bu doğa olayının sonucu.
    “Ben depremin ne zaman olacağını biliyorum”diyenlere inanıp en ufak sarsıntıda kendimizi camdan atmak yerine,ilk titremeyi hissettiğimizde daha önceden karar verdiğimiz eylem planını uygulamak yaşamımızı kurtarabilir.
    Unutmayın.İnsanları öldüren deprem değil,kötü yapılmış binalardır.O yüzden standartlara uygun, yönetmeliklerde belirlenmiş 9 R üzeri şiddete bile dayanıklı bir binada oturuyorsanız,belki de yapmanız gereken tek şey kafanıza düşebilecek objelerden korunmaktır.
    Bu yazıda,depremden korunma ile ilgili verilen bilgiler,Adana ve Marmara depremleri öncesi,tatbikat amacıyla yıktırılan binalarda nerelerin güvenli olduğunu gösteren manken denekleri ve gene söz konusu depremlerle Yunanistan ve Tayvan depremlerinde sağ kurtulan,kurtarılan insanların bulundukları pozisyonlardan derlenmiştir.Nasıl ki,birey ve kurum bazında yaşamımızın büyük bölümünü geçirdiğimiz ev ve iş yerlerimizde yangına karşı eylem planımız varsa veya olmalıysa,depreme karşı da olmalıdır.

    DEPREMİN ŞİDDETİ NEDİR?
    Depremin yer yüzeyindeki etkileri depremin şiddeti olarak tanımlanır.Şiddetin ölçüsü,insanların deprem sırasında uykudan uyanmaları,mobilyaların hareket etmesi,bacaların yıkılması ve toplam hasar gibi çeşitli kıstaslar göz önüne alınarak yapılır.Şiddeti tanımlamak için birçok ölçek geliştirilmiştir.Bunlardan en yaygın olarak kullanılanı Değiştirilmiş Mercalli Şiddet Ölçeği’dir.(Modified Mercalli-MM-Intensity Scale).Bu ölçek, Romen rakamları ile belirlenen 12 düzeyden oluşur.Hiçbir matematiksel temeli olmayıp,bütünü ile gözlemsel bilgilere dayanır.
     



  2. Cevap: Milli Eğitim Bakanlığı Deprem Kılavuzu

    DEPREMİN GÜCÜ NEDİR?
    Bir depremin Magnitüdü (açığa çıkan yada harcanan toplam enerji miktarı),çoğunlukla Richter Ölçeğine göre belirlenir.Richter Ölçeği,sismik dalga genliklerinin sismograf kayıtlarına dayanılarak hazırlandığı logaritmik bir cedveldir.Ölçek,bir birimlik magnitüt artışı,depremin boyutlarında 10 katı bir artışa karşılık gelecek biçimde düzenlenmiştir.Örneğin,Richter Ölçeği’ne göre magnitüdü 8 olan bir deprem,magnitüdü 4 olan bir depremden 10 bin kez daha büyüktür.
    ARTÇI DEPREM ( Aftershock) NEDİR?
    Ana depremi izleyen daha küçük sarsıntılar dizisidir.
    ARTÇI DEPREMLER ( Aftershocklar)
    NE KADAR SÜRE İLE DEVAM EDER?
    Belli bir süresi yoktur.1 ay da olabilir 2 yıl da.
    DEPREMİN SÜRESİ NE KADARDIR?
    Bir-iki saniyeden iki-üç dakikaya kadar sürebilir.
    DEPREMLER ÖNCEDEN BELİRLENEBİLİR Mİ?
    Var olan koşullarda depremin önceden belirlenmesi olanaksızdır.
    FAY NEDİR?
    Yerkabuğunu oluşturan kayaçların bir yüzey boyunca kırılması ve oluşan iki parçanın ve oluşan iki parçanın birbirine göre göreceli olarak yer değiştirmesidir.
    KUZEY ANADOLU FAY HATTI NEDİR?
    Doğuda Karlıova ile batıda Mudurnu vadisi arasında doğu-batı doğrultusunda bir yay gibi uzanır. Dünyanın en aktif ve en önemli kırık hatları arasında yer alan Kuzey Anadolu fay zonunun uzunluğu yaklaşık 1200 km.’dir.Genişliği ise 100 m ile 10 km arasında değişir.
    DEPREM OLAN HER YERDE FAY VAR MIDIR?
    Eğer yoksa bile yeni bir tane oluşmuştur.
    DEPREM NERELERDE OLUŞUR?
    Deprem herhangi bir yerde ve herhangi bir zamanda oluşabilir.Genel olarak depremlerin kabuğu oluşturan levhaların sınırlarında oluştuğu söylenebilir.Dünyanın çeşitli yerlerinde benzer nitelikte depremlerin tekrarlandığı gözlenmiştir ve buraları hep levha sınırlarındadır.Depremlerin yoğun olarak gözlendiği bölgeler yeryüzünde üç ana kuşak oluşturur.
    1.KUŞAK (Pasifik Deprem Kuşağı):Şili’den kuzeye doğru Güney Amerika kıyıları,Orta Amerika, Meksika,ABD’nin batı kıyıları ve Alaska’nın güneyinden Aleutian Adaları,Japonya,Filipinler,Yeni Gine,Güney Pasifik Adaları ve Yeni Zelanda’yı içinde alan en büyük deprem kuşağıdır.Yeryüzündeki büyük depremlerin yüzde 81′i bu kuşak üzerinde gerçekleşir.
    2.KUŞAK (Alpine):Endonezya’dan (Java-Sumatra) başlayıp Himalayalar ve Akdeniz üzerinden Atlantik Okyanusu’na ulaşan kuşaktır.Yeryüzündeki büyük depremlerin yüzde 17′si bu kuşakta oluşur.
    3.KUŞAK (Atlantik):Bu kuşak,Atlantik Okyanusu ortasında yer alan levha sınırı (Atlantik Okyanus Sırtı) boyunca uzanır.

    DÜNYADA KAYDEDİLEN EN BÜYÜK DEPREM:
    1900′den bu yana kaydedilen en büyük deprem,22 Mayıs 1960′ta Şili’de olmuştur.(Magnitude 9.5 Mw)
    TÜRKİYE’DE KAYDEDİLEN EN BÜYÜK DEPREM:
    Aletsel dönemde ülkemizde kaydedilen en büyük deprem 26 Aralık 1939′da Erzincan’da olmuştur. Geceyarısı olan depremde yaklaşık 33.000 kişi ölmüştür.
    DEPREM SIRASINDA
    Deprem sırasında eğer dışarıda bulunuluyorsa;bina,direk,reklam panosu,duvar gibi devrilebilecek materyallerin uzağında durmak gereklidir.Herhangi bir nesnenin (araba,balkon..) altına girmek çok sakıncalıdır. Deprem bitene kadar açık alanda beklenmelidir.
    Eğer bina içinde bulunuluyorsa,en güvenli yerler;ev yıkıldığında bizim yaşamımız için gerekli yer kalmasını sağlayacak sağlam ve büyük eşyaların aynıdır.Anne karnındaki pozisyonda yatmak gereklidir.Bunun şöyle bir yararı vardır:Bina çöktüğünde çamaşır makinesi,bulaşık makinesi,mutfak tezgahı,büfe ya da büyük kanepe gibi eşyalar çökme sonucu tavanı bir miktar tutarak küçük bir alan yaratırlar.Bu alan bir insanın yaşaması için yeterli olabilmektedir.Ancak çok önemli bir nokta evde belli dönemlerde deprem tatbikatının yapılması ve deprem sırasında nerede ne koşulda olursak olalım hiç düşünmeden doğru olan yere en kısa sürede ulaşma yollarının planlanması gerekmektedir! Eğer bu yol üzerinde engel teşkil edecek eşyalar varsa kaldırılmalıdır. Kapı altında durmak,masa yada yatak altına girmek çok sakıncalıdır.Zemin ve birinci katlar riskli katlardır, deprem sırasında 5-6 saniyede mekan terk edilebiliyorsa mutlaka terk edilmesi gereklidir.
    Depremden önce yapılacak birkaç basit hazırlık depremden sonraki zor yaşantımızı çok kolaylaştırabilir. Örneğin aracımızın bagajında; bir çadır,uzun müddet bozulmayan yiyecek ve içecekler, fener, ilk yardım malzemesi,giysi,telsiz,battaniye,sıhhi malzemeler gibi eşyaların bulunması organize yardımın gelmesi için gerekli olan 3-4 gün boyunca bizi çok rahatlatacaktır.
    Unutmayın ki deprem her zaman biz evdeyken olacak değildir.Gündüz evimizden kilometrelerce uzakta iken deprem olduğunda eve dönmek için İstanbul gibi bir metropolde arabanızı kullanamayağınızı hatırlatmak isteriz.Yolların büyük bölümü yıkılacak yada enkaz yığınlarından kullanılamaz hale gelecektir.Sağlam ve kullanılabilir durumdaki yollar ise trafik yoğunluğundan kullanılamaz hale gelecektir! Bu durumda saatlerce yürümek,yakınlarımıza ulaşmanın tek yolu olacak.Spor bir ayakkabı,rahat birkaç giysi,yağmurluk bu uzun yürüyüşü daha mümkün kılacaktır.
    Kobe depreminde yaşanmış olduğu gibi bir başka büyük tehlike de,depremden sonra çıkacak olan yangınlardır.Kobe’de depremden ölenler kadar depremden sonra çıkan yangınlarda ölenler de çok fazladır.Eğer depremde evimiz yıkılmadıysa eve girip doğalgaz,elektrik,LPG tüpü gibi sistemleri ana vanalarından kapatmak gereklidir.Bunun dışında salgın hastalıklar,yiyecek ve içecek kıtlığı,sel ve artçı depremler gibi ana deprem şokundan sonra devam eden tehlikelere karşı da mutlaka önlem alınmalııdır.
    Kitap hayat kurtarır.Entellektüellikten söylemiyoruz, gerçekten öyle.Evin ortasına koyacağınız kitap dolu bir sandık,depremde en sağlam bir sığınak oluyor.
    Marangoza kenarları 1 metre uzunluğunda tahta küp şeklinde bir sandık yaptırın ve içini tıka basa kitapla doldurun.Dikkat! Sandık mukavva değil,mutlaka masif tahta olmalı.Sandığın içinde doldurulan kitaplar kırılmaz,parçalanmaz,ezilmez.
    Kitapla doldurulmuş sandığın çevresini çamaşır ipinden daha kalınca bir naylon iple sıkıca sarın.Böylece sandık darbelerle parçalansa bile ip kutunun dağılmasını önleyecektir.İçi kitap dolu sandığı evdeki kolonlardan herhangi birinden 1 metre uzağa yerleştirin.
    Deprem anında sandığın yanına sığının.Dizlerinizi karnınıza çekerek ve başınızı da dizlerinize dayayarak pozisyon alın.Sandığın üzerine devrilecek bir kolon yada beton plaka sandığı en fazla 10-15 santim ezebilir.Sandığın yanında her durumda depremzedeye yetebilecek bir yaşama alanı kalır.
    DİKKAT:Sandığı daha sağlam olur diye çivi yada benzeri malzemelerle sağlamlaştırmaya çalışmayın.Çiviler sandığın üzerine bir şey düştüğünde basınçla tahtadan fırlar ve depremzedeyi yaralayabilir.Kalın çamaşır ipi kullanın.
    DEPREM ANINDA
    UYGULAYIN
    Deprem anında 10-15 saniye içinde bulunduğunuz binayı terk edebiliyorsanız derhal kaçın,yoksa güvenli bir yer bulun.
    İlk sarsıntıyı hissettiğiniz anda sakin olun.Paniğe kapılmayın.
    Panik,sağlıklı düşünmenizi engelleyecek,hatalı,bilinç dışı hareket etmenize yol açacaktır.Bilinçli düşünebilmek,hazırlıklarınızı felaket anında değil,daha önce yapmanıza ve planlamanıza bağlıdır.
    10-15 saniye içinde bulunduğunuz yerden bina dışına güvenli bir açık alana çıkma olanağınız ve planınız varsa,bunu derhal önceki bölümde anılan önlemleri alarak uygulamaya koyun.
    Eğer binayı terk edemiyorsanız,daha önce belirlediğiniz yaşam üçgeni alanına gidin ve yan yatarak cenin pozisyonunu alın.
    Kesinlikle oradan oraya koşmayın ve ayakta durmayın.

    UNUTMAYIN:

    Yan yatarak cenin pozisyonu almanız,hem ellerinizle başınızı korurken çevreyi görme ve gözlemleme şansı verecektir.Kolon,kiriş veya duvarlar bir anda düşmeyecek,bu hareket belli bir sallantının ardından gerçekleşecektir.Bu da size son dakikada da olsa vücudunuzu koruma şansı verecektir.
    Herhangi bir şekilde enkaz altında ezilme durumu olduğunda vücudunuz bu şekilde azami korunma olanağına sahiptir.İç organlarınızın büyük bir bölümünü ve böbreklerinizden birini çalışır durumda tutabilmek için en ideal şekildir.
    Enkaz altında öncelikle böbreklerin iflas ettiği bilinmelidir.Deprezedelerin kurtarılması halinde bile,vücudunda onanamaz hasarların oluştuğu ve bu nedenle ölüm olaylarının yaşandığı saptanmıştır. Cenin pozisyonunun bir diğer özelliği ise,kurtarma ekiplerinin kazazedenin bulunduğu bölüme en küçük bir gedikten de olsa ulaşması halinde,onu bulunduğu yerden çıkartamazsa bile,elini tutmasına izin vermesidir.Saatler sonra bir dış yardımın eline dokunması sayesinde,kazazedenin beyni hızla adrenalin pompalamaya başlayacak ve onu yeniden hayata bağlayacak çok önemli bir köprü kurulmuş olacaktır.
    Balkona çıkmaktan,merdivenden inmekten,asansöre binmekten kaçının.Kolon ve kirişlerden de uzak durun.Bu arada,camlar kırılabilir,kitaplıklar devrilebilir,mutfak dolaplarındaki tabak çanaklar dökülebilir.Bunları göz ardı etmeyin.
    Hazırladığınız deprem çantasına ulaşmak için zaman harcamayın.
    Felaket sonrası olası karmaşa ortamı için dikkatli olunmalı.Özellikle de söylentilere,dilden dile dolaşan deprem fısıltılarına yenilerini eklememeli ve kulak asmamalıyız.Bu tür söylentilerle,Marmara Depremi’nin ardından da yaşandığı gibi halkta daha büyük panik oluşturduğunu ve normal yaşamın bir türlü geri kazanılamadığını gördük.
    Sükunetinizi koruyun.
    Durumunuzu değerlendirin.Yaralı olup olmadığınızı belirleyin.
    Bulunduğunuz yapı yıkılmışsa,kontrollü,hızlı ve dikkatli bir şekilde binayı terk edin.Hemen ardından gelebilecek bir artçı şok,o ana kadar yıkılmamış,ancak taşıyıcı elemanlarına zarar vermiş olan binayı yıkabilir.
    Sarsıntı anında merdivenler bağlantı yerlerinden ayrılmış,tavandan dökülebilecek sıva,beton parçası olabilir.Binadan ayrılırken kapıları dikkatli bir şekilde açın,bu gibi tehlikelerden sakının ve başınızı koruyun.

    Eğer enkaz altında iseniz …
    Kıpırdayacak durumunuz varsa ve kesin bir çıkış yolu görebiliyorsanız hareketlenin.Aksi takdirde pozisyonunuzu koruyun ve sakin olun.Fazladan her çaba,size gelecekte gerekli olacak enerjiyi ve suyu tüketecektir.
    Dışarıdan bir müdahale sesi duyana kadar bağırmaya çalışmayın.Bu enerjinizi zamansız tüketmenize yol açacaktır.Bir ses duyduğunuzda cevap verin ve pozisyonunuzu anlatmaya çalışın.
    İlerleyen saatlerde dışarıya ses verebilecek bir ses kaynağı yaratma yolu bulun.Tencere benzeri bir metale vurulacak bıçak sapı,sert bir yüzeye vurabileceğiniz diğer sert bir cismin olup olmadığını kontrol edin. Çünkü saatler geçtikten sonra böyle bir şey edinme gücünü kaybetmiş olabilirsiniz.
    Kurtarma ekipleri,olay yerine ulaştıklarında bakacakları ilk yer enkaz üzerinde kabarmış bölgelerdir. Kabaran bu bölgeler muhtemel yaşam üçgenlerinin olduğu noktalardır.(Buzdolabı,bulaşık ve çamaşır makinesi, çelik para kasası,demir dolap vb.) Böyle bir pozisyona sahipseniz,ilk ulaşılacak kurtarma bölgesindesiniz demektir.