mevsimler nasıl oluşur? Kısa

'Soru Cevap' forumunda Belinay tarafından 21 Mart 2012 tarihinde açılan konu


  1. mevsimler nasıl oluşur?


    Mevsimler güneşin gün dönümü ve gece gündüz eşitliği noktaları arasından geçişleri arasındaki sürelerdir.

    21 MART (İLKBAHAR EKİNOKSU)

    Dünya’nın yörünge üzerindeki konumu nedeniyle eksen eğikliğinin etkisi ortadan kalkar ve güneş ışınları ekvatora dik gelir.

    1. Güneş ışınları ekvatora dik düşer.
    2. Bütün dünyada gece ve gündüz eşitliği yaşanır.
    3. Güneş her iki kutuptan da görünür. KKN’nda güneş doğmaya; GKN’nda güneş batmaya başlar.
    4. Kuzey Yarım Küre’de ilkbahar Güney Yarım Küre’de sonbahar başlangıcıdır.
    5. Aydınlanma çemberi kutup noktalarından teğet geçer.
    6. Kuzey Yarım Küre’de gündüzler gecelerden; Güney Yarım Küre’de geceler gündüzlerden daha uzun olur.
    7. Bir meridyen üzerindeki bütün noktalarda güneş aynı anda doğup aynı anda batar.
    8. Gölge boyu ekvatorda 0 Ekvatorla 45° enlemi arasında cismin boyu gölgenin boyundan büyük 45° enlemlerinde cismin boyu gölge boyuna eşit 45°-90° enlemleri arasında ise gölge boyu cismin boyundan uzundur.

    21 HAZİRAN (YAZ SOLSTİSİ)

    Dünya’nın yörünge üzerindeki konumu ve eksen eğikliği nedeniyle KYK güneşe dönüktür ve güneş ışınları Yengeç Dönencesine dik gelir.

    1. Güneş ışınları Yengeç Dönencesine dik düşer.
    2. Ekvatordan güneye gidildikçe geceler uzar gündüzler kısalır.
    3. Ekvatordan kuzeye gidildikçe gündüzler uzar geceler kısalır.
    4. Kuzey Yarım Küre’de yaz Güney Yarım Küre’de kış başlangıcıdır.
    5. Aydınlanma çemberi kutup dairelerine teğet geçer.
    6. Kuzey Kutup Dairesi’nin tamamı güneşi görürken Güney Kutup Dairesi’nin tamamı karanlıkta kalır.
    7. Güneş KYK’nde ufuk düzlemi üzerindeki en yüksek GYK’nde en alçak konumuna gelir.
    8. Gölge boyu KYK’nde en kısa GYK’nde en uzun durumdadır.
    9. KYK’de en uzun gündüz en kısa gece; GYK’de en kısa gündüz en uzun gece yaşanır.
    10. Bu tarihten sonra KYK’de gündüzler kısalmaya geceler uzamaya; GYK’de gündüzler uzamaya geceler kısalmaya başlar.
    11. Bu tarihten sonra KYK’de güneş ışınlarının geliş açıları küçülmeye; GYK’de büyümeye başlar.

    23 EYLÜL (SONBAHAR EKİNOKSU)

    Dünya’nın yörünge üzerindeki konumu nedeniyle eksen eğikliğinin etkisi ortadan kalkar ve güneş ışınları ekvatora dik gelir.

    1. Güneş ışınları ekvatora dik düşer.
    2. Bütün dünyada gece ve gündüz eşitliği yaşanır.
    3. Güneş her iki kutuptan da görünür. KKN’nda güneş batmaya; GKN’nda güneş doğmaya başlar.
    4. Kuzey Yarım Küre’de sonbahar Güney Yarım Küre’de ilkbahar başlangıcıdır.
    5. Aydınlanma çemberi kutup noktalarından teğet geçer.
    6. Kuzey Yarım Küre’de geceler gündüzlerden; Güney Yarım Küre’de gündüzler gecelerden daha uzun olur.
    7. Bir meridyen üzerindeki bütün noktalarda güneş aynı anda doğup aynı anda batar.
    8. Gölge boyu ekvatorda 0 Ekvatorla 45° enlemi arasında cismin boyu gölgenin boyundan büyük 45° enlemlerinde cismin boyu gölge boyuna eşit 45°-90° enlemleri arasında ise gölge boyu cismin boyundan uzundur.

    21 ARALIK (KIŞ SOLSTİSİ)

    Dünya’nın yörünge üzerindeki konumu ve eksen eğikliği nedeniyle GYK güneşe dönüktür ve güneş ışınları Oğlak Dönencesine dik gelir.

    1. Güneş ışınları Oğlak Dönencesine dik düşer.
    2. Ekvatordan kuzeye gidildikçe geceler uzar gündüzler kısalır.
    3. Ekvatordan güneye gidildikçe gündüzler uzar geceler kısalır.
    4. Kuzey Yarım Küre’de kış Güney Yarım Küre’de yaz başlangıcıdır.
    5. Aydınlanma çemberi kutup dairelerine teğet geçer.
    6. Güney Kutup Dairesi’nin tamamı güneşi görürken Kuzey Kutup Dairesi’nin tamamı karanlıkta kalır.
    7. Güneş GYK’nde ufuk düzlemi üzerindeki en yüksek KYK’nde en alçak konumuna gelir.
    8. Gölge boyu GYK’nde en kısa KYK’nde en uzun durumdadır.
    9. GYK’de en uzun gündüz en kısa gece; KYK’de en kısa gündüz en uzun gece yaşanır.
    10. Bu tarihten sonra GYK’de gündüzler kısalmaya geceler uzamaya; KYK’de gündüzler uzamaya geceler kısalmaya başlar.

    Mevsim değişiklikleri canlılar üzerinde de etkili olur. Birçok kuş ya da başka hayvan türü beslenmek ve çoğalmak için düzenli olarak göç eder. Besinin az bulunduğu kış aylarında yaşamını sürdürmek için kış uykusuna yatan hayvan türleri vardır. Bitkiler de mevsimlere bağlı olarak değişiklikler gösterir. İlkbaharın gelişiyle bitkilerde özsu akışı başlar ve böylece çiçekler ve yapraklar beslenerek açar. Sonbaharda ise bitkinin özsuyunun kışın beslenebilmesi için gerekli olan maddeler köklerde toplanır.