Mevlananın müzik üzerindeki etkileri

'İslami Bilgiler' forumunda YAREN tarafından 26 Mart 2011 tarihinde açılan konu


  1. mevlananın müziğe etkileri,
    mevlananın müziğe etkisi


    Mevlananın müzik üzerindeki etkileri

    Mevlânâ öğretisinde en önemli üç öge şiir, müzik ve semâ’dır. Semâ, Şems ile karşılaşan Mevlânâ’nın yaşadığı tasavvufî yoğunluk sonrasında ortaya çıkmış ve evrenin genel hareketi ve ritmini temsil eden armonize bir dönüştür (Kayaoğlu, 1997). Evrenin dönüşündeki âhengi yakalayan Mevlânâ’ya göre semâ, bedene fiziksel güç ve kondisyon sağlayan, ruhsal gerilimi izole eden ve mutlak güzele ulaştıran estetik bir ifade tarzıdır (Çam, 1989). Araz (1987)’a göre varlık birliğini simgeleyen semâ, Pythagoras’cıların “Bir, yerkürenin merkezidir ve uzaydaki tüm varlıklar birbirlerine çarpmadan, uyum hâlinde bu merkezden kaynaklanan dönme hareketiyle birlikte hareket ederler.” ifadesiyle örtüşmektedir. Netice itibarıyla semâdaki dönüş somut ve soyut her iki dünyanın dengeli bir biçimde yaşanması esasına dayanmaktadır.

    Geçmişte doğuda Nef’î, Nâbî, İkbâl, Şeyh Gâlip ve Yahya Kemal’e ilham kaynağı olan Mevlânâ’nın eserleri batıda Goethe, Victor Hugo, Ruckert gibi farklı sanat dallarındaki bir çok dehaya ilham kaynağı olmuştur. Itrî ve Dede Efendiler başta olmak üzere pek çok müzisyen onun engin dehâsından esinlenmiştir. 1922 yılında ünlü Polonyalı besteci Karol Szymanowsky de Mevlânâ’nın bir gazeli üzerine ünlü III. Senfonisini (Mevlânâ Senfonisi) bestelemiştir (Sergen, 1991). Bugün müzikoterapi alanında, müzikle tedavide etnik müziğin etkileri konulu çeşitli araştırmalar da yapılmaktadır (Yaman, 2000).