Mayoz Bölünme Ve Safhaları

'Sayısal Dersler' forumunda Sitem tarafından 19 Aralık 2011 tarihinde açılan konu


  1. Mayoz Bölünme Ve Evreleri
    Mayoz Bölünme Evreleri nedir

    Mayoz Bölünme Ve Safhaları

    A)Mayoz-1 evreleri:
    Mayoz bölünme homolog kromozomların ve kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ardışık iki bölünme bütünüdür. Homolog kromozomların ayrılmasına neden olan birinci evreye Mayoz-1 evreleri denir.

    a)Profaz-1
    1-Sentroiller kutuplara hareket eder.
    2-Nucleus zarı ve e.r. zarları erimeye başlar.
    3-İğ iplikleri oluşmaya başlar.
    4-Kromozomlar kısalıp kalınlaşmaya başlar. Ancak profaz-1’ de Mitoz profazında ve profaz-2 ‘de görülmeyen bazı özgün olaylar ve kromozomların özel davranışları vardır. Bu nedenle profaz-1 kendi içinde beş alt evrede incelenir.

    I)Leptoten:
    1-İnce ve uzun iplikler halinde olan kromatinler kısalıp kalınlaşırlar.
    2-Nucleolus (Çekirdekcik) varlığını sürdürür.
    II)Zigoten:
    1-Homolog kromozomlar yanyana gelerek çiftler (Bivalent yapı) oluştururlar.
    2-Eşleşme bütün kromozom çiftlerinde görülür.

    III)Pakiten:
    1-Kromozomlar iyice kısalıp kalınlaşır.
    2-Eşleşen homolog kromozomlar bu evrede birbirleri ilke iyice kaynaşırlar ve bu evrede hücrenin kromozom sayısı n gözükür.
    3-Evrenin sonunda her kromozom çiftinde dört kromatid görülür ve bu yapıya tetrad denir.Hücrede görülen tetrad sayısı n kadardır.
    4-Bu evrede homolog kromozomların kardeş olmayan kromatidleri arasında gen alış verişi görülür bu olaya krossing-over denir.
    5-Kardeş olmayan kromatidler arasındaki çakışma noktalarına kiyazma denir.
    6-Uzun kromozomlarda görülen kiyazma sayıları daha çoktur.

    IV)Diploten:
    1-Tetrad oluşturan kromozomlar birbirlerini iterek ayrılmaya başlarlar.
    2-Ancak krossing-over bölgelerinde kiyazmalarla bağlantılarını sürdürürler.
    V)Diakinez:
    1-Kromozomlar daha fazla kısalırlar.
    2-Homolog kromozomlarda bağlantı sadece uca yakın yerlerde kalır.
    3-Çekirdek zar kaybolur.
    4-Nucleolus (Çekirdekcik) kaybolur.
    5-İğ iplikleri oluşmuştur.
    6-Dişilerde eşey ana hücreleri gerçekleşen mayoz bölünmenin bu evresinde hücreler uzun süre kalırlar. Bölünmenin bundan sonraki evreleri ovulasyondan sonra devam eder.

    b)Metafaz-1
    1-Homolog kromozomlar (Tetradlar halinde) ekvatoral plak üzerinde karşılıklı dizilirler.
    2-Her kromozom sentromeri ile iğ ipliklerine tutunurlar

    c)Anafaz-1
    1-Homolog kromozomlar iğ iplikleri ile zıt kutuplara doğru çekilirler.
    2-Kardeş kromatidleri bir arada tutan sentromerler parçalanmamıştır.
    3-Kiyazmalar kromozomların ucuna doğru kayarak ortadan kalkar.
    4-Anne ve babadan gelen kromozomların kutuplara taşınması rasgele olur buda çeşitlilik nedenidir.

    d)Telofaz-1
    1-Kromozomlardaki helixler çözülür.
    2-Nucleus zarı belirginleşir.
    3-Sitokinezle iki hücre oluşur.
    4-Oluşan hücrelerin kromozom yapısı n2c dir.
    5-Erkeklerde sekonder spermatositler oluşur.
    6-Dişilerde ikincil oosit ve birinci kutup hücresi meydana gelir.
    7-Mayoz geçiren bazı hücrelerde nucleus zarı oluşmaz ve kromozomlar helixler çözülmez.
    Ara interfaz:Nucleolus görülmez,DNA ve RNA sentezi görülmez. Hücredeki hazırlıklar tıpkı önceki interfazın devamı gibidir.

    B)Mayoz-II evreleri
    Kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ikinci bölünme evrelerine Mayoz-2 evreleri denir. Mayoz interfazında görülen olaylar mitoz interfazı ile aynıdır.

    a)Profaz-II
    1-Birinci bölünmede oluşan iğipliklerine dik olarak iğ iplikleri oluşur.
    2-Oluşmuşsa nucleus zarı kaybolur.
    3-Helixlerini çözen kromozomlar tekrar helixlerini oluşturur.

    b)Metafaz-II
    1-Kromozomlar ekvatoral düzlemde yanyana dizilirler
    2-Kromatidler sentromerleri ile bir aradadır
    3-Kromozomlar sentromerleri ile iğ ipliklerine tutunurlar
    c)Anafaz-II
    1-İğ ipliklerinin itme ve çekme hareketi ile sentromerler parçalanır.
    2-Birbirinden ayrılan kardeş kromatidler zıt kutuplara gider

    d)Telofaz-II
    1-Kutuplara çekilen kromatidler helixlerini çözerek kromatin iplik haline geçerler
    2-Nucleus zarı oluşur.
    3-İğ iplikleri kaybolur
    4-Sitokinezle iki toplam dört hücre oluşur.
    5-Oluşan hücrelerde ana hücrenin yarısı kadar kromozom dolayısıyla DNA vardır
    6-Oluşan hücrelerdeki kalıtsal materyal hem profaz-1 de gerçekleşen krossing-over hemde metafaz-1 deki homolog kromozomların diziliminin rasgele olmasından dolayı farklıdır
    7-Oluşan hücreler erkekte spermatid, dişilerde ise oosit denir

    Mayoz Bölünmenin temel özellikleri:
    1-Sadece 2n kromozomlu hücrelerde görülür.
    2-2n kromozomlu hücrelerden n kromozomlu 4 hücre oluşur.
    3-iki karyokinez ve iki sitokinez görülür.
    4-Eşey ana hücresi ve spor ana hücrelerinde görülür.
    5-Bölünme sonunda gamet ve sporlar oluşur.
    6-Kalıtsal çeşitlilik nedenidir.Oluşan hücreler kalıtsal olarak birbirinden farklıdır.
    7-Eşeyli üremenin temel mekanizmasıdır.
    8-Mitoza göre daha ileri bir özelliktir
    9-Hem homolog kromozomlarda hemde kardeş kromatidlerde ayrılma görülür.
    10-Sinaps, tetrad ve krossing-over görülür.
    11-Mayoz geçirmiş hücre tekrar mayoz geçiremez ancak mitoz geçirebilir.