mallara standart uygulanmasını kim başlattı

'Sorun Cevaplayalım' forumunda Elfida tarafından 28 Şubat 2012 tarihinde açılan konu


  1. mallara standart uygulanmasını kim başlattı

    II. Beyazıd

    Türkler, Anadolu toprakları üzerinde hükümet kurduklarında, her alanda bugün dahi önemli sayılacak uygarlık örnekleri vermişlerdir. Standard konusu da bunlar arasındadır. Osmanlı devletinde ürünlerin, standartları ihtisap ve ahîlik teşkilatları gibi kurumlar vasıtasıyla denetlenen oldukça ciddi sertifikasyon uygulamasına tabi tutuldukları bilinmektedir. Gerek dinî boyutuyla gerekse nesnel kalite yönleriyle yürütülen bu denetleme işlemi, modern zamanlarda gerçekten çok çarpıcı bir kavşak noktasına ulaştırılmıştır. Yaklaşık beş yüzyıl önce Osmanlı sınırları içinde pek çok bölgenin yerel özelliklerine ve üretim çeşitlerine göre standart kuralları konulmuş ve ciddi olarak uygulanmıştır.
    Metrolojinin (ölçme ve standartlarla ilgili bilim dalı) tarihi, milâttan önceki dönemlere dayanmasına rağmen, bu sahada çalışmaların sistemli bir şekilde ortaya konulması, Avrupa bilim tarihinde ancak 18. yüzyıldan itibaren başlayabilmiştir. Bu gecikmede, kilisenin bilime müdahalesi ve engizisyon mahkemeleri etken olmuştur. Ölçme ve standartlaşma konusunda da en büyük ilerleme, 15. yüzyılda Osmanlı'da görülmüştür. Maalesef tarihimizi yeterince bilmediğimizden, bu konudaki çalışmaların 18. yüzyılda Avrupa'da başladığını düşünüyoruz. Osmanlı'da ilk dönemlerde üretilen malların standardı ile ilgili belgeler bulunmamakla birlikte, 15. yüzyıldan itibaren, çeşitli mamuller için bazı standartlar ve tüketicinin korunmasına yönelik tedbirler alınmıştır. Ayrıca imalat sektöründe de, standartlara uygun üretim yapıldığı anlaşılmaktadır. Bunun da en bâriz örneğini, ilki Fatih devrinde çıkarılan ve 2. Bayezid döneminde genel çerçevesi belirlenen "İhtisab Kanunnâmeleri" oluşturur. Bu kanunnameler ile standartlaşma kavramı yazılı hale getirilerek uygulama mecburiyeti getirilmiştir.
    Standardın bugünkü anlamında algılandığını gösteren yazılı en eski belge olarak Dünya tarihinde geçen “Kanunname-i İhtisab-ı Bursa” Sultan II. Bayezit Han tarafından ferman olarak hazırlanmıştır. Bu belgede kalite, boyut, ambalaj gibi konularda standartlar tespit edilmiş, narh ve ceza hükümlerine de yer verilmiştir.
     



  2. bence 2.Beyazıd
     



  3. Dünyâda, mal ve emtialarda kalite arayan ilk millet Türkler oldu ve ilk defâ standardizasyon uygulamasını Osmanlılar başlattı. 1502 târihinde, Sultan İkinci Bâyezîd zamânında başlatılan standart uygulaması Batı ülkelerine de örnek olmuştur.