Lebbeyk'in hikmeti

'İslami Bilgiler' forumunda Semerkand tarafından 30 Ocak 2012 tarihinde açılan konu


  1. Lebbeyk'in hikmeti
    Lebbeyk Allâhümme lebbeyk.
    Lebbek'in hikmeti

    Özellikle ibadetler söz konusu olduğunda, neyi niçin yaptığımızı belirlemek anlamında "illet" tesbiti yapmak mümkün değildir, ancak bu gerçek, ibadetlerin bize bakan yönünden yansıyan hikmet parıltılarını görmemize engel oluşturmuyor.

    Mukaddes mekânlara yaklaşma heyecanı içimize düştüğü andan itibaren kulluğu, teslimiyeti ve itaati en üst seviyede kelimelere döken "Lebbeyk Allâhümme lebbeyk. İnne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk, lâ şerîke lek..." cümlesinin her tekrarlanışında dilden kalbe akan ve oradan bütün benliği saran rikkat, başka herhangi ibadette böylesine sarsıcı ve kalıcı olmuyor.

    "Bütün emirlerine gönülden bir boyun eğişle huzurundayım; sen bütün varlığın yegâne yaratıcısı, sahibi, hakimi, ve Rabbi olarak ne buyurduysan şeksiz-şüphesiz, itirazsız, sızlanmasız kabul edip, teslim oldum. İşte bütün adanmışlığımla huzurundayım; emret Allahım... Hamd ancak sanadır, başta ?var edilmişlik' nimeti olmak üzere, hayatımızın devamı için, seni layıkı veçhile tesbih ve tenzih, sana gereği gibi kulluk edebilmemiz için gerekli bütün maddi ve manevi nimetlerin kaynağı ancak sensin. İçinde benim de bulunduğum bütün varlık senindir. Hamdde, şükürde, taat ve kullukta, mülk ve varlıkta senin hiçbir ortağın yok. Emret Allahım!" anlamına gelen bu inkıyad (boyun eğiş) cümlesi, haccın aklî bir izahı bulunmayan birçok menasiki ile tam bir uyum göstermektedir.

    Sadece hacı adaylarının değil, bütün bir tabiatın müştereken terennüm ettiği bu kulluk bildirisi, haccı diğer ibadetler yanında "özel" kılan bir diğer husustur. Efendimiz s.a.v. şöyle buyurmuştur: "Hiçbir mü'min yoktur ki, telbiye getirsin de, yeryüzünün bir ucundan ötekine sağında ve solunda bulunan taş, ağaç, toprak da onunla birlikte telbiyede bulunmasın." (Tirmizî, İbn Mâce)


    Hac menasiki ve teslimiyet

    Kâbe'nin etrafında niçin 7 kere dönüyoruz? Arafat Vakfesi dediğimiz "duruş"un anlamı nedir? Niçin bütün hacılar belli bir vakitte bir dağın üzerinde veya eteklerinde bulunmak ve orada belli bir süre geçirmek zorundadır? "Şeytan taşlama"nın rasyonel bir anlamı, aklî bir izahı var mıdır? Harem-i Şerif sınırları içinde avlanmanın, ağaç kesmenin, ot yolmanın? yasaklığının sebebi ne ola ki?!

    Hac ibadetini benzersiz yapan belki de tam burasıdır. İnsanı bu alemden alıp adeta Melekût Alemi'ne götüren bu iklimin her şeyi farklıdır. Hacının dünyayı soyunarak ihramı giyinmesi, dünya hayatını çağrıştıran her türlü renk, dil, cinsiyet? farklılığının, rütbe ve makamların, şöhret ve etiketlerin sıfırlanması ancak hac atmosferinin bütünlüğü içinde gerçeklik ifade ediyor. Yukarıda anlattığımız "Lebbeyk" manifestosu (Telbiye) ancak ihramlı bir kimsenin dilinde bu kadar sahici ve gerçek olabilir!

    Haccın hem mukaddes mekânlarda, hem belli bir vakitte, hem de adeta bir ahiret provası tarzında eda edilmesi hep bu teslimiyeti vurgular gibidir. Bize bu dünyaya bağlanmamamız, geçici dünyayı kalıcı ahiretle birlikte yaşamamız gerektiğini ve dünyadayken yüzümüz ahirete dönük olarak yaşamamızı her vesileyle öğütleyen yüce dinimiz, bunu soyut bir kabul seviyesinde bırakmamış, hayatın içine sokmak suretiyle "gerçeklik" haline getirmiştir. İ'tikâf uygulaması bunun örneklerinden biridir. Dünyadayken dünyadan soyutlanmak, ruhu ve benliği bir süreliğine de olsa dünya taalluklarından arındırmak, bir "sünnet" olarak yaptığımız i'tikâf uygulamasının hikmet boyutunda yakalayabildiğimiz hususlardandır.

    Ama dünyadayken dünyadan arınma halinin en üst seviyede gerçekliğe dönüştüğü süreç, hiç şüphe yok ki Hac ibadetinin yapıldığı zaman dilimidir. İnsanların "bir tarağın dişleri gibi" eşitlendiği, insanlar arasındaki her türlü arızî farkın ortadan kalktığı ve layıkı veçhile yerine getirildiği zaman insanı annesinden yeni doğmuşçasına tertemiz/günahsız yapan Hac ibadeti, bu yönüyle diğer ibadetlerin çok üstünde bir anlam ve öneme sahiptir.

    Nitekim Efendimiz s.a.v.'e "Hacı kimdir?" diye sorulduğunda, "Saçı başı toz toprak içinde olan, koku sürünmeyen kimsedir." (Tirmizî, Ebu Davud) buyurması, Hac ibadetinin hakkını vermiş olmak için dünyayı ve onunla ilgili kaygıları Hac esnasında tamamen içimizden söküp atmak gerektiğini ifade etmektedir.
    serhaber