Lala Mustafa Paşa Hayatı ve Yaptığı Hayır İşleri Nelerdir

'Biyografi' forumunda EyLüL tarafından 1 Mayıs 2012 tarihinde açılan konu



  1. Lala Mustafa Paşa


    Doğum Sokolovići (Bosna-Hersek)
    Ölüm 7 Ağustos 1580-İstanbul
    Görev süresi 28 Nisan 1580-7 Ağustos 1580
    Yerine geldiği Şemsi Ahmet Paşa
    Yerine gelen Koca Sinan Paşa
    Lala Mustafa Paşa, Kıbrıs Fatihi, Kafkasya’nın fethinde İranla yapılan muharebelerin muzaffer serdarıdır. II. Selim Han’ın lalalığını yapmıştır. Kanuni Sultan Süleyman Han’ın oğlu, Şehzade Mehmed’in kızı Hüma Sultan ile evlenmiştir. Elindeki serveti hayır işlerine harcamıştır. Günümüzde yayınlanan Muhteşem Yüzyıl dizi projesinde canlandırılmıştır.

    HAYATI
    Bosna’da doğmuştur. Sokullu Mehmed Paşa'nın akrabası, II. vezirliğe kadar yükselen Deli Hüsrev Paşanın kardeşidir. Ağabeyi Hüsrev Paşanın delaletiyle Yavuz Sultan Selim Han zamanında Enderûn-ı Hümayuna alınmıştır. Burada yüksek tahsil ve terbiyesini tamamladıktan sonra 6 yıl Kanuni Sultan Süleymân’ın berberbaşılığını yapmıştır. Sonra Enderun’un yüksek memurluklarında bulunmuştur. 1555 yılında Filistin-Safed Sancakbeyliği'ne gönderilmiştir. 1 yıl bu vazifede kaldıktan sonra, Manisa Valisi Şehzade Selim’in lalalığına tayin edilmiştir. 14 Eylül 1560 yılından önce Budin-Pojega Sancakbeyi, sonra da Van Beylerbeyi olmuştur. Erzurum, Halep ve Şam beylerbeyliklerinde de bulunan Lala Mustafa Paşa, 1567 yılında Yemen’de Zeydi imamlarından Topal Mutahhar’ın isyan çıkarması üzerine, vezaret payesi verilerek bölgeye serdar tayin edilmiştir. Mısır’da Yemen harekatının hazırlıkları ile meşgulken, yerine Koca Sinan Paşa tayin edilip İstanbul’a çağrılmış ve 6. vezir olarak Divan-ı Hümayun'a girmiştir.

    15 Mayıs 1570 tarihinde Kıbrıs’ın fethi ile görevlendirilmiştir. 1578 yılında Paşa, İran Serdarı olarak tayin edilmiştir. İstanbul’a dönmesinden bir müddet sonra Sadrazam Ahmed Paşa vefat edince vekil-i saltanat ünvanıyla sadrazam olmuştur. 3 ay dokuz gün sonra bu görevdeyken 7 Ağustos 1580 tarihinde hayatını kaybetmiştir. Eyüp sultan’da vefatından bir müddet önce hazırlattığı mezarına defnedilmiştir.

    MEZİYETLERİ VE HAYIR İŞLERİ
    Lala Mustafa Paşa; büyük bir kumandan, iyi bir devlet adamıydı. Osmanlı Devletinin en ihtişamlı devirlerinde, devlete yüksek kademelerde hizmet etme imkanını bulması, zeki ve iyi bir idareci olduğunun en açık delilidir. İlk büyük başarısını Kıbrıs Serdarlığında gösterdiğinden, Kıbrıs Fatihi diye tanınmıştır. Peçevi İbrahim Efendi, Tarih’inde; “İranlılar, ondan yedikleri dayağı hiçbir serdardan yemediler!” diye başarılarını övmektedir. Lala Mustafa Paşanın idaredeki hizmetleri kadar önemli olan diğer bir hizmeti de, Osmanlı Devletinin birçok yerini inanılmaz derecede, abide ve hayır eserleriyle donatmasıdır. Başta Kıbrıs ve Kafkasya fetihlerindeki ganimet hissesi olmak üzere, elde ettiği büyük serveti bu yolda harcamıştır. Konya’da Şehzade Selim’in lalasıyken Ilgın’da cami, bedesten, kervansaray, Erzurum’da beylerbeyi iken lala Mustafa Camii, Şam’da beylerbeyi iken 360 altmış odalı Lala Paşa Hanı ve Hamamı, tekke, Kunaytira’da cami ve imaret, Kıbrıs Seferi serdarlığında Lefkoşe’de açtığı hazret-i Ömer Camiine vakıflar, İran Seferi serdarı iken Kars Tiflis’te yaptırdığı camiler hayratından bazılarıdır. Hicaz bölgesinde Mekke ve Medine’de de bazı hayratı bulunmaktadır.