kurtuluş savaşı hazırlıkları hakkında bilgi

'Soru Cevap' forumunda EyLüL tarafından 9 Ekim 2012 tarihinde açılan konu


  1. Kurtuluş Savaşı hazırlıkları hakkında bilgi


    13 Kasım 1918’de İstanbul’a gelen Mustafa Kemal siyasi yollarla mücadele etmek, bir hükümet kurmak ve kurulacak hükümette bakan olabilmek için çalışmıştır. Baskı altındaki İstanbul’da amacına ulaşamayacağını anlayınca Anadolu’ya geçmek ve milli mücadeleyi başlatmak istemiştir.
    Kurtuluş Çareleri :
    Aydınlar arasında vatanın kurtuluşu için şu görüşler ileri sürülmüştür:

    - Amerikan mandasına girmek
    - İngiliz mandasına girmek
    - Bölgesel kurtuluş gerçekleştirmek
    - Milli iradeye dayalı, tam bağımsız yeni bir devlet kurmak



    MUSTAFA KEMAL’İN SAMSUN’A ÇIKMASI
    (19 MAYIS 1919)
    Samsun çevresindeki Türkler’in silahlanmasını ve teşkilatlanmasını engellemek için 9. Ordu Müfettişi olarak 19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal Samsun’a gönderilmiştir. Samsunda yayınladığı raporda Rumlar’ın siyasi emellerinden vazgeçmeleri halinde karışıklığın kendiliğinden sona ereceğini belirtmiştir.
    Not : 19 Mayıs 1919 Kurtuluş Savaşı’nın başlangıcı kabul edilmektedir.



    HAVZA GENELGESİ (28 MAYIS 1919)
    Mustafa Kemal daha güvenli bir bölge olan Havza’ya gitmiş, orada halkı bilinçlendirmek ve işgallere karşı tepkisini artırmak için bir genelge yayınlamıştır. Buna göre,

    - İşgallere karşı mitingler düzenlenecek
    - İtilaf devletleri temsilcilerine ve İstanbul Hükümeti’ne işgalleri kınayıcı telgraflar çekilecek
    - Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri yaygınlaştırılacak
    - İşgallerin ciddiyeti halka anlatılacak
    - Bütün bunlar yapılırken azınlıklara iyi davranılacak

    Genelge etkili olmuş, ilk önce Havza’da daha sonra başta İstanbul olmak üzere birçok bölgede mitingler düzenlenmiştir. Mustafa Kemal Harbiye Nezareti tarafından İstanbul’a çağrılmışsa da dönmemiş, Amasya’ya hareket etmiştir.



    AMASYA GENELGESİ (22 HAZİRAN 1919)


    Kurtuluş Savaşı'nın;amacını,gerekçesini ve yöntemini ortaya koyan bir ihtilal bildirgesidir.
    Mustafa kemal milli birliği gerçekleştirmek ve Kurtuluş Savaşı’na çağrıda bulunmak amacıyla çeşitli komutanların da imza ve desteğini alarak Amasya’da yeni bir genelge yayınlamıştır. (Ali Fuat, Kazım Karabekir vs.)

    Buna göre ;
    - Vatanın bütünlüğü ve milletin istiklali tehlikededir. (Kurtuluş Savaşı’nın gerekçesidir)
    - İstanbul hükümeti üzerine aldığı vazifenin gereğini yerine getirmemekte, bu da milletimizi yok göstermektedir.
    - Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. (Kurtuluş Savaşı’nın amaç ve yöntemi)
    - Milletin haklarını tüm dünyaya duyuracak bir kurul toplanmalıdır. (Temsil heyetinden bahsediliyor.)
    - Her bakımdan güvenli bir bölge olan Sivas’ta milli bir kongre toplanmalıdır. (Davet)
    - Bunun için yurdun her yanında 3 delege seçilmeli, seçimlerin yapılmadığı yerde halkın güvenini kazanmış 3 kişi belirlenip derhal yola çıkarılmalıdır.
    - Delegelerin belirlenmesinde, Müdafa-i Hukuk ve Redd-i İlhak Cemiyetleri ve belediyeler görevlendirilmiştir. (Böylece kurtuluş savaşını yayma ve millete maletme hedeflenmiştir).
    - Bütün bu işler büyük bir gizlilik içinde yapılmalı ve milli bir sır olarak saklanmalıdır.
    - 10 Temmuz’da Erzurum’da doğu illeri adına bir kongre toplanacaktır.

    Not-1: Türk inkılabının ihtilal safhası başlamıştır. İlk kez millet egemenliğine dayalı bir yönetim kurulacağından bahsedilmiştir.

    Not- 2: Halk milli mücadeleye davet edilmiştir.

    Not-3: Sivas Kongresi’ne çağrı yapılmış, Erzurum Kongresi’nin toplanacağı duyurulmuştur.

    Not-4 : Mustafa Kemal’in Amasya Genelgesi ile yetkilerini aşması önce İstanbul Hükümeti tarafından daha sonra padişah tarafından geri çağrılmasına sebep olmuş, Mustafa Kemal, 7-8 Temmuz gecesi askerlikten istifa etmiştir.

    SEVR BARIŞ ANTLAŞMASI (10 Ağustos 1920)
    Diğer mağlup devletlerle yapılan barış antlaşmalarının şartları Paris Konferansı’nda belirlendiği halde Sevr’in şartları San Remo görüşmelerinde ortaya konmuştur. Bu gecikmenin sebebi :

    - Osmanlı’yı paylaşma konusunda anlaşmaya varamamaları
    - Geçen süre içerisinde daha fazla toprak işgal etmek istemeleri
    - Bir ateşkes antlaşması olan Mondros’un bir barış antlaşması gibi hükümler taşıması

    Sevr’deki görüşmelerde şartları çok ağır bulan Tevfik Paşa antlaşmayı imzalamayınca İngilizler’
    in desteklediği Yunanlılar bir taraftan Edirne’yi diğer taraftan Balıkesir ve Bursa’yı işgal etmişlerdir. Bu gelişmeler üzerine saltanat şurası toplanmış ve Sevr’in imzalanmasına karar verilmiştir.

    Kararlar :

    - Osmanlı Devleti İstanbul ve Orta Anadolu’da küçük bir bölgeyle sınırlandırılacak
    - Boğazlar Türkler’in dahil olmadığı bir komisyon tarafından idare edilecek
    - Kapitülasyonlar en geniş şekli ile bütün devletlere tanınacak
    - Azınlıklar vergi vermeyecek, askerlik yapmayacak
    - Yunanlılar’a İzmir dahil Batı Anadolu ve Midye – Büyük Çekmece hattının batısında kalan bütün Doğu Trakya bırakılacak.
    - İngilizler’e, Musul, Kerkük, Irak, Filistin ve Arabistan bırakılacak

    - Fransızlar’a, Adana, Malatya, Sivas çevresi ve Suriye bırakılacak
    - İtalyanlar’a, Antalya, Konya ve Güneybatı Anadolu’nun içlerine kadar olan bölgeler bırakılacak
    - Doğu Anadolu’da iki yeni devlet kurulacak (Ermenistan, Kürdistan)
    - 50000 kişi haricinde asker bulundurulmayacak, ağır silahlar edinilmeyecektir.

    Not-1 : Antlaşmanın geçerli olabilmesi için meclis tarafından onaylanması gerekmiş, Mebusan Meclisi kapatıldığı için bu da mümkün olmamıştır. Bu yüzden Sevr Hukuki geçerliliği olmayan ölü doğmuş bir antlaşma olarak kalmıştır.

    Not-2 : TBMM antlaşmayı onaylamamış onaylayanları da vatan haini ilan etmiştir.

    Not-3 : Kurtuluş Savaşı sonrasında Sevr yerine Lozan Barışı imzalanmıştır