Klarnet Nedir, Klarnetin özellikleri

'Medya Bölümü' forumunda HazaN tarafından 16 Mayıs 2011 tarihinde açılan konu


  1. Klarnet Hakkında bilgi
    Klarnet nasıl çalınır

    Klarnet (klarinet ya da gırnata), sert ve dayanıklı ağaçlardan genellikle de abanoz ağacından yapılan üflemeli bir çalgı türüdür

    Bir çeşit sert kauçuk olan ebonitten, ayrıca metalden yapılanları da vardır Klarnetler, beş parçanın birleşmesinden oluşur, bunlar:

    Kafalık (Bek)
    Fıçı (Barel)
    Üst gövde
    Alt gövde
    Kalak

    Klarnetin gövdesi silindir biçimindedir Kalak bölümü ise obuanın kalağına oranla daha geniştir Dikkatlice yontulup biçimlendirilen bu kamış parçası, ağızlık üzerine takılır Çalıcının nefesi ile titreşime geçirilen kamış, boru içindeki havayı titreşime geçirerek ses elde edilmesini sağlar Çalıcının sol eli yukarıda, sağ eli ise aşağıda olmak üzere az bir eğimle yere doğru tutulur

    Flüt ve obuada olduğu gibi, klarnetin gövdesinde de ses deliklerini açmaya ve kapatmaya yarayan metal bir mekanizma vardır 1840 sıralarında "Boehm sistemi" flüte uygulandıktan sonra, Paris konservatuarı öğretim üyesi ve klarnetçi Klosé, bu sistemin klarnete de uygun olduğunu görmüş ve Boehm sistemi klarnete uygulanmıştır Daha sonra farklı zamanlarda farklı kişiler tarafından bu sistem geliştirilmiştir

    Tarihte
    1700’lü yıllarda icat edilen klarnet, tam 50 yıl sonra orkestraya dahil edilmiştir Hayatı boyunca 41 senfoni yazan Mozart, klarnet için senfoni yazan ilk besteci olmuştur Türkiye’de ilk klarnet, Donizetti Paşa’nın kurduğu saray bandosunda görülmüştür


    Klarnet türleri
    Çok kalabalık olan klarnet ailesinde şu çalgılar vardır:

    La bemol küçük klarnet (yazılan notanın küçük altılı ince sesini duyurur)
    Mi bemol küçük klarnet (yazılan notanın küçük üçlü ince sesini duyurur)
    Re küçük klarnet (yazılan notanın büyük ikili ince sesi duyurur)
    Do klarnet (yazılan notanın aynısını duyurur)
    Si bemol klarnet (yazılan notanın büyük ikili kalın sesini duyurur)
    La klarnet (yazılan notanın küçük üçlü kalın sesini duyurur)
    Basset horn (Fa) (Yazılan notanın tam başli kalın sesini duyurur)
    Mibemol alto klarnet (yazılı notanın büyük altılı kalın sesini dyurur)
    Si bemol bas klarnet (yazılan notanın büyük dokuzlu kalın sesini duyurur)
    La bas klarnet (yazılı notanın 1 oktav ve küçük üçlü kalın sesini duyurur)
    Si bemol kontrabas klarnet (yazılı sesin 2 oktav ve ikili kalın sesini duyurur)
    Bu çalgıların tümünün çalınışı aynıdır Bir tanesinin iyi çalmayı öğrenen, çok kısa bir alışma devresinden sonra, herhangi bir diğerini çalabilir Yalnızca dört tanesi sürekli orkestrada kullanılır

    Mi bemol küçük klarnet
    Si bemol klarnet
    La klarnet
    Si bemol bas klarnet
    Bu dört çalgının da dördü birden her yapıtta kullanılmaz Genellikle besteciler iki sibemol klarnet kullanırlar Üçlü orkestra kuruluşu ise, bunlara bir de bas klarnet eklenir Daha büyük orkestralarda mi bemol klarnet ve bir si bemol klarnet daha eklenebilir

    La klarnet Si bemol klarnete çok yakın bir çalgıdır La klarnetin boyu Si bemol klarnete göre biraz daha uzun, ses rengi biraz daha koyudur Çalınışı ve ses genişliği aynıdır Yalnız, Si bemol klarnet yazılı olan notanın büyük ikili kalınını, La klarnet ise küçük üçlü kalınını seslendirir Besteciler bu iki klarnet türünden birini kullanırlar
    Bunun en önemli nedenleri şunlardır:

    Daha koyu bir ses rengi isteniyorsa
    Yapıtta çok diyez varsa
    Klarnet partisinin en kalınından Do diyez sesinin kullanılması gerekiyorsa

    Klarnetin tınlama bölgeleri
    Klarnetin dört farklı tınlama bölgesi vardır:

    Kalın ses bölgesi :
    En kalın ses olan Mi'den bir oktav incesi Fa diyez notasına kadar olan bölgedir Zengin, madeni, gizemli, karanlık ve dramatik sözcükleri ile tanımlanabilir Bu ses bölgesine "Şalümo" (Chalumeau) bölgesi de denir "Şalümo" klarnetin atası olan eski bir çalgının adıdır
    Kötü sesler : Sol notasından üç yarım perde sonraki si bemol notasına kadar olan bölgedir, klarnetin en kötü sesleridir, zayıf, soluk hemde elde edilmesi biraz daha güçtür
    Orta ses bölgesi :
    Si notasından ikinci ek çizgi Do notasına kadar olan ve klarnetin en güzel sesleridir Bu bölgeye "klarino" (Clarino) ses bölgesi denir En güzle ve en etkili klarnet soloları bu ses bölgesinde yazılmıştır Bu sesler duru, parlak, ılık ve etkileyicidir
    İnce ses bölgesi :
    İkinci ek çizgi Do'dan sonraki daha ince seslerdir Gür çalındığında sert ve rahatsız edici fakat kısık sesle çalındığında ılık ve yumuşak, flüt ses rengine yakın bir tını özelliği gösterir

    Teknik özellikleri
    Klarnet, çeviklik bakımından flüte çok yakındır Her çeşit hızlı, parlak, gösterişli pasajlar, diziler, arpejler, grupetto ve benzeri figürler, tril ve [tremolo]]lar rahatlıkla çalınabilir Genellikle tek dil kullanırlar Çift dil ve üç dil çok zor olduğundan, özel durumlar olmadıkça kullanılmaz Bir ses bölgesinden başka bir ses bölgesine geniş aralıklı atlamalar, klarnete özgü kolaylıklardan biridir Ancak hızlı tekrarlanan sesleri çalmakta oldukça sınırlıdır Klarnetin en önemli özelliklerinden biri de, gürlük kontrölü bakımından son derece yetenekli olmasıdır Çok kısık sesle ve çok gür sesle çalabilir


    Orkestradaki önemi
    Klarnete orkestrada hızlı, akıcı, parlak, gösterişli pasajlardan geniş duygusal ezgilere dek her türlü görev verilir Duru ve parlak ses rengi ile birleşen etkili kreşendo ve dekreşendo yeteneği, klarnetin "Espressivo" solo pasajlarda sık sık görevlendirilmesine neden olur Ses rengi diğer tahta üflemelilerle iyi kaynaşır Başka çalgılardaki temaları katlamak, gerekirse arka plandaki armonileri sağlamak ve eşlik figürlerini seslendirmek klarnetin yapabileceği en önemli görevlerdir