Kaynaştırma Harfi

'Bilgi Rehberi' forumunda HazaN tarafından 19 Kasım 2009 tarihinde açılan konu


  1. Kaynaştırma harfleri nelerdir?
    Kaynaştırma harfleri hakkında
    Kaynaştırma harfi kuralları

    Ünlüyle biten bir kelimeden sonra ünlüyle başlayan bir ek gelirse araya y,ş,s,n harflerinden uygun olanı getirilir . Bu ses olayına “kaynaş-tırma” denir.
    Ana-s-ı öldü.
    İki-ş-er elma yedik.
    Arkadaşı-n-ı aramayı ihmal etme.
    Araba-y-ı yıkadın mı?
    (Su-y-u getir.)
    O-n-a bak.
    Bu-n-ları iyi sakla.

    Haddizatında Türkçe’deki kaynaştırma sesleri “n” ve “y”dir. “Ş” ünsüzü üleştirme sayı sıfatlarında , “s” de üçüncü şahıs iyelik eklerinden sonra sadece kullanılır.
    Kaynaştırma sesleri esasen iki ünlü arasında kullanılır ;ancak iki durumda bu kural bozulur:
    1.Ünlüyle biten kelimelerden sonra “ile,idi,imiş,ise” ekleri gelirse bu eklerin başındaki (i) ünlüsü düşer ve araya (y) koruyucu ünsüzü düşer:
    perde-ile>perdeyle
    çanta-ile>çantayla
    hasta-idi>hastaydı
    kısa-idi>kısaydı
    geldi-ise>geldiyse
    (Öys’nin açıklaması: “Üçüncü kişi iyelik eki alan kelimelerin sonuna ile getirilince araya (y) koruyucu ünsüzü girer ve ile’nin başındaki (i) ün-lüsü düşer . Bu kelimeler büyük ünlü uyumuna uyar.”1983/ÖYS)

    2.Ünlüyle biten bir kelimeden sonra “-de , -den “ hal eki ve “-ler” çoğul eki gelirse araya “n” koruyucu “n” ünsüzü girer.
    o-n-dan
    bu-n-ları
    geldiği-n-den
    baktığı-n-da