Karın Acillerinde İlkyardım

'Sağlık Rehberi' forumunda CalviN tarafından 29 Eylül 2009 tarihinde açılan konu


  1. Karın Acillerinde İlkyardım

    İLK DEĞERLENDİRME :

    Tüm vakalarda olduğu gibi AVPU ve ABC değerlendirilir. Sonra karın ağrılı hastaya özgü değerlendirmeye geçilir :


    Ağrı (PQRST)

    SAMPLE [HİKAYE ; H: hastalıkları(P), İ: ilaçları(M), K: çağrıya neden olan kaza veya hastalık (E), A: Alerjileri, Alışkanlıkları (A), Y: yediği/içtiği(L), E: Emareler/belirti/bulgular (S)]

    Kanama

    Bulantı-kusma

    Halsizlik, deri rengi

    Barsak alışkanlıkları

    Üriner bulgular

    Ateş,üşüme (titreme)

    Kardiyo - pulmoner semptomlar


    1- P → Ağrıyı artıran azaltan etkenler var mı?

    > Ağrıyı azaltmak üzerehasta pozisyon arayışında mı?

    Q → Nasıl bir ağrı : batıcı, yırtılır gibi, kramp girmiş gibi, yangılı, sancılı, sinsi (künt) ?

    NOT: Ağrıyı hastanın tanımladığı şekilde rapora yazın ; bıçak saplanır veya iğne batar gibi vs

    R → Ağrı yaygın mı / lokalize mi ?

    > Yansıyor mu / yayılıyor mu ?

    S → Hafif mi, dayanılacak gibi mi, dayanılamayacak kadar şiddetli mi ?

    NOT : 65-70 yaşlarında ağrı eşiği daha yüksek olduğundan yanılmayın ! Hafif bir ağrı ciddi bir sorunun habercisi olabilir.

    T → Ne zaman başladı

    > Aniden mi başladı, giderek artan bir ağrı mı?

    > Sürekli mi, sabit mi, aralıklarla mı geliyor, kramp tarzında mı?

    > Ağrı ile birlikte bayılma, bulantı, kusma vb görülüyor mu?



    2- H→ Şimdikinin benzeri yakınmaları daha önce olmuş mu ? Evetse sonuç ne olmuş?

    → Kalp hastalıkları, KOAH, hipertansiyon, diyabet, karaciğer hastalıkları, ülserler, idrar yolu enfeksiyonları,

    batın ameliyatı, geçirilmiş aorta abdominalis anevrizması gibi yakınmaları var mı ?

    İ → Abdominal yakınmalarıiçin kullandığı ilaç/lar var mı?

    → Başka nedenlerden dolayı sürekli veya geçici olarak kullandığı ilaçlar var mı ( aspirin, gripin, doğum kontrol hapı gibi)

    K→ Ambulansı çağırmaya neden olan yakınma nedir, nasıl başlamış?

    A→ Alerjileri var mı, sigara – içki alışkanlığı var mı?

    Y→ En son ne zaman, ne yemiş / içmiş, ne kadar yemiş / içmiş (iştahı nasıl) ?

    E→ Belirti ve bulgular – vaka hazırlarken ilk muayenedeki veriler olduğundan “S” yi yazmaya gerek yok.



    3- Kanama var mı > ağızdan ( balgamda mı, köpüklü mü, kahve telvesi gibi mi ?), rektumdan (taze kanlı, zift

    gibi siyah ve parlak?) vajen, idrar yolu ?

    > kanama sızıntı şeklinde, hafif, aşırı miktarda ?

    > kanamanın rengi parlak kırmızı mı, koyu mu ?

    4- Bulantı – kusma > Ne zamandan beri var ?

    > Ağrı ile bağlantılı mı ?

    > Kusmuğun rengi, miktarı, özelliği, kokusu ?

    > Dehidratasyon var mı?

    5- Deri rengi > Sklera ve deride sarılık var mı ? Ne zamandan beri var ?

    Halsizlik > Ne zamandan beri var ?



    6- Barsak alışkanlıkları > Herhangi bir değişiklik, kabızlık, ishal var mı?



    7- Ateş / üşüme / titreme > Enfeksiyon durumunda ortaya çıkar



    8- Üriner bulgular > Dizüri (yangılı idrar), hematüri, poliüri, pollaküri, anüri var mı?



    9- Kardiyopulmoner semptomlar > Çocuklarda Pnömoni karın ağrısına neden olabilir

    > Myokard infarktüsü karın ağrısına ve kusmaya neden olabilir. Öncelikle bunların olmadığı saptanmalıdır.