ısının etkisiyle maddelerde ve çevrelerinde meydana gelen değişimler

'Bilgi Rehberi' forumunda HazaN tarafından 25 Kasım 2010 tarihinde açılan konu


  1. ısının etkisiyle maddelerde ve çevrelerinde meydana gelen değişimler Kısaca

    Maddeler Isının Etkisiyle Genleşir

    Katılarda Genleşme
    Isının etkisiyle sıcaklıkları artan maddelerin boyutları da değişir.
    Isının etkisiyle maddelerin boyutlarının değişmesine genleşme denir.
    Genleşme, maddelerin cinsine göre farklılık gösterir.
    Gözlük camları çerçeveler ısıtıldıktan sonra takılır. Böylece ısının etkisiyle çerçeveler genleşirse camın düşüp kırılması önlenmiş olur.

    Sıvılarda Genleşme
    Ağzına kadar dolu olan çaydanlık ya da tencere ısıtılınca taşar. Bu olay yalnızca katıların değil,sıvıların da genleştiğini gösterir. Genleşen suyun hacmi arttığı için çaydanlığa sığamaz, taşar.
    Sıvılar, katılara göre daha fazla genleşir. Çaydanlıktaki su genleşirken, çaydanlık da genleşir. Ancak su daha fazla genleştiği için taşar.
    Termometreler sıvıların genleşmesinden yararlanılarak yapılmıştır. Termometrelerde civa ya darenklendirilmiş alkol kullanılır. Termometrenin içindeki sıvı, sıcaklık arttığında genleşerekyükselir. Sıvının seviyesine karşılık gelen sayı o maddenin sıcaklığını gösterir.

    Ne Kadar Genleşir?
    Maddeler ısı aldıklarında ne kadar genleşirse ilk sıcaklığına döndüğünde o kadar büzülür, ilk sıcaklık ile son sıcaklık arasındaki fark fazlaysa genleşme de fazla olmuştur. Fark azsa genleşme de az olmuştur. Termometredeki sıvının ilk ve son sıcaklıkları arasındaki fark fazla olduğu için sıvı çok genleşmiştir diyebiliriz.
    Termometreyi buz dolu bir kaba koyduğumuzda içindeki sıvı daha çok büzülür.

    Not: Yerkabuğunu oluşturan kayaçların sıcaklığın etkisiyle genleşip büzülmesi toprağın oluşmasına neden olan etkenlerden biridir.
    Gazların hacmi ısının etkisiyle büyük ölçüde artar. Bu nedenle bitmiş deodorant ya da sprey kutularını ateşe atınca patlar. Kutuların içinde çok az miktarda gaz kalır. Kutu ateşe atılınca çok az olmasına rağmen gaz genleşerek kutuyu patlatır. Bu nedenle boş deodorant kutularını kesinlikle ateşe atmamalıyız.
    Gazlar, sıvı ve katılara göre daha fazla genleşir.