İlk Türk Devletlerinde Devlet Anlayışı

Konusu 'Sorun Cevaplayalım' forumundadır ve Sitem tarafından 21 Ekim 2011 başlatılmıştır.

  1. Sitem

    Sitem Üye

    Katılım:
    8 Mayıs 2008
    Mesajlar:
    11.846

    Eski Türklerde Devlet

    Eski Türk toplumlarında halk yahut millet çeşitli alt birimlerden oluşmuştur.Bunlardan ilki Oğuş tur. Oğuş bugünkü anlamda aile demektir. ikinci olarak Urug yani soy gelmektedir. Üçüncüsü Bod veya Boydur. Boy ailelerin veya soyların bir araya gelmesinden oluşmuştur. Boylar birliğine Bodun denilir ve başında bey yahut kağan bulunurdu. Bodun aynı zamanda Kavim anlamında da kullanılmıştır. işte bütün bunlar halkı meydana getiren birimlerdi. Türkler toprağı, Yurt (Ulus) olarak isimlendirmişlerdir. Türkler ancak hür ve müstakil yaşayabildiği toprağı ülke olarak görmüşlerdir. Bağımsızlık eski Türklerde idi-oksızlık olarak ifade edilmiştir. Siyasi teşkilatlanmanın en üst kademesini teşkil eden devlet eski Türklerde il yahut El kelimesi ile belirtilmiştir. Hükümdarlar şanyü, kağan, han, hakan, idikut
    gibi unvanlar kullanmışlardır. Türkler hükümdarlarına Gök-Tanrı tarafından devleti yönetme yetkisinin verildiğine inanırlardı. Bu yetkiye Kut derlerdi. Kut un kan yolu ile babadan oğula geçtiğine inanılırdı. Hükümdar öldükten sonra çocukları arasında saltanat mücadelelerinin çıkmasının sebebi bu anlayış olmuştur. Ülke hanedan ailesinin ortak malı olarak kabul ediliyordu. Bu anlayış devlet topraklarını kısa sürede parçalanmasına neden olmuştur. Hükümdar eşlerine Katun (hâtun) unvanı verilirdi. idarede yetkileri vardı. Hükümdarın oturduğu başkente Ordu denilirdi. Devlet idaresinde buyruklar (bakan), içbuyruklar (saray işleri ile ilgili bakan), tarkan, apa (Saray görevlileri), tudun (vali), tekin (şehzade), sübaşı (ordu komutanı) gibi sivil ve askeri görevliler bulunurdu. Ayrıca kâtipler (bitigçiler), tercümanlar, elçiler, yargıçlar (yargucı), hazine (ağılıg) görevlileri de devlet idaresinde çalışan memurlardı. Devlet, töre (törü) ile işleyişini düzenlemektedir. Töre kanunlar ve örf hukukudur. Devlet iki idari bölgeye ayrılarak yönetilirdi (sağ-sol, kuzey-güney-doğu-batı). Genellikle sağ hükümdarın bulunduğu bölümü teşkil ediyordu. Bölümlerin başında bulunan Yabgular, yarı bağımsız olarak bölgelerini yönetirlerdi. Türklerde siyasi, askeri ve ekonomik karaların alındığı meclise toy ya da kurultay denirdi. Meclis üyelerine toygun adı verilmişti. Hükümdar toyun tabii başkanıdır. Kendisinin bulunmadığı zamanlarda meclis devlet müşaviri anlamına gelen Aygucı tarafından yönetilirdi. Askeri birlikler onlu sisteme göre düzenlenmişti. En küçük birim 10 kişilikti. En büyük birim ise onbin kişiden oluşurdu ve adına tümen denilirdi. Türkler savaş silahı
    olarak süngü, kargı, mızrak, kalkan, kılıç, yay ve ok kullanmışlardır. Mete Han, orduda onlu sistemin temel düzenini oluşturmuştur.

    Devlet idaresi ile ilgili bazı kavramlar
    • Yabgu: Hükümdardan sonraki yönetici, vali
    • Fiad: Boy veya oymakların başına atanan vezirler
    • Tekin, tigin: Fiehzade
    • Ayguci: Hükümdar danışmanı ve meclis başkanı
    • İç buyruk: Saray memuru
    • Tarkan: Komutan
    • Subaşı: Ordu komutanı
    • Apa: Saray görevlisi
    • Bitigciler: Kâtipler
    • Yargucı: Yargıçlar
    • Ağılıg: Hazine görevlisi
    • Todun: Vergi memuru