İkilemeler Nedir - İkileme Örnekleri

Konusu 'Ders notları' forumundadır ve Sezen tarafından 20 Şubat 2011 başlatılmıştır.

  1. Sezen Üye

    İkilemeler Nedir - İkileme Örnekleri

    Cümlede anlamı pekiştirmek amacıyla kurulan söz öbekleridir

    İkilemelerin Anlam Bakımından Kuruluşları

    1 Aynı sözcüğün yinelenmesiyle oluşanlar:
    Çocuklar uslu uslu oturuyorlar Başından geçenleri uzun uzun anlattı Çıktı ve demet demet çiçeklerle geri döndü Dağ yolunda yavas yavas ilerledik
    İri iri güller, sarı sarı ayvalar, çeşit çeşit tatlıla

    2 Eş anlamlı sözcükler ya da yakın anlamlı sözcüklerle oluşanlar:
    Kimseden ses seda çıkmıyor
    Az buçuk yabancı dili de var Bugüne dek doâru dürüst idman yapmadınız Bu olay hakkında akıl fikir yürütmek biraz zor Adam, ezile büzüle odayt terk etti
    3 Zıt anlamlı kelimelerle oluşanlar:
    Aşağı yukarı on yıldır ondan haber alamadık Övünmek gibi olmasın, azcok şiirden anlarım
    Başkaları hakkında ileri geri konuşmak doğru değildir
    Çamurda bata çıka ilerliyorduk

    4 Biri anlamlı biri anlamsız sözcüklerle oluşanlar:
    Annem ufak tef ekti, ancak çok becerikliydi Bu yıl çoluk çocuk tatile çıkacağız Sizden yemek memek bir şey istemiyorum

    5 İkisi de anlamsız sözcüklerle oluşanlar:
    Yine abuk sabuk konuşmaya başladı

    6 Yansıma sözcüklerle oluşanlar:

    Hasta ıkıl ıkıl nefes alıyordu
    Arabalar yanımızdan vızır vızır geçiyordu
    Pekmezi tenekeye lıkır lıkır doldurdu
    Suyun sesini şırıl şırıl akışı dinlendiriyor

    7 “de”, “ama”, ve “mi” ile kurulanlar:
    Kibar mı kibar bir çocuktur
    Ev de evdir, maşallah!
    Çimenler ıslak ama ne ıslak

    İkilemeler kuruluşları esnasında yapım ekleri ve çekim ekleri alabilir:
    Yerli yersiz konuşma
    Günlük güneşlik bir gün geçirdik
    Boşu boşuna uğraşmıyorum onunla İkisi bir süre baş başa görüştüler
    Tarlalar baştan basa deniz renginde

    UYARI: İkilemeleri oluşturan sözcükler ayrı yazılır Aralarına noktalama işaretleri konmaz

    Gümbür gümbür geliyorlar, doğru
    Gümbürgümbür geliyorlar, yanlış
    Gümbür, gümbür geliyorlar, yanlış

    Örnek Soru

    İkileme oluşturan bazı kalıplaşmış sözlerin yer-leri değiştirilemez
    Aşağıdaki cümlelerde verilen altı çizili sözcüklerden hangisinde bu kurala uyulmamıştır?

    A) Olayı varım yamalak anlattı
    B) Ufaklı irili bütün kavunları sattı
    C) Her şey avan beyan gözümüzün önünde gerçekleşti
    D) Okulunu ite kaka bitirdi


    ÇÖZÜM

    B’deki ikileme “ufaklı irili” biçiminde değil, “irili ufaklı” şeklindedir İkilemede sözcüklerin yeri değiştirilemez
    Cevap B’dir









    ---------------------------------