İç Anadolu Bölgesinin Coğrafi Özellikleri

'Sözel Dersler' forumunda YAREN tarafından 12 Mayıs 2011 tarihinde açılan konu


  1. İç Anadolu Bölgesinin Coğrafi Özellikleri Nedir,
    İç Anadolu Bölgesi Coğrafi Özellikleri,
    İç Anadolu Bölgesinin Coğrafi Özellikleri Nelerdir

    Bölge, yurdumuzun orta kısmında yer alır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi hariç diğer bütün bölgelerimizle ortak sınıra sahiptir. Büyüklük bakımından Doğu Anadolu Bölgesi'nden sonra gelir. Bölge kuzeyde Kuzey Anadolu Dağları, güneyde ise Toros Dağlarıyla çevrilidir. Batıda iç-Batı Anadolu Eşiği bulunur. Doğuda giderek yükselen plato ve dağlarla Doğu Anadolu Bölgesi'ne bağlanır. İç Anadolu Bölgesi aslında yüksek bir yer olduğu halde, çevresindeki oldukça yüksek dağlar nedeniyle çukur bir havza görünümündedir. Bölgede engebeler az, düzlükler geniş yer tutar. Düzlükler arasında en geniş yeri platolar kaplar. Platoların ortalama yükseltisi 1000-1200 m. arasında değişir. Tuz Gölü çevresinde Haymana, Cihanbeyli, Obruk platoları yer alır. Bölgenin doğusunda ise Uzunyayla ve Bozok platosu bulunur. Bu platoların içinde ovalar bulunmaktadır. Konya Ovası, bunların en büyüğüdür. Tuz Gölü çevresinde de geniş ovalar vardır. Ankara Ovası, Kayseri Ovası ve Eskişehir Ovası, bölgedeki diğer önemli ovalardır.

    Bölgenin güneyinde güneybatı-kuzeydoğu yönünde bir hat üzerinde Volkan Dağları sıralanır. Bunlar; Karacadağ, Hasan Dağı, Melendiz Dağı, Kara Dağ ve Erciyes Dağı (1317m.) dır. Etrafının yüksek dağlarla kuşatılmış olması ve denizlerden uzakta bulunması, bölgenin iklimini etkilemiştir. Çevredeki dağlar, Karadeniz ve Akdeniz'den gelen nemli hava kütlesinin bölge içine girmesini engellemektedir. Bu yüzden karasal bir iklim hüküm sürer.Ancak burada görülen karasal iklim, Doğu Anadolu'daki kadar şiddetli değildir. Kış ayları soğuk geçer. Kar yağışları ve don olayları oldukça sıktır. Yazlar ise sıcak ve kuraktır. Bölgede yıllık yağışın büyük kısmı kış ve ilkbahar aylarında düşer. Tuz Gölü ve güneyi, bölgenin en kurak kesimidir. Burada yıllık toplam yağış miktarı 300 mm. dolayındadır. Tuz gölü nün bulunduğu alan, güneydeki Konya Ovası ile Akşehir ve Eber göllerini içine alan çukurluk birer kapalı havzadır. Türkiye'nin ikinci büyük gölü olan Tuz Gölü oldukça sığdır. Bölgedeki diğer göller; Eber, Seyfe, Akşehir, Tuzla ve Hotamış gölleridir.

    Bölgede bozkırlar çok geniş yer kaplar. Anadolu'da medeniyetler ve devletler kurmuş olan çeşitli kavimler, asırlar boyunca sürekli ormanları tahrib etmişlerdir. Ormanın insanlar tarafından yok edilmesiyle oluşan bozkırlara antropojen bozkır adı verilir. İç Anadolu, antropojen bozkır alanlarına bir örnektir. Bunlar doğal bozkırların etrafını adeta bir kuşak gibi çevrelemektedir. Bölgenin en önemli akarsuyu Kızılırmak'tır. Türkiye'nin en uzun (1355 km) ırmağıdır. Üzerinde Kesikköprü, Hirfanlı ve Kapulukaya barajları kurulmuştur. Sakarya ve kolları, bölgenin batısındaki havzanın sularını Karadeniz'e taşır. Sakarya üzerinde Hasan Polatkan (Sarıyar), Gökçekaya ve Porsuk barajları bulunmaktadır.

    Bölgenin nüfusu yüzölçümüne göre azdır. 1990 yılı nüfus sayımına göre 9.217.000 insan yaşar. Bölgede nüfus, yağışın az görüldüğü, tarımsal olanakların kısıtlı olduğu orta ve güney kesimlerde seyrektir.Buna karşılık suyun yeterli olduğu dağ eteklerinde nüfus daha sıktır. Kara ulaşımını sağlayan başlıca yollar da dağ eteklerini takip etmektedir. İç Anadolu Bölgesi'nin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Bölgede düzlüklerin geniş yer kaplaması, makine ile tarım yapmayı kolaylaştırır. Ancak yaz aylarının kurak olması tarımı olumsuz yönde etkiler . Yaz mevsiminde uzun süre yağış düşmeyen yerler vardır. Bölgedeki toprakların büyük bir kısmı killi ve tuzludur. Yani, verimi düşüktür.

    Bölgede en çok tahıl üretilir. İç Anadolu, Türkiye'nin tahıl ambarıdır. "Konya Ovaları Projeleri" (KOP)'nin tamamlanmasıyla tarımsal gelirde büyük bir artış görülecektir. Bölgede tahıldan başka, şeker pancarı ve baklagil ekimi de yapılmaktadır. Dağ eteklerinde, akarsu kenarlarında ve yerleşim merkezlerinin yakınında meyve ve sebze bahçeleri bulunur. Bölgede yaygın olan bozkırlar, daha çok küçükbaş hayvan yetiştirilen otlaklar olarak değerlendirilir. Tarımın yanında hayvancılık da önemli bir geçim kaynağıdır. En çok koyun ve tiftik keçisi yetiştirilir.

    * Bölgenin Bölümleri
    İç Anadolu Bölgesi içinde görülen farklı fiziki, beşeri ve ekonomik özellikler, buranın 4 bölüme ayrılmasına neden olmuştur.

    İç Anadolu Bölgesi dört bölüme ayrılır:

    1. Konya Bölümü :

    Bölgenin ortasında geniş bir kapalı havzadır. Burada büyük ovalar, plato düzlükleri, Tuz Gölü, Akşehir ve Eber gölleri ile Karacadağ ve Karadağ volkanik dağları bulunur. Türkiye'nin en kurak bölümüdür. Nüfus bakımından bölgenin en tenha bölümüdür. Halk tarım ve hayvancılıkla uğraşır. Ülkemizin en önemli tahıl alanlarından birisidir. Konya, Aksaray ve Karaman bölümde yer alan illerdir.

    2. YUKARI SAKARYA BÖLÜMÜ :

    Bölgenin kuzeybatı kısmını meydana getirir. Orta Kızılırmak boylarından İçbatı Anadolu'ya kadar uzanır. Yer şekilleri daha engebeli, iklimi biraz daha nemlidir.
    Yıllık yağışlar 400 mm civarındadır. İklim ve ulaşım koşullarının elverişli olması nedeniyle, bölgenin en yoğun nüfuslu bölümüdür. Bölge nüfusunun yarıya yakını bu bölümdedir.
    Batı Anadolu'yu iç bölgelere bağlayan yolların geçtiği önemli bir yerdedir. Bölümde Eskişehir ve Ankara illeri yer alır.

    3. ORTA KIZILIRMAK BÖLÜMÜ :

    İç Anadolu'nun, Çankırı'dan Toroslar'a kadar uzanan, içine Kızılırmak yayını alan kısmıdır. Alan bakımından bölgenin en büyük bölümüdür. Kuzey kesimi daha engebelidir.Güney kesiminde plato ve ova düzlükleri yaygındır. Ortada ise geniş Kızılırmak platosu bulunur. Erciyes volkanik dağı bu bölümde yer alır.
    Tarım alanlarının oranı verimli volkanik topraklarla kaplı güney kesimden daha yüksektir. İç Anadolu'da kırsal nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu bölümdür. Kayseri, Niğde, Nevşehir, Kırşehir, Yozgat ve Kırıkkale bölüm içinde yer alan illerdir.

    4. YUKARI KIZILIRMAK BÖLÜMÜ :

    Bu bölüm Kızılırmak'ın, Karadeniz Bölgesi ile Doğu Anadolu arasına sokulan yukarı çığırını kaplar. İç Anadolu'nun en küçük, en engebeli bölümüdür.
    Dağlarla kuşatılmış bir havza görünümündedir. Engebeli olduğu için tarım alanlarının oranı daha düşüktür. Nüfusu seyrek, kentleşme oranı düşüktür. Bölgenin kışın en soğuk bölümü burasıdır. Bölümde Sivas ili bulunmaktadır