Hücrenin organelleri ve organellerin görevleri

'Soru Cevap' forumunda Misafir tarafından 30 Ocak 2012 tarihinde açılan konu


  1. Hücrenin organelleri ve organellerin görevleri nelerdir
     



  2. Cevap: Hücrenin organelleri ve organellerin görevleri

    Hücrenin organelleri ve görevleri aşağıdaki gibidir.


    1-Endoplazmik Retikulum :

    Nukleus zarı golgi ve salgı kofulları oluşumunda rol oynar.
    Hücre bölünmesinde ortadan kalkar bölünme sonunda tekrar oluşur.
    Hücrede asidik ve bazik tepkimeleri birbirinden ayırır.
    Taşıdığı ribozomlarla enzimatik salgıların oluşumunda rol oynar.
    Hücre zarı ile nukleus zarı arasında tek katlı zardan oluşmuş tüplü lamelli yapıdır.
    İyon depolanmasında rol oynar.
    Yağ özellikteki salgıların üretildiği yerdir.
    Madde ve iyonların hücre içinde taşınımında rol oynar.
    Prokaryot yumurta embriyonik ve alyuvar hücrelerinde bulunmaz.
    Granüllü ve granülsüz olarak iki çeşittir.

    A:Granülsüz E.R. :

    *Üzerlerinde ribozom taşımazlar.
    *Protein olmayan salgıların üretiminde rol oynar.
    *Karaciğer ovaryum testis böbrek üstü bezlerinde çok bulunur.

    B:Granüllü E.R. :

    *Üzerlerinde ribozom taşırlar.
    *Nukleus yakınında bulunur.
    *Proteinsel ve enzimatik salgıların üretilmesinde rol oynar.
    *Protein sentezi hızlı olan hücrelerde çok bulunur.

    2- Peroksizom :

    Tek katlı zardan oluşurlar.
    Protista mantar bitki ve hayvan hücrelerinde bulunur.
    Özellikle karaciğer kas böbrek hücrelerinde bulunur.
    İçlerinde katalaz enzimi taşırlar.

    Katalaz Enzimi : Hücrede metabolizma sonucu oluşan zehir etkili H2O2 ‘ yi H2O ve O2 ‘ye çevirir.
    Katalaz
    2 H2O2 2 H2O + O2

    3-Golgi Aygıtı :

    Olgunlaşmış eritrosit ve sperm hücreleri ile prokaryot hücrelerde bulunmaz.
    Tek katlı zardan oluşmuş yassı keseler şeklindedir.
    Tomurcuklanma ile içleri salgılarla enzimlerle dolu keseler oluşturur.
    E.R.’ larda üretilen salgıların depolanması ve paketlenmesinde rol oynar.
    Selüloz nişasta glikojen glikoproteinlipoprotein sentezinde rol oynar.
    Hücre zarı yapısına katılan protein ve yağlara karbonhidrat eklenmesinde rol oynar.
    Salgı yapan hücrelerle çok gelişmiştir. (Tükürük mukus bezleri vb.)
    Bitki hücresinde fragmoplast hayvan hücresinde glikokaliks oluşumunda rol oynar.
    Lizozomların oluşumunda rol oynar.

    4- Lizozom :

    Tek katlı zardan oluşmuş kese şeklindedir.
    İçlerinde kuvvetli sindirim enzimleri taşırlar.
    Pinositoz fagositoz yapan hücrelerde çok bulunur. Alyuvarlarda bulunmaz.
    Dışarıdan hücreye alınan besinlerin sindirimini sağlar.
    Hücrede işlevini kaybetmiş organel ve yapıların sindirimini sağlar.
    Dışarıdan hücreye giren bakteri ve toksinleri sindirerek etkisiz hale getirir.
    Spermin yumurtayı döllemesinde rol oynar. Döllenmenin oluşumunu sağlar.
    Hücre ölümünde hücre içeriğini sindirerek çürümeyi hızlandırır. (Otoliz)
    Bazı canlılarda başkalaşımda rol oynar. (Kurbağada larval organların yok olması)

    5-Ribozom :

    Yapısında r-RNA ve protein bulunur.
    Nukleus ta meydana gelir.
    Hücrede protein sentezini gerçekleştirir.
    Protein sentezi fazla olan hücrelerde çok bulunur.
    Bağımsız metabolizmaya sahip bütün hücrelerde görülür.
    Olgun alyuvarlarda bulunmaz.
    Sitoplazma E.R. zarında nukleus zarı mitekondri ve kloroplastlarda bulunur.
    Sitoplazmada serbest olan ribozom larda yapısal proteinler üretilir.
    Zar sistemine bağlı ribozomlar da enzimatik proteinler üretilir.
    Prokaryot ve eukaryot hücrelerin ortak organelidir.

    6-Sentrozom :

    Dokuz adet ipliksi proteinin silindirik organizasyonuyla oluşur. İki sentroil den oluşur.
    Silindirik protein ipliklerin ortasında kendine özgü matrix vardır.
    Nukleus yakınında bulunur.
    Sil ve kamçı oluşumu ve hareketinde rol oynar.
    Bazı protista ilkel bitkiler ve hayvansal hücrelerde bulunur.
    Yumurta ve alyuvar hücrelerinde bulunmaz.
    Hücre bölünmeden önce kendini eşler.
    Yapısında DNA olduğu varsayılmaktadır.
    Zigot sentrozomu sperm hücresinden alır.
    hücreden hücreye kalıtlanır

    7- Mitokondri :

    İki katlı zardan meydana gelmiştir. Dış zar düz iç zar kıvrımlıdır.
    İç zar kıvrımlarına krista denir. Üzerinde solunum enzimleri taşır.
    O2 ‘ li solunum yapan bütün eukaryotik hücrelerde bulunur. Alyuvarlarda bulunmaz.
    Enerji ihtiyacı fazla olan hücrelerde sayısı fazladır. (Karaciğer kas sinir böbrek h.)
    İç zarın içi matrixle doludur. Matrixle DNA RNA ribozom özel proteinler bulunur.
    Mitokondri de solunumla üretilen ATP hücrenin bütün yaşamsal olaylarında kullanılır.
    Mitokondri ler bölünmez tomurcuklanma ile çoğalırlar.
    Döllenme sonunda oluşan zigotta yumurtaya ait mitokondri ler bulunur. (Eşeyli üreyen canlılarda mitokondri ler anneden alınmıştır. Sentrozom ise babadan alınmıştır.)
    Mitokondri zarları ileri derecede seçici geçirgen zardır.

    NOT: O2’li solunum yapan bakterilerde mitokondri yerine mesezom bulunur.
    NOT : O2’ solunum
    Enzim
    C6H12O6 + 6 O2 ————- 6CO2 + 6H2O + 38ATP


    9-Plastidler :
    A) Kloroplast:

    İki katlı zardan oluşmuştur.
    Bazı protista ve bitkilerde bulunur.
    İç zar içinde özel plazma olan stroma ve üzerinde klorofil bulunan granumlar bulunur.
    Stromada kendine özgü DNA RNA ribozom protein ve mineraller bulunur.
    Protoplastlardan veya leucoplastlardan gelişir.
    Hücrede bölünerek sayısını artırabilir.
    Işık enerjisini ATP enerjisine çevirerek organik madde sentezi gerçekleştirir. (Üretilen ATP hücredeki diğer yaşamsal olaylarda kullanılmaz.)
    Bitkinin toprak üstü ışık olan genç kısımlarda bulunur.
    İşlevlerini kaybedince kromoplasta dönüşür.
    Bitkilerde fotosentez gerçekleştiren organeldir.

    NOT : Fotosentez
    Işık
    6 CO2 + 6 H2O —————- C6H12O6 + 6 O2
    kl .
    B-Kromoplast :

    Bitkinin toprak altı ve toprak üstü kısımlarında bulunabilir.
    Fotosenteze yardımcıdırlar.
    Vitamin sentezinde rol oynarlar.
    Likopin (kırmızı) karoten (turuncu) ksantofil (sarı) rengi oluşturan pigment taşırlar.
    Meyve çiçek ve yapraklarda renk oluşumunu sağlarlar. Üremeyi kolaylaştırır.

    C-Leukoplast :

    Işık almayan toprak altı depo yapılarda bulunur. Renksizdirler.
    Işık alınca kloroplasta dönüşürler.
    Fotosentezde oluşan glikozun nişasta halinde depolanmasını sağlarlar.

    10 Kofullar :

    Hücre zarı E.R. ve golgi den meydana gelirler.
    Tek katlı zara sahiptirler.
    İçlerinde su tuz alkoloid karbonhidrat ve diğer organik molekül bulundururlar.
    Kofullar sahip oldukları içerikle osmoz olayında etkili olurlar.
    Yaptıkları işe göre 4 (dört) çeşit koful vardır.

    A-Besin Sindirim Kofulu

    Bazı protista ve akyuvarlarda görülür.
    Endositoz la besin alınmasıyla oluşur.
    Koful içeriği lizozom enzimleriyle sindirilir.
    Sindirim artıkları eksositozla dışa atılır.

    B-Boşaltım Kofulu

    Tatlı sularda yaşayan tek hücrelilerde görülür.
    Hücreye giren fazla suyu dışa atarak hücreyi hemolizden korur.

    C-Salgı Kofulu

    Golgi tarafından oluşturulur.
    İçinde özel salgı maddeleri taşır.
    Salgı yapan hücrelerde çok gelişmiştir.

    D-Depo Kofulu

    Bitki hücrelerinde oldukça büyüktür.
    Bitkilerde koful zarına tonoplast denir.
    Su hava ve artıkların depolanmasında rol oynar.
    Genç hücrelerde küçük yaşlı hücrelerde büyüktür


    Alıntı